“Nếu không còn công việc này, chức danh này, vị trí này, thì mình là ai?”.

Trong bối cảnh làn sóng sa thải vẫn đang tiếp diễn, đây là câu hỏi mà không ít dân văn phòng đang tự hỏi chính mình. Cũng dễ hiểu thôi, việc có thể mất bất cứ lúc nào, chức danh cũng thế. Nếu “đóng khung” bản thân trong công việc thì thất nghiệp cũng đồng nghĩa với việc đánh mất chính mình, chẳng biết mình là ai nữa.

Đương nhiên, điều đó thì không ai muốn cả. Và thế là nhiều người bắt đầu đi tìm “một cuộc đời khác”, một phiên bản khác sau khi tan sở.

Một ngày sống “vài cuộc đời”

Như thế nào là “một ngày sống 2-3 cuộc đời”? Câu trả lời đơn giản thôi: Ban ngày là nhân viên văn phòng, là quản lý dự án, là giáo viên,... hay bất kỳ chức danh nào giúp mình kiếm tiền trang trải cuộc sống.

Còn buổi tối - sau khi tan làm hoặc cuối tuần, mới là lúc sống tiếp “những cuộc đời khác”: Trở thành nhạc công, học viên các lớp nghệ thuật, vận động viên nghiệp dư hay thành viên của những cộng đồng chung sở thích.

Ảnh minh họa

Trong chương trình Life Matters của đài ABC News, John - Một dân văn phòng chia sẻ rằng anh nhận thấy phản ứng của mọi người thay đổi hoàn toàn tùy theo cách anh giới thiệu bản thân. Khi nói mình là “nhân viên ngành tài chính”, đó đơn thuần chỉ là công việc kiếm sống, không ai có vẻ hào hứng hay có gì tò mò. Nhưng khi anh nói mình là một nhạc sĩ “nghiệp dư”, câu chuyện trở nên khác hẳn. Nhiều người bắt đầu quan tâm, họ muốn lắng nghe hơn: Bằng cách nào mà một người làm tài chính có thể sắp xếp thời gian, tìm cảm hứng sáng tác,...

Một thính giả khác thì lại kể rằng cô vừa là giáo viên trung học, vừa là nhạc công. Hai danh tính ấy tồn tại song song trong cùng một con người. Ban ngày cô đứng lớp, chấm bài và dạy học. Ngoài giờ làm, cô bước lên sân khấu biểu diễn. Có những lúc hai thế giới này dường như đối lập nhau, nhưng chính điều đó giúp cô không bị cuốn hoàn toàn vào một vai trò duy nhất.

Trong khi đó, Brad - Một dân công sở khác, nhận ra công việc đã chiếm quá nhiều chỗ trong cuộc sống của mình sau đại dịch. Brad từng đặt gần như toàn bộ giá trị bản thân vào công việc và vị thế nghề nghiệp. Chỉ đến khi trải qua một giai đoạn trầm cảm nghiêm trọng, anh mới nhìn lại cách mình đã sống.

Sau khi nghỉ việc và điều trị tâm lý, Brad bắt đầu “sống lại”. Anh đăng ký một lớp học vẽ cùng vợ dù luôn nghĩ mình không có năng khiếu nghệ thuật.

“Tôi bước vào lớp học và nói rằng mình thậm chí còn không vẽ nổi một hình tròn” - Brad kể. Thế nhưng chính trải nghiệm đó lại mở ra cho Brad một phần con người mà trước đây anh chưa từng khám phá. Anh bắt đầu dành thời gian cho những hoạt động sáng tạo đơn thuần vì thích, không phải vì thành tích hay tiền bạc.

Các chuyên gia tâm lý khuyến khích chúng ta “đi tìm những cuộc đời khác” ngoài công việc

Theo Nasalifya Namwinga - Chuyên gia tâm lý học lâm sàng tại Melbourne (Úc): Thế hệ Milennials và Gen Z được nuôi dạy với suy nghĩ phải tìm được một công việc thật sự có ý nghĩa, phù hợp với đam mê và phản ánh con người mình. Điều đó khiến danh tính cá nhân ngày càng gắn chặt với nghề nghiệp.

Còn Simone Stolzoff - Tác giả cuốn sách “The Good Enough Job: Reclaiming Life from Work” , gọi hiện tượng này là “Workism”: Xu hướng tìm kiếm ý nghĩa sống, sự công nhận, cộng đồng và cảm giác hoàn thiện bản thân trong công việc, chứ không đơn thuần chỉ là một nguồn thu nhập đủ sống.

Theo ông, vấn đề xuất hiện khi công việc trở thành nguồn định nghĩa duy nhất cho một con người. Bởi công việc có thể thay đổi, doanh nghiệp có thể sa thải nhân sự, thị trường có thể biến động. Khi đó, những ai đặt toàn bộ bản sắc cá nhân vào nghề nghiệp sẽ dễ rơi vào cảm giác mất phương hướng.

Ảnh minh họa

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều người chủ động xây dựng cuộc sống ngoài công việc. Thay vì chỉ xoay quanh văn phòng và KPI, họ tìm đến các lớp học ngoại ngữ, các câu lạc bộ chạy bộ, lớp nhảy, hoạt động thiện nguyện hoặc bất cứ hoạt động nào “nằm ngoài công việc”.

Những hoạt động ấy không nhất thiết phải mang lại thành tựu lớn. Theo Stolzoff, đôi khi chỉ cần một buổi đi bộ hằng tuần với bạn thân hoặc 10 phút tập đàn sau bữa tối cũng đủ để nuôi dưỡng một phần khác trong con người mình.

Còn Chuyên gia trị liệu tâm lý Namwinga thì cho rằng nhiều người thường cố tìm một sở thích thật “đặc biệt” để xây dựng bản sắc mới, nhưng điều quan trọng hơn là nhìn lại những gì bản thân thực sự yêu thích. Nếu thích xem phim, chơi thể thao hay tham gia các hoạt động cộng đồng, đó đều có thể là manh mối để khám phá con người ngoài công việc.

Điều đáng chú ý là ngày càng nhiều người trẻ không còn muốn biến mọi đam mê thành công việc kiếm tiền. Trước đây, xu hướng phổ biến là biến sở thích thành nghề tay trái hoặc dự án kinh doanh. Nhưng hiện nay, một bộ phận dân văn phòng lại cố gắng giữ nguyên niềm vui ban đầu của các hoạt động ấy.

Họ học vẽ mà không có ý định bán tranh. Họ chơi nhạc mà không muốn trở thành nghệ sĩ chuyên nghiệp. Họ chạy bộ mà không đặt mục tiêu phải vô địch 1 giải chạy Marathon nào đó. Những hoạt động này tồn tại đơn giản vì chúng đem lại niềm vui.

Namwinga cho rằng đó là một cách tiếp cận lành mạnh hơn. Theo bà, giá trị của những hoạt động ngoài công việc nằm ở chính trải nghiệm khi thực hiện chúng chứ không phải kết quả cuối cùng.

Trong bối cảnh nhiều người đang phải đối mặt với áp lực nghề nghiệp ngày càng lớn, việc xây dựng những “cuộc đời” khác bên ngoài văn phòng trở thành một cách cân bằng quan trọng. Công việc vẫn là một phần lớn của cuộc sống, nhưng không nhất thiết phải là toàn bộ cuộc sống.

(Nguồn: ABC News)