Thiếu chip, 'ác mộng' về chuỗi cung ứng trước Giáng sinh của Apple

Hai năm ngừng hoạt động, thiếu chip và cắt giảm năng lượng của gã khổng lồ công nghệ Apple là khách hàng mua sản phẩm chip điện tử lớn nhất thế giới,

Đã hai năm kể từ ngày COVID-19 xuất hiện kéo theo những đợt đóng cửa biên giới dài kỳ, thiếu hụt chíp, cắt giảm nguồn năng lượng là những vấn đề nổi cộm trên toàn cầu và hiện đang cập kề đe đọa nhà sản xuất iPhone đình đám thế giới.

Nhưng ngay cả khi có được sức mua khổng lồ của họ, Apple vẫn phải vật lộn với chính những gián đoạn trong chuỗi cung ứng đã làm đau đầu nhiều ngành công nghiệp trên toàn thế giới.

Nhiều nhà sản xuất chip điện tử lớn đã cảnh báo rằng nguồn cung sẽ không thể bắt kịp được nhu cầu trong suốt năm 2022 tới và có thể lâu hơn thế nữa.

Apple mua các bộ phận hiển thị của họ từ Texas Instruments, và Broadcom là đối tác cung cấp các linh kiện không dây lâu năm của họ.

Một loại chip của Texas Instruments hiện đang không đủ để cung cấp cho dây chuyền sản xuất iPhone là một bộ phận liên quan tới màn hình OLED.

Apple hiện cũng đang gặp phải nhiều cơn khan hiếm bộ phận từ những nhà cung cấp linh kiện khác.

Vào đầu tháng 10, khi hầu hết Trung Quốc nghỉ lễ trong Tuần lễ Vàng, các nhà máy do các nhà cung cấp quan trọng nhất của Apple điều hành thường hoạt động quá mức.

Đây là tuần mà Foxconn, Pegatron và các hãng khác tăng cường sản xuất lên 24 giờ/ngày, sử dụng công nhân làm việc theo ca này đến ca khác để tung ra các mẫu iPhone mới ra mắt của Apple nhằm đáp ứng nhu cầu mùa lễ hội.

Nhưng năm nay thì khác; công nhân được nghỉ, không phải tăng ca.

Lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, việc lắp ráp iPhone và iPad bị tạm dừng trong vài ngày do các ràng buộc của chuỗi cung ứng và hạn chế sử dụng điện ở Trung Quốc, nhiều nguồn tin am hiểu về tình hình nói trên tờ Nikkei.

Một giám đốc chuỗi cung ứng có liên quan nói với Nikkei Asia: “Do số lượng linh kiện và chip có hạn, không có ý nghĩa gì nếu làm thêm giờ vào ngày lễ và trả thêm tiền cho nhân viên tuyến đầu. "Điều đó chưa từng xảy ra trước đây. Kỳ nghỉ lễ vàng của Trung Quốc trong quá khứ luôn là thời điểm hối hả nhất khi tất cả các nhà lắp ráp đang chuẩn bị cho sản xuất."

Sau khi ra mắt dòng sản phẩm iPhone 13 và iPad mới vào tháng 9, Apple đang giảm hàng triệu chiếc so với mục tiêu sản xuất và bỏ lỡ doanh thu hàng tỷ USD. Ở nhiều quốc gia, giờ đã quá muộn để người tiêu dùng có thể kịp thời mua một số sản phẩm Apple để làm quà tặng trong dịp lễ.

Công ty có thể là niềm "ghen tị" của ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng và sức mạnh mua sắm hàng đầu thế giới, tung ra hơn 200 triệu iPhone, 20 triệu MacBook, 50 triệu iPad và hơn 70 triệu cặp AirPods hàng năm, nhưng ngay cả Apple cũng bị sự hỗn loạn trong chuỗi cung ứng trong năm nay.

Giữa mùa bán hàng cao điểm, nó đang gặp ác mộng trước lễ Giáng sinh. Đó là một ví dụ điển hình về sự tàn phá rộng lớn hơn do các vấn đề của chuỗi cung ứng gây ra đối với các công ty hàng tiêu dùng trên toàn thế giới.

Một cơn bão hoàn hảo bao gồm đại dịch đóng cửa nhà máy, những rắc rối về hậu cần và sự siết chặt sản xuất năng lượng đã phá hủy mô hình sản xuất toàn cầu hóa từ lâu đã cung cấp năng lượng cho ngành sản xuất hiện đại.

Thông qua các cuộc phỏng vấn với hơn 20 giám đốc điều hành trong ngành trên ba lục địa và truy tìm các thành phần bên trong iPhone 13 Pro Max mới,

Tờ Nikkei đã tổng hợp một số thách thức chưa từng có mà Apple phải đối mặt. Họ bổ sung thêm bức chân dung về chuỗi cung ứng điện tử trong một thời kỳ hỗn loạn, với các vấn đề bắt nguồn từ trước đại dịch COVID-19, trong căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề công nghệ.

Vào tháng 9 và tháng 10, sản lượng iPhone 13 đã giảm 20% so với kế hoạch trước đó, những người trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng của hãng nói với Nikkei. Điều này thậm chí còn xảy ra sau khi Apple ưu tiên tất cả các thành phần cần thiết cho điện thoại thông minh hàng đầu mới nhất, đây là nguồn doanh thu quan trọng nhất của công ty, bằng chi phí của các sản phẩm khác như iPad và các thế hệ cũ hơn như iPhone 12 và iPhone SE.

Trong cùng thời gian, việc phân bổ lại các bộ phận dùng chung đã làm giảm khả năng lắp ráp iPad nhiều hơn, dẫn đến sản lượng sản xuất ít hơn khoảng 50% so với kế hoạch, trong khi dự báo sản lượng cho các thế hệ iPhone cũ cũng giảm khoảng 25%, tờ Nikkei tổng hợp từ nhiều nguồn tin cho biết.

Tình hình của iPad và iPhone cũ không được cải thiện nhiều vào tháng 11.

Theo Nikkei, Apple đã buộc phải giảm quy mô tổng mục tiêu sản xuất cho năm 2021. Công ty sẽ chỉ sản xuất khoảng 83 triệu đến 85 triệu đơn vị trong phạm vi iPhone 13 trước khi kết thúc năm nay, không đạt được mục tiêu đầy tham vọng là lên tới 95 triệu đơn vị mà họ đã đặt ra để nắm bắt mùa mua sắm đầu tiên sau khi các nền kinh tế phương Tây mở cửa trở lại.

Nhìn chung, mặc dù đã tăng tốc sản xuất trở lại vào tháng 11, Apple vẫn đang thiếu khoảng 15 triệu chiếc so với mục tiêu xây dựng tổng cộng 230 triệu chiếc iPhone trong năm nay, một mục tiêu đầy tham vọng được đặt ra vào đầu năm 2021, các nguồn tin cho biết.

Apple từ chối bình luận về câu chuyện này.

Nhìn vào bên trong iPhone 13 Pro Max, một thiết bị điện tử phức tạp với hơn 2.000 thành phần, cho thấy những khó khăn.

Sự tắc nghẽn không đến từ việc sản xuất các thành phần đắt tiền nhất như bộ xử lý lõi 45 USD, A15 hoặc modem 5G cho phép giao tiếp không dây thế hệ mới nhất hoặc màn hình đi-ốt phát sáng hữu cơ cao cấp có thể có giá lên tới 105 USD/chiếc.

Thay vào đó, vấn đề đau đầu thực sự đến từ những linh kiện "ngoại vi" nhỏ bé trước đây chỉ có giá vài xu và thường ít thu hút được sự chú ý, chẳng hạn như chip quản lý năng lượng từ Texas Instruments và bộ thu phát từ Nexperia cũng như chip kết nối từ Broadcom.

Những con chip như vậy không chỉ dành riêng cho iPhone, cho điện thoại thông minh hoặc thậm chí cho thiết bị điện tử tiêu dùng, mà được sử dụng trên máy tính, trung tâm dữ liệu, thiết bị gia dụng và ô tô được kết nối.

"Toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn đã không thể đáp ứng nhu cầu quan trọng này, cũng do thời gian cung cấp nguyên liệu thô ngày càng tăng. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt đối với Nexperia," một đại diện của Nexperia trả lời trên tờ Nikkei, mặc dù từ chối bình luận về Apple.

Apple và các nhà cung cấp đã phải đối mặt với rất nhiều vấn đề. Việc phong toả kéo dài nhiều tháng tại Việt Nam đã ảnh hưởng đến việc sản xuất mô-đun camera iPhone của Sharp, kéo theo thời gian lắp ráp sản phẩm cuối cùng.

Sự gián đoạn COVID-19 ở Malaysia đã ảnh hưởng đến việc sản xuất nhiều linh kiện và chip điện tử; quốc gia Đông Nam Á đóng vai trò then chốt trong việc đóng gói và thử nghiệm chip - bước cuối cùng của quá trình sản xuất chip. Những hạn chế bất ngờ đối với việc sử dụng năng lượng công nghiệp ở Trung Quốc đã làm gia tăng thêm tình trạng khó khăn.

"Ngay cả khi có sẵn 99% linh kiện, nếu thiếu một hoặc hai hoặc ba thành phần, công nhân sẽ không thể bắt đầu quá trình lắp ráp cuối cùng của sản phẩm", một giám đốc điều hành tại một nhà cung cấp hàng đầu của Apple nói với Nikkei.

Năm 2021 được định hình là một năm mạnh mẽ đối với Apple, khi hãng này tìm cách giành lấy thị phần từ Huawei Technologies, công ty có hoạt động kinh doanh điện thoại thông minh cao cấp bị sụt giảm nghiêm trọng do các lệnh trừng phạt của Mỹ đã ngăn không cho hãng này có được các linh kiện quan trọng. Trong 9 tháng đầu năm, các lô hàng iPhone đã tăng gần 30% so với năm 2020.

Nhưng những "cơn gió ngược" cứ dồn dập. CEO Apple - Tim Cook, người được biết đến với chuyên môn trong việc xây dựng và vận hành chuỗi cung ứng toàn diện nhất thế giới, thừa nhận rằng những hạn chế về nguồn cung khiến Apple mất khoảng 3 đến 4 tỷ USD doanh thu trong quý từ tháng 4 đến tháng 6 và 6 tỷ USD khác trong tháng 7.

Quý tháng 9. Ông dự báo tác động thậm chí còn lớn hơn cho quý cuối cùng của năm nay. Quy mô của "cú đánh" này sẽ được tiết lộ trong kết quả tài chính tiếp theo của Apple, vào khoảng cuối tháng 1/2022

Người tiêu dùng trên toàn cầu có thể sẽ bỏ lỡ trong dip Giáng sinh nếu họ đặt hàng iPad mới ngay bây giờ, với thời gian giao hàng đã kéo dài đến giữa đến cuối tháng Giêng, theo trang web của Apple. Đối với iPhone 13 Pro và 13 Pro Max, thời gian chờ đợi đã rút ngắn xuống còn một đến hai tuần, từ 5 tuần trước đây chưa đầy một tháng.

a.png

Nếu ngay cả Apple hùng mạnh cũng phải gánh chịu, tác động từ sự hỗn loạn chưa từng có trong chuỗi cung ứng còn cắt giảm sâu hơn ở các công ty điện tử khác, từ các nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu Samsung Electronics, Xiaomi và Oppo, thông qua các nhà sản xuất PC như HP, Dell Technologies và Acer, và các nhà sản xuất bảng điều khiển trò chơi Sony Group và Nintendo, đến các nhà sản xuất thiết bị gia dụng như Dyson và LG Electronics.

Theo các cuộc phỏng vấn của Nikkei với hơn 20 giám đốc điều hành chuỗi cung ứng và ngành ở các mức độ khác nhau, tất cả đều không thể sản xuất đủ sản phẩm và giao hàng kịp thời cho mùa lễ cuối năm.

Ví dụ, Nintendo đang thiếu 20% so với kế hoạch sản xuất ban đầu cho máy chơi game Switch của mình trong năm tài chính này đến tháng 3, Xiaomi cho biết những hạn chế về nguồn cung chip đã khiến lô hàng điện thoại thông minh của họ trong năm nay lên tới 20 triệu chiếc.

Một nỗi sợ hãi lớn trong ngành là nhu cầu có thể tiêu tan sau khi bỏ lỡ thời hạn bán hàng trong mùa lễ.

Sự thiếu hụt chip đã gây ra rối loạn trong tất cả các lĩnh vực sản xuất toàn cầu, làm ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng tinh gọn nổi tiếng của ngành công nghiệp xe hơi và đe dọa nguồn cung cấp thiết bị quốc phòng đến mức nó trở thành mối quan tâm an ninh quốc gia. Tình trạng thiếu hụt sản xuất đã ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, trong khi tình trạng thiếu hụt sản phẩm khiến lạm phát ở nhiều nước tăng vọt.

Jason Chen, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Acer, nhà sản xuất PC số 4 thế giới, cho biết ông chưa bao giờ thấy những thách thức như vậy. Ông nói: “Ngày lễ Giáng sinh không bị hủy bỏ, nhưng chúng bị trì hoãn đối với ngành công nghệ. "Kinh nghiệm làm việc hàng chục năm trong ngành là chưa đủ. Chưa ai có kinh nghiệm này trước đây. Không ai trong chúng tôi biết cách xử lý những thách thức phức tạp như vậy một cách đúng đắn."

Theo các cuộc phỏng vấn của Nikkei với các giám đốc điều hành tại các công ty khác nhau, từ nhà phát triển chip, nhà sản xuất mô-đun và thiết bị điện tử đến các nhà phân phối, các thành phần đang tạo ra sự tắc nghẽn trong các ngành bao gồm chip quản lý nguồn, chip Wi-Fi, chip LAN, bộ dao động tinh thể, điốt, vi điều khiển, chip giao diện , chip âm thanh và mạch tích hợp trình điều khiển, cũng như các vật liệu như đế gắn chip. Không có chip nào trong số này là đặc biệt tiên tiến hoặc cốt lõi đối với các thiết bị, như bộ xử lý trung tâm và bộ xử lý đồ họa. Nhưng chúng không thể thiếu trong việc chế tạo các loại thiết bị điện tử và ô tô.

Ông Emily Hong, Giám đốc điều hành của Wiwynn, một nhà xây dựng máy chủ và trung tâm dữ liệu cho Facebook, Microsoft và Amazon, cho biết: “Cuộc sống thực sự khó khăn." Có 4.000 thành phần trên bảng mạch in của máy chủ ... ngay cả khi chúng tôi đã phản ứng nhanh chóng để thiết kế lại và tìm kiếm các giải pháp thay thế, các vấn đề vẫn lần lượt xuất hiện."

Đối với những người không có năng lực mua sắm lớn và vận chuyển hàng nghìn triệu thiết bị như Apple và Samsung, cuộc khủng hoảng nguồn cung chip đặt ra những thách thức thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Với khả năng thương lượng kém hơn, nhiều người phải đối mặt với phía sau của hàng đợi.

"Chúng tôi liên tục trao đổi với các nhà cung cấp của mình. Nhưng so với các nhà sản xuất điện thoại thông minh và máy tính cá nhân với số lượng lớn dành cho người tiêu dùng nói chung, máy tính công nghiệp có mức độ ưu tiên thấp hơn để đảm bảo nguồn cung.

Đôi khi các nhà cung cấp có sẵn chip nhưng họ không thể đưa chúng cho chúng tôi đầu tiên, ”Miller Chang, chủ tịch mảng kinh doanh IoT nhúng tại Advantech, nhà sản xuất máy tính công nghiệp lớn nhất thế giới và là nhà cung cấp cho Samsung, Siemens, Philips và General Electric. "Vấn đề là hệ thống máy tính công nghiệp trị giá 1.000 USD của chúng tôi không thể được vận chuyển và bị mắc kẹt do thiếu một số thành phần có giá dưới 1 USD."

Một số giám đốc điều hành trong ngành bày tỏ sự thất vọng đặc biệt với cái gọi là các nhà sản xuất thiết bị tích hợp. Đây là những công ty bán dẫn lớn hoạt động giống như các cửa hàng bách hóa, cung cấp tất cả các loại chip ngoại vi chất lượng cao, từ chip quản lý nguồn, vi điều khiển đến các cảm biến phục vụ các chức năng khác nhau.

Các sản phẩm từ các công ty như vậy - Texas Instruments, NXP Semiconductors, Nexperia và STMicroelectronics trong số đó - không chỉ được sử dụng rộng rãi trong điện tử tiêu dùng mà còn trong các ứng dụng công nghiệp, hàng không vũ trụ, ô tô và y tế. Họ cũng là những nhà cung cấp chip quan trọng cho iPhone, iPad, Mac và đồng hồ của Apple.

Nhiều cơ sở đóng gói và thử nghiệm chip của các công ty này đã bị gián đoạn trong quá trình đại dịch COVID-19 ở Đông Nam Á, cùng với bão tuyết ở Texas và động đất ở Nhật Bản trong năm qua.

Và họ đã có các vấn đề mua sắm của riêng họ. Cũng như sản xuất và đóng gói chip trong nhà, họ thường thuê ngoài các chip cũ hơn cho các nhà sản xuất theo hợp đồng như Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., United Microelectronics Corp và GlobalFoundries nhằm mục đích giảm chi phí.

Nhưng họ thường không được ưu tiên đối với các đối tác gia công của mình so với Apple, Qualcomm, Nvidia và Advanced Micro Devices, những người tự thiết kế chip và thuê ngoài 100% sản xuất của họ.

STMicroelectronics cho biết trong một cuộc gọi báo cáo thu nhập gần đây rằng một trong những thách thức lớn nhất trong quý từ tháng 7 đến tháng 9 là tình hình COVID-19 tồi tệ hơn dự đoán ở Malaysia, do đó trang web của họ đã phải đóng cửa một phần hoặc hoàn toàn.

Sự thiếu hụt đôi khi chỉ được đổ lỗi cho đại dịch COVID-19, nhưng trên thực tế có nguồn gốc từ trước đó, một phần là do căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc và sự kiềm chế của Washington đối với Công nghệ Huawei của Trung Quốc.

Theo một số cách, ảnh hưởng tương tự đối với các vạch kẻ ở trạm xăng khi có một gợi ý rằng nhiên liệu có thể sắp hết.

Huawei đã bắt đầu dự trữ các linh kiện quan trọng, từ chip đến các bộ phận quang học, hơn hai năm trước sau khi Giám đốc tài chính Meng Wanzhou bị bắt vào tháng 12/2018 tại Canada và Mỹ đưa Huawei vào danh sách đen thương mại.

Washington đã coi Huawei là một nguy cơ bảo mật và cố gắng ngăn chặn Huawei khỏi các hệ thống viễn thông ở Mỹ và các đồng minh của họ. Huawei đã phủ nhận các cáo buộc.

Nỗi sợ hãi bị cắt khỏi nguồn cung cấp thiết bị và linh kiện quan trọng nhanh chóng lan truyền trong ngành công nghiệp công nghệ Trung Quốc và khơi mào cho một chiến dịch tích trữ hàng tồn kho trên toàn quốc để tồn tại trong bất kỳ cuộc đàn áp nào có thể xảy ra.

Nikkei đã theo dõi báo cáo tài chính của 5 công ty lớn của Trung Quốc đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen hoặc bị gắn cờ vì cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc hoặc gây ra rủi ro an ninh quốc gia: các nhà sản xuất camera giám sát Hàng Châu Hikvision Digital Technology và Dahua Technology, các nhà sản xuất máy chủ Inspur và Sugon, và nhà sản xuất điện thoại thông minh Xiaomi.

Hàng tồn kho tích lũy của họ đã tăng hàng quý kể từ quý 3 năm 2018, sau khi Mỹ đe dọa áp thuế cao hơn và sau đó cấm nhà cung cấp thiết bị viễn thông hàng đầu của Trung Quốc ZTE sử dụng công nghệ của Mỹ vào tháng 4 cùng năm. Hàng tồn kho đã tăng hơn gấp ba lần lên mức kỷ lục 110 tỷ nhân dân tệ (17,2 tỷ USD) vào quý tháng 7 đến tháng 9 năm nay.

Theo phân tích của Nikkei trong các tài liệu của Cơ quan Đăng ký Liên bang Mỹ, cho đến năm 2019 và 2020, Hoa Kỳ đã đưa khoảng 150 công ty, tổ chức nghiên cứu và trường đại học của Trung Quốc vào cái gọi là Danh sách thực thể để hạn chế quyền truy cập của họ vào các công nghệ của Mỹ.

Năm 2020, Washington đưa vào danh sách đen nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất của Trung Quốc, Semiconductor Manufacturing International Corp., hạn chế khả năng có được các công cụ sản xuất chip tiên tiến, lĩnh vực do một số ít công ty Mỹ thống trị. Động thái hạn chế SMIC đã tạo ra sự gián đoạn và không chắc chắn về tính liên tục của nguồn cung cấp, và khách hàng đổ xô đặt hàng tại các đối thủ cạnh tranh của SMIC để tránh bị ảnh hưởng. Sau đó, họ quay trở lại nhà sản xuất chip Trung Quốc khi tình trạng thiếu chip toàn cầu ngày càng trầm trọng.

Hàng tồn kho của hai nhà sản xuất chip hàng đầu của Trung Quốc, SMIC và Hua Hong Semiconductor, đã tăng lần lượt 58% và 292% vào quý tháng 7 và tháng 9 năm nay kể từ tháng 3/2018.

Đồng Giám đốc điều hành của SMIC gần đây đã xác nhận rằng nhiều khách hàng Trung Quốc hơn mong muốn có "sản xuất bản địa" để thúc đẩy khả năng phục hồi chuỗi cung ứng của họ, hạn chế sự phụ thuộc của họ vào công nghệ nước ngoài.

"Câu hỏi nên là: Ai không dự trữ thêm các thành phần?" Donnie Teng, một nhà phân tích công nghệ của Nomura Securities cho biết. "Nếu họ không làm như vậy, điều đó có thể đồng nghĩa với sự sống hoặc cái chết đối với một công ty nếu họ phải đối mặt với những cú sốc địa chính trị bất ngờ."

Sự bùng nổ của COVID-19 đã thay đổi hành vi của con người và định hình lại nhu cầu trên các mặt hàng điện tử tiêu dùng.

Làm việc, học tập và giải trí tại nhà đã tạo ra nhu cầu về TV, máy tính xách tay, màn hình, máy tính bảng, thiết bị tập thể dục và bảng điều khiển trò chơi mới, đồng thời thúc đẩy việc áp dụng kết nối 5G nhanh hơn và dung lượng lưu trữ lớn hơn.

Ngành công nghiệp PC vốn đã phải chịu đựng nhu cầu chậm lại trong một thập kỷ nhưng năm ngoái đã có lượng xuất xưởng toàn cầu tăng 13%, trong khi thị trường máy tính bảng cũng khởi sắc trở lại và kéo dài đà tăng trong ba quý đầu năm nay. 

Cùng lúc đó, một số cấu trúc ngành cũng dần thay đổi như chuyển hướng sang xe điện, áp dụng rộng rãi 5G, trí tuệ nhân tạo và máy tính hiệu suất cao.  

Khi những công nghệ này bắt đầu phát triển, việc tiêu thụ chip và linh kiện cũng tăng theo. Một chuỗi cung ứng bị hạn chế và gián đoạn chỉ đơn giản là không thể theo kịp.

Một năm trước, nhiều giám đốc điều hành lĩnh vực chip đã xem xét công suất đã được đặt hết ít nhất là đến cuối năm 2021 và gọi đó là một "vấn đề đáng mừng". Nhưng nó nhanh chóng trở thành cơn ác mộng và trở thành cơn ác mộng quản lý chuỗi cung ứng kéo dài hàng năm trời.

"Hôm nay thiếu một thành phần, ngày mai thành phần khác lại gặp vấn đề. Gián đoạn trên các vùng địa lý khác nhau của Việt Nam, Malaysia, Trung Quốc và những nơi khác khiến chúng tôi đứng ngồi không yên. Trước đây, công ty chỉ cần bán chíp nhưng giờ chúng tôi phải xử lý tất cả các truy vấn SOS từ khách hàng và cùng các đối tác gỡ khó". 

Sự phục hồi của ngành công nghiệp ô tô kể từ quý cuối cùng của năm 2020 càng đè nặng lên nguồn cung linh kiện và chất bán dẫn vốn đã eo hẹp - và phản ứng của các chính phủ đã làm tăng thêm sự phức tạp mới.

Với việc các nhà sản xuất từ ​​Ford Motor đến Nissan Motor và Toyota Motor đến BMW cắt giảm sản lượng hàng triệu chiếc xe hơi và cắt giảm công nhân, tình trạng thiếu hụt đã được nâng lên mức an ninh quốc gia. Mỹ, Nhật Bản và Đức, ba nền kinh tế sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, bắt đầu gây áp lực buộc các nhà sản xuất chip toàn cầu tăng sản lượng và ưu tiên cung cấp cho các nhà sản xuất ô tô.

Nhưng khi các chính phủ cố gắng thúc đẩy các nhà sản xuất ô tô của họ đứng trước hàng đợi, nguồn cung cấp chip và linh kiện theo kế hoạch cho các khu vực khác đang bị đe dọa, dẫn đến một đợt mua hàng hoảng loạn khác. Các nhà quản lý mua sắm đã sử dụng đến "đặt phòng gấp đôi hoặc gấp ba", đặt hàng tại nhiều nhà cung cấp cùng một lúc.

Điều đó đã đẩy thời gian dẫn đầu của nhiều loại chip - vi điều khiển, chip quản lý nguồn, chip Wi-Fi - lên hơn 52 tuần và hơn thế nữa, và thời gian biểu kéo dài đã khuyến khích người mua đặt hàng ngày càng nhiều hơn ngay bây giờ để có được trước hàng đợi.
Giá của những con chip này đã tăng 200%, 300% và trong một số trường hợp từ 10 đến 20 lần từ dưới 1 đô la, và đối với những con chip tìm được đường đến thị trường giao ngay, để giao dịch ngay lập tức, giá có thể cao hơn nữa.

Devin Hsiao, giám đốc tài chính tại Transcend Infomation, một nhà cung cấp giải pháp lưu trữ và đa phương tiện chia sẻ: "Chúng tôi phân chia nhân viên trực trước máy tính và kiểm tra các trang web khác nhau để tìm hàng hóa. Bất cứ khi nào phát hiện nguồn cung có sẵn, chúng tôi phải lập tức liên hệ, thậm chí yêu cầu ngân hàng nâng hạn mức thẻ tín dụng để đấu giá. Còn nếu đến đặt vấn đề trực tiếp với nhà cung cấp như trước đây, câu trả lời luôn là chờ đợi ít nhất 52 tuần".

Apple đã được tha thứ cho những lời phẫn nộ như vậy. Từ lâu, hãng đã được ưu tiên trong toàn ngành đối với nguồn cung cấp chip và linh kiện, các nguồn thạo tin nói với Nikkei.

Họ cho biết hiếm khi công ty đồng ý trả nhiều hơn để đảm bảo vật liệu. "Hầu hết các nhà cung cấp sẽ làm bất cứ điều gì có thể để hỗ trợ Apple. Bởi nếu họ không làm như vậy, họ có nguy cơ mất đơn hàng và phân bổ của Apple vào tay đối thủ trong thời gian tới."

Với sức mua mạnh mẽ như vậy, Apple trước đó đã dự đoán rằng năm nay sẽ suôn sẻ. Họ sẽ bắt đầu được sản xuất vào cuối tháng 8 và tung ra dòng iPhone 13 vào mùa thu, trái ngược với năm ngoái khi sự cố COVID-19 gây ra sự chậm trễ trong nhiều tháng.

Tuy nhiên, sự gia tăng đột ngột của biến thể delta ở Đông Nam Á vào mùa hè này, khoảng hai đến ba tháng trước khi Apple tăng cường sản xuất, khiến công ty mất cảnh giác, kéo theo đội quân nội bộ gồm 10.000 người gồm các nhà quản lý chuỗi cung ứng, kỹ sư và nhân viên mua sắm đến giới hạn.

Đội quân bao gồm các lực lượng đặc nhiệm để quản lý từng loại vật liệu được sử dụng trong các sản phẩm của Apple và từng loại linh kiện, đàm phán giá cả với các nhà cung cấp toàn cầu, đảm bảo giao hàng suôn sẻ, giám sát sản xuất và chất lượng phần cứng; và tiến hành lập kế hoạch hậu cần.

Một nguồn tin chỉ ra rằng kể từ ngày đầu tiên khi Malaysia lên kế hoạch cho các biện pháp thắt chặt, Apple đã cảnh giác và bắt đầu tính toán các thành phần bị ảnh hưởng và tìm cách giảm thiểu tác động.

Malaysia kiểm soát khoảng 13% công suất đóng gói và lắp ráp chip toàn cầu. Các nhà sản xuất linh kiện và chip chủ chốt nhưTexas Instruments, STMicroelectronics, ams, Murata Manufacturing, ON Semiconductor, Renesas Electronics, Rohm và Nexperia điều hành các cơ sở địa phương cung cấp trực tiếp cho Apple.

Trong khoảng hai đến ba tháng kể từ tháng 6, chỉ 60% nhân viên trở xuống được phép để làm việc. Tất cả các hoạt động sản xuất không cần thiết, ngoại trừ thực phẩm và thuốc, thậm chí đã bị đình chỉ trong nhiều tuần. Điều đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng.

Các nhà cung cấp tại Việt Nam, nơi Apple cung cấp nhiều linh kiện quan trọng, chẳng hạn như mô-đun camera cho iPhone, đã buộc phải tạm dừng hoạt động trong gần hai tháng, ngay khi Apple chuẩn bị bắt đầu sản xuất hàng loạt iPhone 13. Chính phủ Việt Nam triển khai “3 tại chỗ” (sản xuất, cách ly, ăn nghỉ tại chỗ) để ngăn chặn sự lây lan của virus.

"Đó là một yêu cầu bất khả thi, đặc biệt là đối với các công ty lớn hơn với hàng nghìn công nhân, không ai có thể đột nhiên xây dựng các ký túc xá có thể chứa tất cả nhân viên tại chỗ", một chủ nhà máy địa phương nói với Nikkei. "Một số công ty nhỏ hơn chỉ có thể dựng lều tạm trong bãi hoặc nhà kho. Các nhà cung cấp dần dần khởi động lại sản xuất vào tháng 10, nhưng lại phải đối mặt với một cơn đau đầu mới, tình trạng thiếu lao động ngay sau khi lệnh phong toả được dỡ bỏ.

Kế đến, cuối tháng 9, do lượng khí thải vượt chỉ tiêu môi trường và giá than tăng cao, Trung Quốc đã áp đặt các hạn chế sử dụng điện ở các tỉnh công nghiệp trọng điểm, bao gồm Quảng Đông và Giang Tô, nơi có nhiều nhà cung cấp của Apple điều hành hơn 150 đơn vị sản xuất.

Theo phân tích của Nikkei về danh sách nhà cung cấp của Apple, hàng nghìn doanh nghiệp tranh nhau đàm phán với chính quyền địa phương.

"Chúng tôi đã trao đổi với các quan chức để kiểm tra chính sách cung cấp điện mới nhất, xem xét kho dự trữ của từng linh kiện và chip mỗi ngày", một giám đốc điều hành tại một nhà cung cấp hàng đầu của Apple chia sẻ với Nikkei. "Apple cũng đã tham gia để giúp nhiều nhà cung cấp nhỏ hơn đàm phán với chính quyền địa phương nhưng hỗn loạn chuỗi cung ứng giống như cơn đau đầu không bao giờ chấm dứt".

Đối với nhiều nhà cung cấp hàng đầu của Apple, đó là một năm đầy khó khăn về tài chính. Pegatron, một nhà lắp ráp iPhone, đã báo cáo lợi nhuận ròng giảm 60% so với cùng kỳ trong quý từ tháng 7 đến tháng 9 trong khi đối thủ nhỏ hơn Luxshare Precision Industry, nhà sản xuất điện tử theo hợp đồng hàng đầu của Trung Quốc, báo cáo thu nhập ròng giảm 25% so với một năm trước đó.

"Chuỗi cung ứng chủ yếu dựa vào Việt Nam và Malaysia", Giám đốc điều hành Pegatron S.J. Liao nói với các nhà đầu tư và các phóng viên, "và tác động của sự gián đoạn là đáng kể."

Foxconn của Đài Loan - nhà lắp ráp iPhone lớn nhất và nhà sản xuất thiết bị điện tử theo hợp đồng lớn nhất thế giới - đã công bố thu nhập từ tháng 7 đến tháng 9 mạnh mẽ nhưng cảnh báo rằng không chắc chắn lắm về năm tới. Nó chỉ ra tình trạng thiếu chip toàn cầu kéo dài, lạm phát và các động lực địa chính trị.

Tuy nhiên, Apple dự kiến ​​sẽ tiếp tục công bố lợi nhuận cao. Các dự báo của Phố Wall đồng thuận là lợi nhuận ròng 30,8 tỷ USD trong quý Giáng sinh, tăng 7% so với năm ngoái, mặc dù mất hàng tỷ USD doanh thu.

Có vẻ quan trọng hơn đối với các nhà phân tích và nhà đầu tư và hiệu suất giá cổ phiếu của Apple sẽ là điều mà CEO Apple Cook dự đoán cho chuỗi cung ứng vào năm 2022 và hơn thế nữa.

Một cuộc bùng nổ đầu tư đang diễn ra trong ngành công nghiệp chip toàn cầu, được thúc đẩy bởi tác động của tình trạng thiếu hụt trong năm nay và được thúc đẩy bởi quyết tâm của các chính phủ trong việc đưa các bộ phận lớn trong chuỗi cung ứng công nghệ của họ.

Chi tiêu vốn cho thiết bị bán dẫn tăng 34% lên mức kỷ lục 95,3 tỷ USD vào năm 2021 và sẽ đạt 100 tỷ USD vào năm 2022, theo SEMI, một hiệp hội ngành công nghiệp chip toàn cầu.

3 nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới - Intel, TSMC và Samsung - đã bắt tay vào kế hoạch mở rộng công suất mạnh mẽ nhất của họ, hứa hẹn sẽ chi hơn 350 tỷ USD trong những năm tới để giúp giảm bớt tình trạng thiếu chip.

Trong khi đó, nhà sản xuất chip hàng đầu Trung Quốc SMIC đã cam kết tăng gấp ba công suất sản xuất.

Tuy nhiên, hầu hết các khoản đầu tư mới sẽ không dẫn đến sản xuất hàng loạt sớm nhất cho đến năm 2023. Ngay lập tức, nhu cầu đối với một số sản phẩm điện tử tiêu dùng có dấu hiệu chậm lại, mặt sau của đại dịch tăng đột biến.

Huang Yee-wei, phó chủ tịch của Realtek Semiconductor, một trong những nhà phát triển chip Wi-Fi hàng đầu thế giới, cho biết: “Chúng tôi nhận thấy nhu cầu về TV, Chromebook, tai nghe Bluetooth, camera IP và thiết bị Internet of Things đang chậm lại.

"Thị trường tiêu dùng ở Trung Quốc cũng đang chậm lại."
Các nguồn tin cho biết Apple đã yêu cầu các nhà cung cấp đẩy nhanh quá trình sản xuất iPhone trong tháng 11, tháng 12 và tháng 1, sau những vấp ngã trong vài tháng qua.

"Nhu cầu đối với dòng sản phẩm iPhone 13 sẽ có thể kéo dài cho đến tháng 1 năm sau, vì Apple không muốn lãng phí cơ hội giành thêm vị thế từ Huawei, trong khi Samsung và Xiaomi đang gặp khó khăn về chip và linh kiện không phù hợp", một người có kiến thức trực tiếp của các cuộc trò chuyện.

Nhưng sau Tết Nguyên đán vào tháng Hai, nhu cầu sản xuất iPhone mới sẽ giảm tốc và bước vào một mùa chậm chạp truyền thống, một số nguồn thạo tin cho biết với Nikkei.

Một giám đốc điều hành tại một nhà cung cấp linh kiện iPhone khác nói với Nikkei rằng Apple liên tục trấn an họ rằng nhu cầu vẫn còn và Apple chỉ đơn giản là hoãn một số đơn đặt hàng đến một thời gian sau do hạn chế về nguồn cung.

Giám đốc điều hành cho biết: “Nhưng mỗi tháng chúng tôi đều thấy rằng chúng tôi đang bỏ lỡ mục tiêu vận chuyển. "Chúng tôi không chắc liệu những tập bị thiếu đó cuối cùng có thể quay trở lại hay chỉ biến mất."

NGỌC CHÂU - (Tham khảo: Nikkei)

NGỌC CHÂU