"Ông thấy có lạ không, dạo này cứ sáng sớm là tôi ho, đổ mồ hôi, người còn sụt mấy cân liền, cứ tưởng là giảm cân thành công rồi chứ", ông Trương, 65 tuổi, cười toe toét nói với bác sĩ tại phòng khám hô hấp. 

Bác sĩ vừa xem báo cáo chụp CT phổi liều thấp của ông, vừa không thể cười nổi: "Những thay đổi nhỏ vào buổi sáng này, chưa chắc đã là do 'nóng trong người' hay 'cảm cúm chưa khỏi hẳn' đâu. Đôi khi, đó chính là tín hiệu ung thư phổi đang âm thầm gõ cửa đấy".

Không ít người trung niên và cao tuổi có thói quen như vậy: sáng dậy ho vài tiếng, khạc đờm, tức ngực một lúc, rồi nghĩ "cứ chịu khó một chút là qua thôi", cho đến khi tình trạng kéo dài mấy tháng không thuyên giảm, thậm chí bắt đầu khó thở, đi vài bước đã mệt, lúc đó mới nghĩ đến việc đi khám.

Nhưng điều "nguy hiểm" nhất của ung thư phổi chính là: Giai đoạn đầu thường chỉ lộ ra một chút "sơ hở" vào buổi sáng sớm khi vừa thức dậy. Nếu phát hiện kịp thời, đó là cơ hội; còn nếu chần chừ, có thể sẽ bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị.

Vậy thì, những triệu chứng nào vào buổi sáng đáng để chúng ta cảnh giác? Liệu có một triệu chứng thôi đã có nghĩa là bị ung thư phổi rồi không? Tiếp theo, chúng ta sẽ nói rõ: những trường hợp nào cần hết sức cảnh giác, và những trường hợp nào thì không cần quá lo lắng.

Đa số các trường hợp ho, khạc đờm thực sự là do các vấn đề lành tính như viêm phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), dị ứng… Nhưng các hướng dẫn y tế uy tín đều khuyến cáo: chỉ khi có những thay đổi liên tục và tiến triển, chúng ta mới cần đặc biệt chú ý.

Nghiên cứu cho thấy, khoảng 50%-70% bệnh nhân ung thư phổi đã xuất hiện các triệu chứng khó chịu về đường hô hấp như ho nặng hơn vài tháng trước khi được chẩn đoán, nhưng lại bị bỏ qua. Điều đó có nghĩa là, cơ thể thường đã phát ra tín hiệu từ rất sớm, chỉ là chúng ta không để tâm.

Khi thức dậy xuất hiện 4 triệu chứng này, đừng chỉ coi là "bệnh vặt"

Không phải cứ có một triệu chứng là chắc chắn bị ung thư phổi, nhưng nếu chúng xuất hiện liên tục, ngày càng nặng hơn, và đi kèm với nhiều triệu chứng khác, bạn cần nâng cao cảnh giác, đi tầm soát phổi càng sớm càng tốt.

Ho, khạc đờm thay đổi rõ rệt vào buổi sáng

Trước đây có thể đã bị viêm phế quản mãn tính nhẹ, nhưng gần đây tiếng ho trở nên "trầm" hơn, tần suất ho tăng lên, đặc biệt là nặng hơn vào buổi sáng sớm. Lượng đờm tăng lên đáng kể, hoặc màu sắc từ trắng chuyển sang vàng, nâu, thậm chí có lẫn máu. 

Ho kéo dài hơn 4-6 tuần, dùng thuốc ho, thuốc kháng viêm nhưng hiệu quả hạn chế. Ho dai dẳng là một trong những biểu hiện sớm phổ biến nhất của ung thư phổi, đặc biệt là ho mới xuất hiện hoặc tính chất ho cũ thay đổi, cần được chú ý.

Tức ngực, đau ngực vào buổi sáng, càng hoạt động càng rõ

Khi trở mình hay ngồi dậy, bạn cảm thấy một bên ngực đau âm ỉ, như có gì đó "đè nặng". Khi hít sâu, ho, hắt hơi, cơn đau sẽ tăng lên. Cơn đau này có vị trí khá cố định, không giống như đau cơ "ấn vào là đỡ". Khi khối u kích thích màng phổi hoặc thành ngực, có thể xuất hiện những cơn đau ngực tại một điểm cố định như vậy. Nếu đau ngực kéo dài vài tuần, và không có tiền sử chấn thương, bệnh xương khớp rõ ràng, bạn nên đi kiểm tra sớm.

Buổi sáng đặc biệt mệt mỏi, cân nặng sụt giảm không rõ nguyên nhân

Ngủ cả đêm nhưng sáng dậy vẫn thấy rã rời, không muốn động đậy. Không cố ý giảm cân, nhưng trong vòng 3 tháng cân nặng giảm hơn 5% trọng lượng cơ thể ban đầu (ví dụ người 60kg sụt xuống dưới 57kg). Đồng thời kèm theo chán ăn, đổ mồ hôi trộm vào ban đêm, sốt nhẹ…

Khối u ác tính sẽ tiêu thụ một lượng lớn năng lượng, dẫn đến sụt cân, mệt mỏi, đổ mồ hôi trộm và các triệu chứng toàn thân khác. Nếu những vấn đề này rõ rệt nhất vào buổi sáng sớm, và đỡ hơn một chút vào ban ngày, thì càng không thể bỏ qua.

Khó thở vào buổi sáng, leo một tầng lầu đã thở dốc, khác hẳn trước đây

Trước đây đi bộ, làm việc nhà đều dễ dàng, giờ sáng dậy rửa mặt thôi đã bắt đầu thở dốc. Leo một tầng lầu đã phải vịn tường thở hổn hển, thậm chí nói chuyện cũng phải ngừng lại. Không có tiền sử bệnh tim, thiếu máu nặng… nhưng đột nhiên xuất hiện cảm giác "càng ngày càng thiếu hơi" này.

Ung thư phổi có thể ảnh hưởng đến diện tích trao đổi khí của phế nang, hoặc gây tràn dịch màng phổi, tắc nghẽn đường thở, dẫn đến khó thở tiến triển. Nếu bạn nhận thấy "những việc trước đây làm được, giờ làm là thở dốc", hãy đi kiểm tra sớm.