Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), chủ trì.

Tham dự hội thảo có bà Ngô Quỳnh Hoa - Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp; ông Trần Văn Hiếu - Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Khánh Hòa; bà Đàng Thị Mỹ Hương - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, MTTQ, đoàn thể tỉnh Khánh Hòa; đại diện lãnh đạo Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố: Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Hà Tĩnh, Huế, Đà Nẵng; cùng lãnh đạo UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, công chức cấp xã tham mưu triển khai công tác hòa giải ở cơ sở và một số hòa giải viên cơ sở.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Tổ trưởng Tổ soạn thảo dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì hội thảo. Ảnh: Thu Trang

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 của Quốc hội. Theo kế hoạch, Bộ Tư pháp sẽ hoàn thiện hồ sơ dự án luật để trình Chính phủ trong tháng 6-2026, sau đó Chính phủ sẽ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10-2026.

Lãnh đạo Bộ Tư pháp nhấn mạnh đây là dự án luật có ý nghĩa quan trọng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác hòa giải ở cơ sở trong giai đoạn mới. Việc sửa đổi luật không chỉ nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của quy định hiện hành mà còn hướng tới cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát huy dân chủ ở cơ sở, xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, ngay sau khi được giao nhiệm vụ chủ trì xây dựng dự thảo luật, Bộ Tư pháp đã khẩn trương tiến hành tổng kết thực tiễn thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, tổ chức khảo sát tại nhiều địa phương và xây dựng hồ sơ chính sách theo đúng quy trình của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đến nay, các chính sách lớn của dự án luật đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 134/NQ-CP ngày 21-5-2026.

Bà Ngô Quỳnh Hoa, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Thu Trang

Báo cáo tại hội thảo cho thấy, sau hơn 12 năm triển khai thực hiện, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo nền tảng pháp lý tương đối đầy đủ cho hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư. Thông qua hoạt động của các tổ hòa giải, nhiều vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong Nhân dân đã được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh khiếu nại, tố cáo kéo dài và giảm tải cho hệ thống cơ quan tư pháp.

Không chỉ góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự tại địa phương, công tác hòa giải ở cơ sở còn giúp củng cố tình làng nghĩa xóm, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng dân cư. Nhiều mô hình hòa giải hiệu quả tại các địa phương đã phát huy vai trò tích cực trong việc giải quyết các tranh chấp dân sự, hôn nhân gia đình, đất đai và các mâu thuẫn phát sinh trong đời sống hằng ngày.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã bộc lộ hạn chế, chưa còn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Một số quy định còn thiếu cụ thể, chưa xác định rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức liên quan; chế độ, chính sách đối với hòa giải viên còn bất cập; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải còn hạn chế.

Các đại biểu dự Hội thảo

Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nội dung của luật hiện hành cần được sửa đổi để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu quản lý mới. Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở được đánh giá là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải trong thời gian tới.

Theo dự thảo đang được xây dựng, Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều, tập trung vào nhiều nhóm chính sách quan trọng. Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận, góp ý đối với 5 nhóm nội dung trọng tâm, gồm: bổ sung quy định về chỉ định hòa giải viên; quy định cụ thể hơn về quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên ở cơ sở; xác định phạm vi tham gia của người được mời tham gia hòa giải; quy định về công nhận kết quả hòa giải thành; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác hòa giải; đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan.

Nhiều ý kiến từ đại diện ngành tư pháp các địa phương và đội ngũ hòa giải viên cơ sở đã phản ánh trực tiếp những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Một số đại biểu đề nghị cần quy định rõ hơn tiêu chuẩn, trình tự chỉ định hòa giải viên; có cơ chế hỗ trợ, bồi dưỡng kỹ năng và bảo đảm điều kiện hoạt động cho lực lượng hòa giải viên ở cơ sở.

các đại biểu phát biểu đóng góp ý kiến.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác hòa giải; tăng cường tập huấn nghiệp vụ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi và thống kê kết quả hòa giải. Một số ý kiến cho rằng cần bổ sung quy định cụ thể về vai trò của người có uy tín trong cộng đồng khi tham gia hỗ trợ hòa giải nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc phức tạp tại địa phương.

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và những ý kiến đóng góp sát với thực tiễn của các đại biểu tham dự. Ông cho rằng các ý kiến tại hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Theo lãnh đạo Bộ Tư pháp, mục tiêu của việc sửa đổi luật là xây dựng một khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và hiện đại cho công tác hòa giải ở cơ sở; đồng thời thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng về phát huy dân chủ, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Qua đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của hoạt động hòa giải ở cơ sở, góp phần giữ gìn ổn định xã hội và phục vụ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.