Oslo ngày 9/9 chứng kiến một trong những cuộc hội ngộ lớn nhất của các Hoàng gia châu Âu trong năm nay khi những vị vua, nữ hoàng, hoàng tử và công chúa từ nhiều quốc gia cùng có mặt để tiễn biệt Vua Harald V của Na Uy. Lễ tang cấp Nhà nước diễn ra tại Nhà thờ Oslo, sau một quá trình quốc tang kéo dài 13 ngày kể từ khi vị quân chủ qua đời ở tuổi 89 vào ngày 28/8. Đoàn rước trang nghiêm đưa linh cữu của Harald từ Cung điện Hoàng gia tới nhà thờ, trong tiếng đại bác 21 phát và sự hiện diện của đông đảo người dân đứng dọc các tuyến phố trung tâm thủ đô. 

Trong khoảnh khắc đặc biệt ấy, sự xuất hiện của Thân vương William thu hút sự chú ý đặc biệt từ truyền thông quốc tế. Thay vì đích thân tới Oslo, Vua Charles III cử con trai cả và cũng là người kế vị ngai vàng đại diện cho mình tại lễ tang. William tham gia đoàn rước đi bộ phía sau linh cữu của Vua Harald, bên cạnh Vương nữ Anne, người cô của anh. Việc Charles không trực tiếp tham dự không được xem là một dấu hiệu của sự xa cách, mà phù hợp với tiền lệ lâu đời của Hoàng gia Anh khi Quốc vương thường không trực tiếp dự lễ tang của các nguyên thủ nước ngoài. Trong những trường hợp như vậy, một thành viên cấp cao của Hoàng gia sẽ thay mặt Nhà vua thực hiện nhiệm vụ. 

Thân vương William thay mặt Vua Charles trong lễ tang Vua Harald

Hình ảnh William xuất hiện tại Oslo mang một ý nghĩa đặc biệt bởi anh không chỉ là con trai của Charles mà còn là vị vua tương lai của Vương quốc Anh. Khi đứng trong đoàn rước cùng những người đứng đầu các Hoàng gia châu Âu, William thực hiện một nhiệm vụ vừa mang tính nghi lễ vừa mang tính đại diện cho mối quan hệ lâu đời giữa Hoàng gia Anh và Hoàng gia Na Uy.

William không tới Oslo với tư cách cá nhân. Buckingham Palace xác nhận anh đại diện cho cha tại lễ tang, trong khi Vương nữ Anne tham dự với tư cách cá nhân và đặc biệt hơn là với vai trò mẹ đỡ đầu của tân Vua Haakon VIII. Đây là một chi tiết khiến sự hiện diện của Anne mang thêm ý nghĩa riêng, bởi mối quan hệ giữa bà và gia đình Hoàng gia Na Uy đã được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước.

Việc William được lựa chọn cũng cho thấy vị trí của anh trong các hoạt động đối ngoại của Hoàng gia Anh ngày càng rõ rệt. Là người kế vị trực tiếp ngai vàng, Hoàng tử xứ Wales thường xuyên được giao những nhiệm vụ quan trọng khi Charles không thể hoặc không trực tiếp tham dự. Trước đó, William cũng từng đại diện cho cha tại lễ tang Giáo hoàng Francis năm 2025. Mô hình này cho phép Nhà vua duy trì sự hiện diện của Hoàng gia Anh tại những sự kiện cấp cao, đồng thời trao cho người kế vị cơ hội thực hiện những nhiệm vụ vốn sẽ ngày càng trở thành một phần trong vai trò tương lai của anh. 

Sự vắng mặt của Charles càng đáng chú ý bởi Vua Harald có quan hệ huyết thống với gia đình Windsor. Harald và Nữ hoàng Elizabeth II từng là anh em họ đời thứ hai, cùng có chung ông bà cố là Vua Edward VII và Hoàng hậu Alexandra. Điều đó khiến Charles và các thành viên trong gia đình ông có mối liên hệ họ hàng với Hoàng gia Na Uy. Sau khi Harald qua đời, Charles đã công khai gửi lời chia buồn và gọi ông là một người họ hàng thân yêu, đồng thời ca ngợi sự tận tụy, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm của vị vua quá cố. 

Bởi vậy, việc Charles lựa chọn William thay mình không làm giảm ý nghĩa của sự hiện diện của Hoàng gia Anh. Ngược lại, hình ảnh người kế vị đứng trong đoàn rước có thể được xem như một cách chuyển tiếp biểu tượng từ thế hệ này sang thế hệ khác: một vị vua già vừa qua đời, một vị vua mới vừa lên ngôi và những người kế vị của các nền quân chủ khác cùng xuất hiện để chứng kiến sự chuyển giao ấy.

Dàn Hoàng gia châu Âu cùng hội tụ để tiễn biệt vị Vua được người dân yêu mến

William và Anne không phải những thành viên Hoàng gia duy nhất có mặt tại Oslo. Lễ tang của Harald trở thành một cuộc hội ngộ lớn của các Hoàng gia châu Âu, với sự hiện diện của các quân chủ đến từ Tây Ban Nha, Thụy Điển, Đan Mạch, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Monaco và Jordan. Hoàng gia Nhật Bản cũng cử Thái tử Akishino và Công nương Kiko tới tham dự. 

Về phía Tây Ban Nha có Vua Felipe VI, Vương hậu Letizia và cựu Hoàng hậu Sofía. Hoàng gia Hà Lan có Vua Willem-Alexander, Vương hậu hậu Máxima, Công chúa Amalia và Công chúa Beatrix. Thụy Điển có Vua Carl XVI Gustaf, Vương hậu Silvia cùng nhiều thành viên trong gia đình Hoàng gia. Đan Mạch có Vua Frederik X, Vương hậu Mary và Thái tử Christian. Vua Philippe và Vương hậu Mathilde đại diện cho Bỉ, trong khi Monaco có Thân vương Albert II và Vương phi Charlene. Sự hiện diện đông đảo này phản ánh mạng lưới quan hệ gia đình đặc biệt chặt chẽ giữa các quân chủ châu Âu, vốn được hình thành qua nhiều thế hệ hôn nhân và liên minh Hoàng gia. 

Trong đoàn rước, những thành viên Hoàng gia nước ngoài cùng đi bộ phía sau linh cữu Harald và gia đình Na Uy. Hình ảnh ấy tạo nên một khung cảnh hiếm gặp: những người vốn thường xuất hiện tại các buổi quốc yến, lễ đăng quang hoặc những sự kiện mang tính vui mừng nay cùng đứng trong một nghi lễ tiễn biệt, với vị trí và trang phục đều được tiết chế để tập trung vào người đã khuất.

Đoàn rước bắt đầu từ Cung điện Hoàng gia và tiến về Nhà thờ Oslo. Linh cữu Harald được đặt trên một cỗ xe pháo, phủ quốc kỳ Hoàng gia Na Uy, trong khi các thành viên gia đình và khách mời cấp cao đi phía sau. Một loạt nghi thức quân sự được thực hiện, bao gồm 21 phát đại bác đánh dấu sự khởi đầu của đoàn rước. Theo các nguồn tin, khoảng 200.000 người được dự kiến đứng dọc tuyến đường để chứng kiến khoảnh khắc cuối cùng của vị vua đã trị vì Na Uy trong 35 năm. 

Đối với người dân Na Uy, đây không chỉ là một nghi lễ của Hoàng gia mà còn là một sự kiện quốc gia. Hơn 46.000 người đã tới viếng linh cữu Harald trong thời gian ông được quàn tại nhà nguyện Hoàng gia. Nhiều người xếp hàng trong nhiều giờ để được trực tiếp nói lời tiễn biệt. Khi lễ tang diễn ra, các thành phố trên khắp Na Uy cũng tổ chức những địa điểm công cộng để người dân theo dõi qua màn hình lớn. 

Những con số đó cho thấy vị trí đặc biệt mà Harald giữ trong lòng người dân. Ông không phải một vị vua thường xuyên tạo ra khoảng cách với công chúng. Ngược lại, hình ảnh Harald trong suốt 35 năm trị vì thường gắn với sự giản dị, gần gũi và khả năng xuất hiện giữa đời thường mà không quá câu nệ nghi thức.

Vua Harald để lại một di sản đặc biệt trước khi được an nghỉ

Trong lễ tang, nhiều lời tưởng niệm tập trung vào chính đặc điểm đã làm nên hình ảnh Harald trong mắt người dân Na Uy: Ông là một vị vua có thể giữ được sự trang nghiêm của một quân chủ nhưng vẫn gần gũi với công chúng.

Harald qua đời ngày 28/8 tại Bệnh viện Đại học Oslo sau thời gian điều trị một tình trạng bệnh về máu hiếm gặp. Ông hưởng thọ 89 tuổi và đã trị vì gần 35 năm. Là vị quân chủ cao tuổi nhất châu Âu vào thời điểm qua đời, Harald từng chứng kiến nhiều thay đổi lớn của Na Uy cũng như của chính chế độ quân chủ châu Âu. 

Trong suốt thời gian trị vì, ông được đánh giá là người đã giúp hiện đại hóa Hoàng gia Na Uy mà không làm mất đi sự ổn định của chế độ quân chủ. Harald cũng nổi tiếng vì phong cách không quá kiểu cách. Tại lễ tang, Chủ tịch Quốc hội Na Uy Masud Gharahkhani nhắc lại hình ảnh một vị vua không ngại gặp người dân ngay cả khi đang đi ủng hộ các hoạt động ngoài trời với đôi ủng cao su. Thủ tướng Jonas Gahr Støre cũng ca ngợi khả năng cân bằng giữa sự trang nghiêm của một quân chủ và sự gần gũi của một người bình thường. 

Chính đặc điểm ấy giúp Harald duy trì được sự ủng hộ đáng kể của công chúng trong suốt nhiều thập kỷ. Ông từng tuyên bố rõ ràng rằng mình không muốn đi theo xu hướng thoái vị của một số quân chủ châu Âu khác. Harald tiếp tục giữ vị trí cho tới khi qua đời, sau đó con trai ông là Haakon VIII lập tức kế vị và tuyên thệ bảo vệ Hiến pháp Na Uy trước Quốc hội.

Sự chuyển giao này cũng là một trong những điểm quan trọng nhất của lễ tang. Khi William đứng trong đoàn rước phía sau linh cữu Harald, bên cạnh những người kế vị của các Hoàng gia khác, Haakon đã không còn là Thái tử. Anh chính thức trở thành Vua của Na Uy, trong khi con gái lớn Ingrid Alexandra trở thành người kế vị ngai vàng.

Sau nghi lễ tại Nhà thờ Oslo, linh cữu Harald được đưa tới Pháo đài Akershus để an táng trong lăng Hoàng gia. Ông được đặt bên cạnh những thành viên Hoàng gia Na Uy thuộc các thế hệ trước, khép lại 35 năm trị vì. Sau đó, gia đình Hoàng gia Na Uy xuất hiện tại ban công Cung điện Hoàng gia và tổ chức một buổi tiếp đón các khách mời. 

Đáng chú ý, nghi lễ còn có sự tham dự của nhiều nguyên thủ và lãnh đạo chính trị bên cạnh các Hoàng gia. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy là một trong những lãnh đạo quốc gia có mặt tại Oslo. Tổng cộng đại diện chính trị từ hơn 20 quốc gia tham dự sự kiện, cho thấy lễ tang của Harald không chỉ mang ý nghĩa gia đình mà còn là một sự kiện ngoại giao quan trọng đối với Na Uy. 

Sau 35 năm, Harald rời ngai vàng theo cách mà ông từng lựa chọn: Không thoái vị, không chuyển giao quyền lực trước thời hạn, mà giữ vai trò cho tới những ngày cuối đời. Người kế nhiệm ông giờ đây phải tiếp tục một nền quân chủ đã được Harald xây dựng theo hướng gần gũi và hiện đại hơn.

Trong bức tranh ấy, sự xuất hiện của William và hàng loạt thành viên Hoàng gia châu Âu tại Oslo mang một ý nghĩa vượt ra ngoài một lễ tang. Họ không chỉ tới để tiễn biệt một vị vua mà còn chứng kiến sự chuyển giao giữa hai thế hệ của các nền quân chủ châu Âu.

Harald đã kết thúc 35 năm trị vì. Haakon bắt đầu một triều đại mới. Và phía sau họ là một thế hệ kế vị đang dần bước vào vị trí trung tâm của Hoàng gia châu Âu, trong đó có William của Anh, Frederik của Đan Mạch, Felipe của Tây Ban Nha và những người thừa kế trẻ tuổi khác.

Với Na Uy, đây là lời tạm biệt dành cho một vị vua được yêu mến. Với các Hoàng gia châu Âu, đây là khoảnh khắc hiếm hoi để cùng nhau đứng trước sự mất mát của một thành viên trong đại gia đình Hoàng gia. Còn với William, việc đại diện cho Vua Charles tại Oslo một lần nữa cho thấy người kế vị ngai vàng Anh đang ngày càng đảm nhận những nhiệm vụ vốn sẽ trở thành một phần quen thuộc trong vai trò tương lai của anh.

Lễ tang kết thúc, nhưng một triều đại mới đã chính thức bắt đầu. Và giữa những nghi thức trang trọng của ngày hôm ấy, hình ảnh nổi bật nhất có lẽ vẫn là sự chuyển giao thầm lặng từ Vua Harald sang người con trai Haakon, từ một vị vua đã dành 35 năm cho Na Uy sang một quân chủ mới đang bắt đầu viết chương đầu tiên của mình.