Theo kết quả nghiên cứu của Đại học New York, thông tin sai lệch trên Facebook có số lượt tương tác nhiều hơn gấp 6 lần so với với các nguồn tin đáng tin cậy như CNN hay Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Nghiên cứu này được tiến hành bởi các nhà nghiên cứu tại Đại học New York (NYU) và Đại học Grenoble Alpes (Pháp), cho thấy các thuật toán của gã khổng lồ công nghệ này khiến thông tin sai lệch lan truyền nhanh hơn so với các nguồn tin uy tín.

Theo các chuyên gia, nghiên cứu của NYU là một trong số ít những nỗ lực toàn diện nhằm đo lường và cô lập tác động của thông tin sai lệch trong một nhóm lớn các nhà xuất bản trên Facebook, ủng hộ quan điểm chỉ trích rằng Facebook trả tiền cho các nhà xuất bản chuyên tạo các tài khoản tung thông tin sai lệch.

“Nghiên cứu góp phần làm gia tăng số lượng bằng chứng cho thấy, bất chấp nhiều nỗ lực giảm thiểu được thực hiện, thông tin sai lệch đã tìm thấy một ngôi nhà thoải mái và một lượng người xem gắn bó trên Facebook,” ông Rebekah Tromble, Giám đốc Viện Dữ liệu, Dân chủ và Chính trị tại Đại học George Washington, đồng thời cũng là người tham gia bình duyệt các phát hiện của nghiên cứu, cho hay.

Về phía Facebook cho rằng báo cáo của NYU tổng hợp được số lượng người tương tác với nội dung, nhưng đó không phải là thước đo số lượng người thực sự xem nội dung.

Phát ngôn viên của Facebook Joe Osborne cho biết: “Khi bạn nhìn vào nội dung được tiếp cận nhiều nhất trên Facebook, nó hoàn toàn không giống như những gì nghiên cứu này đưa ra,”.

 Facebook hiện đang hợp tác với 80 đối tác kiểm tra thực tế trên toàn thế giới với phạm vi bao phủ hơn 60 ngôn ngữ, nhằm giúp phát hiện và giảm thiểu việc phát tán thông tin sai lệch.

NewsGuard và Media Bias/Fact Check là hai tổ chức phi lợi nhuận chuyên về nghiên cứu thông tin sai lệch đã phân loại hàng nghìn nhà xuất bản tin tức trên Facebook theo khuynh hướng chính trị (từ cực tả cho tới cực hữu) và theo khuynh hướng chia sẻ tin tức đáng tin cậy hoặc không đáng tin cậy.

Nhóm nghiên cứu đã lấy 2.551 trang trong số các trang phân loại này và tiến hành so sánh lượt tương tác các bài đăng trên các trang của các nhà xuất bản chuyên đăng tải thông tin sai lệch. 

Về mặt thống kê, sự gia tăng đáng kể của thông tin sai lệch không mang màu sắc chính trị đều thu hút nhiều sự quan tâm hơn từ người dùng. Các nhà xuất bản hữu khuynh có xu hướng chia sẻ thông tin sai lệch cao hơn.

Kết quả này cũng tương tự như phát hiện nội bộ của Facebook trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ 2018 - theo báo cáo của Washington Post.

Ông Rafael Rivero, đồng sáng lập và là Chủ tịch của Occupy Democrats, cho biết: “Đôi khi chúng tôi mắc một vài sai lầm nhỏ và cũng đã sửa chữa ngay lập tức, nhưng chưa bao giờ chúng tôi cố tình đánh lừa độc giả của mình".

Trong khi đó, Bongino và Breitbart không phản hồi các yêu cầu đưa ra lời bình luận.

Các nhà phê bình của Facebook từ lâu đã cáo buộc rằng, những nội dung gây hiểu lầm, kích động (thường củng cố quan điểm của người xem) thu hút sự chú ý cũng như lượt click nhiều hơn đáng kể so với các tin tức chính thống.

Tháng 7 vừa qua, Tổng thống Mỹ Joe Biden nhấn mạnh rằng, các nền tảng mạng xã hội như Facebook đang “giết người” bằng thông tin sai lệch về Covid-19. Tuy nhiên, theo Rebekah Tromble, Giám đốc Viện Dữ liệu, Dân chủ và Chính trị tại Đại học George Washington, có rất ít dữ liệu cứng để có thể củng cố những khẳng định này. 

Facebook cũng ngày càng hạn chế quyền truy cập đối với các nhóm bên ngoài đang cố gắng khai thác dữ liệu của công ty.

Nhà Trắng đã nhiều lần yêu cầu Facebook cung cấp thông tin về mức độ thông tin sai lệch liên quan đến Covid-19 trên nền tảng này, nhưng lại không nhận được sự hợp tác. 

Một trong những nhà nghiên cứu đang bị Facebook kiểm soát chặt chẽ về tiếp cận dữ liệu là Laura Edelson, người đã thực hiện nghiên cứu của NYU. Facebook đã khóa tài khoản của Edelson và các đồng nghiệp của cô khi cho rằng việc cô thu thập dữ liệu - dựa vào việc người dùng tự nguyện tải xuống một tiện ích phần mềm cho phép các nhà nghiên cứu theo dõi các quảng cáo mà họ nhìn thấy - có khả năng khiến công ty này vi phạm thỏa hiệp về quyền riêng tư với Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) năm 2019.

FTC cho biết thỏa hiệp này có ngoại lệ cho các nhà nghiên cứu, đồng thời nhấn mạnh rằng Facebook không nên sử dụng nó như một cái cớ để tước đi khả năng tìm hiểu hành vi của mọi người trên mạng xã hội của công chúng.

Edelson cho biết, việc dự án của cô buộc phải dừng lại vào tháng trước do can thiệp của Facebook đã khiến cô không thể tiếp tục nghiên cứu phạm vi tiếp cận cũng như tác động của thông tin sai lệch trên nền tảng truyền thông này.

Facebook gần đây đã công bố một báo cáo minh bạch mới cho thấy những nội dung phổ biến nhất trên nền tảng này hàng quý nhưng có nguồn tin cho rằng nền tảng này đã kiểm duyệt phiên bản trước đó của báo cáo. 

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, nhóm của Edelson đã sử dụng một công cụ thống kê kinh doanh do Facebook sở hữu có tên là CrowdTangle để tiến hành phân tích. Công cụ này thường được các nhà báo và nhà nghiên cứu sử dụng để theo dõi mức độ phổ biến của các bài đăng. Dẫu vậy, CrowdTangle cũng có những hạn chế, bởi nó chỉ cung cấp dữ liệu về số lượt “Thích” (Like) và “Chia sẻ” (Share) của một bài đăng cụ thể, song lại không tiết lộ số lần nội dung được hiển thị hay số người đã xem bài đăng.

Edelson cho biết, nghiên cứu chỉ ra rằng các thuật toán của Facebook không nhằm tăng sự ủng hộ hay thiên vị, hay dành ưu tiên các trang web ở một phía của phổ chính trị. Facebook khuếch đại thông tin sai lệch vì nó tương tác tốt với người dùng và các trang web tình cờ có nhiều thông tin sai lệch hơn đều là thuộc cánh hữu.

Theo kết quả nghiên cứu, trong số các nhà xuất bản tin tức có khuynh hướng cực hữu, những nhà xuất bản chia sẻ thông tin sai lệch đạt 68% tổng lượng tương tác từ người dùng.