Nghị định số 267/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã áp dụng từ ngày 01/7/2026 quy định chi tiết về áp dụng hình thức kỷ luật, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do lãng phí và các hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí. Đáng chú ý, văn bản pháp lý này đã thiết lập cơ chế tài chính nghiêm khắc, bao gồm việc trích khấu trừ trực tiếp thu nhập hoặc lương hưu hằng tháng đối với các cá nhân cố tình trì hoãn hay trốn tránh nghĩa vụ bồi thường tài sản lãng phí.

Khấu trừ 20% lương lương hưu hằng tháng để thu hồi tài sản lãng phí

Theo khoản 5 Điều 26 Nghị định 267/2026/NĐ-CP, trường hợp đã hết thời hạn nộp tiền bồi thường theo từng đợt nhưng người có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng biện pháp khấu trừ thu nhập bắt buộc để thu hồi số tiền còn thiếu.

Mức khấu trừ được ấn định là 20% tiền lương thực trả hằng tháng (sau khi đã trích nộp đầy đủ các khoản đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân theo quy định). Việc khấu trừ này được thực hiện liên tục cho đến khi thu hồi đủ toàn bộ giá trị bồi thường thiệt hại.

Đặc biệt, nhằm ngăn chặn tình trạng "trốn tránh trách nhiệm tài chính khi rời bộ máy nhà nước, Cổng thông tin Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhấn mạnh: điểm b khoản 7 Điều 26 quy định rõ cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan ra quyết định bồi thường và cơ quan BHXH. 

Đối với người đã nghỉ hưu nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ, người đứng đầu cơ quan sẽ phối hợp với BHXH thực hiện khấu trừ 20% tiền lương hưu hằng tháng. Ngoài ra, cơ quan chức năng có thể phối hợp với chính quyền địa phương, đơn vị công tác mới hoặc thực hiện quyền khởi kiện ra tòa án để truy thu.

Trách nhiệm bồi thường khi chuyển công tác, thôi việc hoặc đã nghỉ hưu

Nghị định 267/2026/NĐ-CP cũng siết chặt quy trình quản lý nhân sự liên quan đến nghĩa vụ tài chính. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức chưa hoàn thành nghĩa vụ bồi thường do lãng phí phải hoàn trả đầy đủ số tiền còn thiếu trước khi giải quyết các thủ tục chuyển công tác, thôi việc hoặc nghỉ hưu.

Trường hợp cá nhân đã nghỉ hưu trước ngày ban hành quyết định bồi thường thiệt hại, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quản lý trước đó sẽ căn cứ trực tiếp vào kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán để ban hành quyết định bồi thường theo quy định, độc lập và không phụ thuộc vào quyết định xử lý kỷ luật hay kết quả đánh giá của Hội đồng xử lý kỷ luật.

Tạm hoãn và gia hạn nộp nhiều lần cho người gặp khó khăn

Song song với các biện pháp chế tài mạnh mẽ, Nghị định 267/2026/NĐ-CP thể hiện chính sách nhân văn khi thiết lập các điều kiện hỗ trợ đối với những trường hợp gặp khó khăn về kinh tế:

Cho phép chia nhỏ đợt nộp: Cá nhân có thể đề nghị nộp tiền bồi thường thành nhiều lần nếu số tiền phải bồi thường từ 15 triệu đồng trở lên và chứng minh được hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Thời hạn trả góp tối đa là 12 tháng; riêng đối với trường hợp thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc đang điều trị bệnh hiểm nghèo, thời gian nộp có thể kéo dài tối đa tới 24 tháng.

Các trường hợp được tạm hoãn nghĩa vụ nộp: Quyết định tạm hoãn nộp tiền bồi thường được xem xét áp dụng đối với người đang điều trị nội trú tại bệnh viện, người thuộc hộ nghèo/hộ cận nghèo, lao động nữ đang nghỉ thai sản, hoặc cá nhân đang bị tạm giam, tạm giữ phục vụ điều tra. Thời gian tạm hoãn thông thường không quá 6 tháng; riêng lao động nữ được tạm hoãn tương ứng với toàn bộ thời gian nghỉ thai sản theo luật định.

Quy định khấu trừ thu nhập và lương hưu tại Nghị định số 267/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ nâng cao tính răn đe, gắn trách nhiệm cá nhân với việc quản lý tài sản công, bảo đảm tài sản nhà nước bị lãng phí được thu hồi triệt để và minh bạch.