Nhồi máu não là tình trạng dòng máu cung cấp cho một phần não bộ bị ngưng trệ đột ngột do lòng mạch bị tắc nghẽn, khiến các tế bào thần kinh thiếu oxy và hoại tử chỉ trong vài phút. Khi biến cố xảy ra, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong vô cùng nhanh chóng.

Ảnh minh họa

Đáng lo ngại, đa phần các ca cấp cứu nhồi máu não bộ đều xuất phát từ những thói quen sinh hoạt dai dẳng hằng ngày. Rất nhiều người ngỡ rằng rượu bia mới là tác nhân hàng đầu khiến mạch máu gục ngã. Tuy nhiên, có những hành vi nguy hiểm hơn nhiều vẫn đang diễn ra mỗi ngày dưới danh nghĩa nghỉ ngơi thoải mái, âm thầm gieo mầm quả bom hẹn giờ trong lòng mạch.

Dưới đây là 5 "thủ phạm" nguy hiểm làm gia tăng tốc độ nhồi máu não mà bạn cần học cách kiểm soát và loại bỏ càng sớm càng tốt:

1. Ngồi lâu một chỗ

Khi cơ thể bất động, đặc biệt là thói quen nằm dài trên sofa sau bữa ăn hay ngồi liên tục trên 10 giờ mỗi ngày, các cơ bắp chân bị "tê liệt", mất đi khả năng co bóp để đẩy máu trở về tim. Báo cáo từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) chỉ ra rằng, việc ngồi liên tục làm giảm vận tốc dòng máu lên tới 50%, khiến chất béo, cholesterol và các chất thải dễ dàng lắng đọng xuống đáy thành mạch.

Tình trạng này tạo điều kiện lý tưởng cho các huyết khối (cục máu đông) hình thành ở chân. Khi bạn đột ngột đứng dậy, cục máu đông có thể trôi theo hệ tuần hoàn về thẳng não, gây tắc nghẽn mạch máu cấp tính. Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Y khoa Y học Thể thao Anh (BJSM) cũng chứng minh, người ngồi trên 8 - 10 giờ/ngày có nguy cơ tử vong do biến cố mạch máu não cao hơn 20% so với người vận động thường xuyên.

Ảnh minh họa

2. Rung nhĩ và các bệnh lý về tim

Đứng ở vị trí thứ hai là các rối loạn nhịp tim, đặc biệt là tình trạng rung nhĩ. Nhiều người thường chủ quan coi nhẹ những cơn tim đập nhanh bất thường hoặc cảm giác hồi hộp, cho rằng nghỉ ngơi là sẽ tự khỏi.

Theo Dữ liệu từ Liên minh Đột quỵ Châu Âu (SAFE), bệnh nhân mắc chứng rung nhĩ có nguy cơ bị nhồi máu não cao gấp 5 lần so với người bình thường. Khi tâm nhĩ đập hỗn loạn, máu không được bơm đi hiệu quả mà bị ứ đọng lại trong buồng tim, tạo thành các cục máu đông. Khi những cục máu đông này vỡ ra, chúng sẽ theo dòng máu di chuyển thẳng lên các vi mạch não, nhanh chóng làm tắc nghẽn hoàn toàn dòng chảy và gây ra đợt nhồi máu não diện rộng vô cùng nguy hiểm.

3. Món ăn đậm vị, nhiều muối và chất béo

Xếp ở vị trí thứ ba là thói quen ăn uống khoái khẩu của nhiều gia đình với các món ăn đậm đà, chứa nhiều gia vị, thịt hun khói hay đồ muối chua.

Thói quen này tàn phá mạch máu qua hai "gọng kìm" nguy hiểm. Đầu tiên, việc tiêu thụ vượt ngưỡng 5g muối/ngày khiến cơ thể tích nước, làm tăng áp lực máu lên thành mạch và dẫn đến cao huyết áp. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo áp lực máu cao kéo dài sẽ liên tục bào mòn, làm thành mạch suy yếu và giòn đi.

Thứ hai, lượng chất béo dư thừa nạp vào cơ thể lại làm máu bị đặc quánh, giảm đáng kể độ lưu động. Nghiên cứu từ Đại học Y Harvard (Mỹ) nhấn mạnh, sự kết hợp giữa huyết áp cao và mỡ máu cao sẽ đẩy nguy cơ hình thành mảng xơ vữa động mạch lên gấp 3 lần. Dòng máu đặc quánh di chuyển trong những đường ống hẹp và suy yếu buộc tim phải làm việc quá tải, tạo điều kiện cho các cặn bẩn bám chặt và gây tắc mạch não đột ngột.

Ảnh minh họa

4. Khói thuốc lá

Đứng thứ tư là thói quen rít thuốc lá hay vô tình hít phải khói thuốc thụ động mỗi ngày. Các chất độc cực mạnh như nicotine và carbon monoxide trong khói thuốc không chỉ tàn phá phổi mà còn thấm thẳng vào máu. Carbon monoxide chiếm chỗ của oxy trong hồng cầu gây thiếu oxy não mạn tính, trong khi nicotine làm co thắt mạch máu đột ngột.

Báo cáo y khoa từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khẳng định, khói thuốc (kể cả hít thụ động) làm tổn thương nghiêm trọng lớp nội mô, thúc đẩy xơ vữa động mạch nhanh gấp 2 - 3 lần. Nếu người hút hoặc hít khói thuốc đồng thời bị cao huyết áp, nguy cơ biến cố nhồi máu não sẽ vọt lên gần 20 lần.

5. Uống rượu bia

Dù là tác nhân độc hại quen thuộc nhưng uống rượu bia xếp thứ 5 do tính chất tiêu thụ theo đợt ở nhiều người, thay vì tàn phá liên tục từng giờ như thói quen ngồi thụ động.

Tuy nhiên, tác động của cồn (ethanol) đối với mạch máu lại vô cùng tàn khốc. Khi nạp vào cơ thể, cồn gây giãn mạch tạm thời, nhưng ngay ngày hôm sau mạch máu sẽ co thắt dữ dội, khiến huyết áp tăng vọt thất thường.

Ảnh minh họa

Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Y khoa The Lancet chỉ ra lạm dụng rượu bia làm tăng nguy cơ nhồi máu não lên 1,6 lần. Sự biến động huyết áp đột ngột kết hợp với việc cồn kích thích tiểu cầu vón cục tạo thành khối huyết, khiến các vi mạch não vốn đang suy yếu dễ dàng bị bít tắc hoàn toàn. Từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu não. 

Nguồn và ảnh: Sohu, Health 2.0