Công an tỉnh Đắk Lắk mới đây cho biết, từ ngày 01/7/2026, Luật số 107/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp chính thức có hiệu lực thi hành. Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã đưa ra những khuyến cáo quan trọng giúp người dân hiểu đúng, tránh phát sinh chi phí và thủ tục không cần thiết.

Bước đột phá giảm giấy tờ từ Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi

Những năm qua, tình trạng lạm dụng yêu cầu nộp Phiếu lý lịch tư pháp trong tuyển dụng lao động, thi tuyển hay thực hiện các giao dịch dân sự đã tạo áp lực không nhỏ lên các cơ quan chức năng, đồng thời gây tốn kém thời gian, tiền bạc của người dân.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp ra đời nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, đẩy mạnh việc khai thác thông tin trên môi trường điện tử thông qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).

Tuy nhiên, cơ quan công an lưu ý người dân cần chủ động kiểm tra thông tin của bản thân trên VNeID, đồng thời phân biệt rạch ròi giữa việc "sử dụng thông tin đã hiển thị trên ứng dụng" với "thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp" để tránh mất tiền và công sức đi lại không đáng có.

Tra cứu trên VNeID miễn phí, xin cấp Phiếu vẫn tốn từ 100.000 – 200.000 đồng

Một trong những hiểu lầm phổ biến hiện nay là cho rằng khi thủ tục được số hóa thì mọi dịch vụ liên quan đều không mất phí. Cơ quan chức năng nhấn mạnh:

Khai thác thông tin trên VNeID: Cá nhân tra cứu, hiển thị và sử dụng thông tin lý lịch tư pháp đã tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID hoàn toàn không phải nộp phí.

Yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp: Trường hợp công dân làm thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu (bản giấy hoặc bản điện tử cấp mới) thì vẫn phải nộp phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí. Hiện mức thu tiêu chuẩn là 200.000 đồng/lần/người; một số trường hợp ưu tiên được áp dụng mức 100.000 đồng/lần/người hoặc được miễn phí theo diện chính sách.

Do đó, người dân cần nắm rõ: việc tra cứu trên VNeID được miễn phí không đồng nghĩa với việc yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp được miễn phí. Việc xác định đúng nhu cầu thực tế trước khi nộp hồ sơ sẽ giúp tránh được các khoản chi phí không cần thiết.

Nghiêm cấm tùy tiện yêu cầu Phiếu số 2, cơ quan tự tra cứu dữ liệu

Quy định mới siết chặt trách nhiệm của các bên tiếp nhận hồ sơ, chấm dứt tình trạng đòi hỏi giấy tờ:

Tuyệt đối không được yêu cầu nộp Phiếu số 2: Pháp luật nghiêm cấm các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân yêu cầu người dân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Đây là loại phiếu chỉ phục vụ công tác tố tụng hình sự của các cơ quan có thẩm quyền.

Thu hẹp phạm vi yêu cầu Phiếu số 1: Ngay cả với Phiếu lý lịch tư pháp số 1 (hoặc thông tin lý lịch tư pháp thông thường), các đơn vị chỉ được phép yêu cầu khi có quy định cụ thể của pháp luật, phục vụ các mục đích đặc thù như cấp chứng chỉ hành nghề, tuyển dụng vào các vị trí liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng.

Đối với cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp khi có nhu cầu phục vụ công tác quản lý, việc xác minh phải thực hiện qua cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu trực tiếp giữa Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Các đơn vị này không được quyền yêu cầu công dân tự đi xin và nộp Phiếu.

Khi được doanh nghiệp hay tổ chức bất kỳ yêu cầu nộp giấy tờ này, người dân cần chủ động hỏi rõ căn cứ pháp lý và mục đích sử dụng; kiên quyết từ chối cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2 nếu không thuộc diện luật định.

Ưu tiên xuất trình bản điện tử VNeID, chỉ xin cấp mới khi bắt buộc

Để việc giải quyết thủ tục được nhanh gọn, người dân nên thực hiện theo các bước tối ưu sau:

Kiểm tra ứng dụng trước tiên: Khi cần chứng minh nhân thân tư pháp, công dân hãy mở ứng dụng VNeID để kiểm tra thông tin hiển thị. Nếu đối tác tiếp nhận chấp thuận thông tin điện tử này, người dân sử dụng trực tiếp mà không cần làm đơn xin cấp thêm phiếu. Cả Phiếu điện tử và bản giấy đều có giá trị pháp lý tương đương nhau.

Quy trình khi bắt buộc phải cấp Phiếu: Nếu thực sự có yêu cầu bắt buộc phải có Phiếu riêng biệt, công dân đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có thể nộp hồ sơ trực tuyến ngay trên VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đối với người nước ngoài hoặc người chưa kích hoạt định danh điện tử, việc nộp hồ sơ vẫn có thể thực hiện trực tiếp hoặc qua đường bưu điện.

Thời hạn giải quyết: Theo quy định, thời gian xử lý là 05 ngày làm việc; trường hợp cần xác minh tình tiết phức tạp thì có thể kéo dài thêm nhưng không quá 15 ngày.

Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk khuyến cáo mỗi người dân cần chủ động cập nhật các quy định mới của Luật Lý lịch tư pháp; tạo thói quen ưu tiên sử dụng dữ liệu số trên VNeID thay thế cho bản giấy.

Đồng thời, lý lịch tư pháp là dữ liệu cá nhân nhạy cảm, người dân cần hết sức thận trọng khi chia sẻ thông tin, không chụp hay tải giấy tờ này lên các hội nhóm, trang mạng xã hội nhằm ngăn ngừa nguy cơ bị lộ lọt bí mật đời tư hoặc bị kẻ xấu lợi dụng vào các hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật. Việc phối hợp chấp hành đúng quy định không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian, tiền bạc mà còn góp phần quan trọng vào tiến trình tinh gọn bộ máy thủ tục hành chính công.