Có một thời, nhắc đến phòng khách là gần như mặc định phải có một chiếc đèn lớn nằm chính giữa trần. Đèn chùm, đèn mâm hay đèn ốp trần vừa đảm nhiệm chiếu sáng, vừa giống như điểm nhấn để căn phòng trông đầy đặn hơn. Cách làm này đến nay vẫn rất phổ biến, đặc biệt phù hợp với những căn nhà rộng, biệt thự hoặc không gian theo phong cách cổ điển, tân cổ điển cần một chiếc đèn đủ nổi bật để hoàn thiện tổng thể. Thế nhưng ở một nhóm nhà ở khác, cách bố trí ánh sáng đang thay đổi khá rõ. Những căn hộ chung cư, nhà có diện tích vừa phải hay không gian được thiết kế theo phong cách hiện đại, tối giản ngày càng ít phụ thuộc vào một chiếc đèn lớn ở chính giữa phòng khách. Thay vào đó, ánh sáng được chia nhỏ và bố trí theo từng khu vực sử dụng. Sự thay đổi này không có nghĩa đèn trần trung tâm đã lỗi thời. Đơn giản là khi cách sử dụng phòng khách thay đổi, nhiều gia đình trẻ cũng bắt đầu muốn hệ thống chiếu sáng linh hoạt hơn.

Tại sao đèn trần giữa trung tâm phòng khách không còn là lựa chọn mặc định?

Trước hết, một nguồn sáng mạnh từ chính giữa phòng có ưu điểm rất rõ: bật một công tắc là cả căn phòng sáng lên. Tuy nhiên, với những không gian hiện đại, chỉ sáng thôi đôi khi chưa đủ. Phòng khách ngày nay có thể đồng thời là nơi tiếp khách, xem tivi, đọc sách, trẻ nhỏ vui chơi hoặc nối liền với khu vực ăn uống. Mỗi hoạt động lại cần lượng ánh sáng khác nhau. Nếu mọi nhu cầu đều đặt lên một chiếc đèn ở giữa trần, gia đình gần như chỉ có hai lựa chọn: bật hoặc tắt.

Bên cạnh đó, một chiếc đèn lớn cũng trở thành tâm điểm thị giác rất mạnh. Điều này có thể rất đẹp trong căn phòng rộng hoặc phong cách thiên về trang trí, nhưng với căn hộ có trần không quá cao và nội thất tối giản, nhiều người lại muốn phần trần nhẹ nhàng hơn. Không có một chiếc đèn lớn chiếm vị trí trung tâm, ánh mắt dễ tập trung vào bộ ghế, tranh, vật liệu hay chính khoảng không của căn phòng. Vì thế, thay vì bỏ đèn trần hoàn toàn, xu hướng đáng chú ý hơn chính là bỏ tư duy chỉ cần một chiếc đèn chính giữa là đủ.

Cách 1: Chia ánh sáng thành nhiều điểm nhỏ trên trần

Đây là cách rất dễ bắt gặp trong những căn hộ hiện đại. Thay vì một chiếc đèn lớn giữa phòng, gia đình sử dụng nhiều nguồn sáng nhỏ như đèn âm trần, đèn downlight hoặc đèn rọi được bố trí có chủ đích. Điểm khác biệt quan trọng nằm ở cách ánh sáng được phân bố. Không nhất thiết mọi bóng đèn đều phải bật cùng lúc và cũng không cần rải đèn kín trần.

1. Ánh sáng được đưa tới nơi thực sự cần

Khu vực ngồi có thể cần một nhóm đèn riêng, lối đi có nguồn sáng riêng, trong khi tranh hoặc một mảng tường đẹp có thể được nhấn bằng đèn rọi. Nhờ vậy, ánh sáng đi theo cách sử dụng căn phòng thay vì tất cả cùng dồn vào chính giữa.

2. Trần nhà trông gọn hơn

Những chiếc đèn kích thước nhỏ ít chiếm sự chú ý, đặc biệt hợp với nội thất tối giản. Với căn hộ có chiều cao trần hạn chế, đây cũng là lý do nhiều gia đình không muốn treo thêm một chiếc đèn lớn xuống giữa phòng.

3. Có thể chia thành nhiều công tắc

Đây mới là phần khiến cách bố trí này linh hoạt. Buổi tối xem tivi, mọi người có thể chỉ bật một vài điểm sáng. Khi có khách hoặc cần dọn dẹp, toàn bộ hệ thống mới được bật lên. Cùng một phòng khách nhưng không phải lúc nào cũng cần một mức sáng giống nhau.

Tuy nhiên, càng nhiều đèn không đồng nghĩa càng đẹp. Nếu bố trí quá dày, trần nhà rất dễ biến thành một hàng chấm sáng đều tăm tắp, vừa rối mắt vừa không cần thiết. Vị trí, góc chiếu và nhiệt độ màu nên được tính theo từng không gian cụ thể.

Cách 2: Dùng ánh sáng gián tiếp kết hợp đèn phục vụ từng khu vực

Một hướng khác còn rõ tinh thần tối giản hơn là không cố làm cho cả căn phòng sáng đều từ trên xuống. Thay vào đó, gia đình tạo nhiều lớp ánh sáng. Có thể sử dụng đèn hắt trần hoặc hắt khe để tạo lớp sáng nền dịu, sau đó bổ sung đèn sàn, đèn bàn, đèn tường hay một vài điểm rọi tại nơi thực sự cần thiết.

1. Không gian buổi tối dễ chịu hơn

Ánh sáng gián tiếp không chiếu thẳng vào mắt mà phản xạ qua trần hoặc tường trước khi lan ra phòng. Nhờ vậy, căn phòng có thể giữ được độ sáng vừa phải mà không tạo cảm giác mọi thứ đều bị soi dưới một nguồn sáng mạnh.

2. Muốn sáng ở đâu có thể bổ sung ở đó

Nếu thường đọc sách cạnh ghế, một chiếc đèn sàn có thể đảm nhiệm riêng khu vực này. Một mảng tranh có thể dùng đèn rọi. Khu vực xem tivi lại chỉ cần lớp sáng nền nhẹ. Gia đình không phải bật sáng cả phòng chỉ để phục vụ một hoạt động nhỏ.

3. Dễ tạo nhiều trạng thái cho cùng một phòng khách

Khi cần tiếp khách, có thể bật lớp sáng nền cùng một số đèn điểm. Đến tối muộn, chỉ giữ đèn hắt hoặc đèn sàn. Đây là điều một chiếc đèn trung tâm đơn lẻ khó làm được nếu không có thêm hệ thống chiếu sáng hỗ trợ. Tất nhiên, phương án này nên được tính từ lúc thiết kế hoặc cải tạo nếu muốn làm đèn hắt, đi dây âm hay chia nhiều mạch công tắc. Còn với căn nhà đã hoàn thiện, mọi người vẫn có thể bắt đầu đơn giản hơn bằng cách bổ sung đèn sàn, đèn bàn hoặc đèn tường phù hợp thay vì sửa toàn bộ trần.

Không phải phòng khách nào cũng nên bỏ đèn trung tâm

Đèn chùm hay đèn trang trí lớn vẫn có chỗ đứng rất rõ. Một phòng khách rộng, trần cao, biệt thự theo phong cách cổ điển hoặc tân cổ điển thậm chí có thể cần chiếc đèn ở giữa để tạo tỷ lệ và điểm nhấn cho không gian. Với những căn nhà như vậy, bỏ chiếc đèn lớn chưa chắc đã khiến căn phòng đẹp hơn. Sự thay đổi dễ nhận thấy hơn nằm ở những căn hộ và ngôi nhà theo phong cách hiện đại, tối giản, nơi gia chủ không muốn một món đồ duy nhất chiếm lĩnh phần trần. Thay vì hỏi phòng khách có cần một chiếc đèn thật lớn hay không, nhiều người bắt đầu tính xem mình cần ánh sáng ở đâu, dùng vào lúc nào và muốn căn phòng có cảm giác ra sao.

Vì vậy, đây không hẳn là câu chuyện cái cũ bị thay thế bởi cái mới. Nó đơn giản là một cách tiếp cận khác: từ một nguồn sáng trung tâm chuyển sang nhiều lớp ánh sáng phục vụ đúng nhu cầu. Với những gia đình trẻ thích không gian gọn, nhẹ và có thể thay đổi theo từng thời điểm trong ngày, cách bố trí này đáng để tham khảo.