Ngày 16/6 tại TP.HCM, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức tọa đàm góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Buổi làm việc do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương chủ trì, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, nhà xuất bản, đơn vị phát hành, chuyên gia và những người đang trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực xuất bản.

Tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” của ngành xuất bản

Phát biểu tại tọa đàm, ông Đặng Xuân Phương cho biết phạm vi sửa đổi Luật Xuất bản lần này được xác định theo hướng sửa đổi, bổ sung một số điều chứ không thay thế toàn diện. Vì vậy, việc xây dựng luật cần lựa chọn đúng cách tiếp cận, tập trung xử lý những vấn đề thực sự là “điểm nghẽn”, đồng thời bảo đảm sự ổn định cần thiết của hệ thống pháp luật.

Ông Đặng Xuân Phương -Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội phát biểu khai mạc tọa đàm

Theo ông Phương, Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của xuất bản trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; góp phần bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí và phục vụ sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Những chủ trương này cần được thể chế hóa kịp thời và đầy đủ để đi vào thực tiễn đời sống.

Ông Đinh Tiến Dũng, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cho biết Luật Xuất bản sau 14 năm thực hiện đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Việc sửa đổi lần này hướng tới giải quyết nhiều vấn đề quan trọng như hoàn thiện công tác quản lý hoạt động làm sách; tạo hành lang pháp lý để mở rộng quyền tiếp cận tri thức, phát triển hệ sinh thái xuất bản và khuyến khích văn hóa đọc trong toàn xã hội.

Dự thảo luật cũng đặt mục tiêu nâng tầm Giải thưởng Sách Quốc gia trở thành một thiết chế văn hóa có uy tín cao của quốc gia và có sức ảnh hưởng trong khu vực; tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành các tập đoàn xuất bản - truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm, đa phương tiện; đồng thời tăng cường các quy định nhằm ngăn chặn tình trạng in lậu, sao chép trái phép, phát tán nội dung số vi phạm bản quyền trên môi trường mạng.

Đại diện các đơn vị xuất bản, các nhà xuất bản tham gia buổi toạ đàm

Theo đánh giá của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, TP.HCM hiện là trung tâm kinh tế - văn hóa lớn của cả nước, đồng thời là địa phương có thị trường xuất bản, in và phát hành phát triển mạnh nhất, chiếm khoảng 2/3 quy mô toàn ngành. Trong những năm qua, thành phố đã có nhiều chính sách đầu tư phát triển hạ tầng và hệ sinh thái xuất bản, góp phần duy trì sự ổn định của ngành, đáp ứng nhu cầu đa dạng của độc giả trong nước và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thị trường quốc tế.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, đề xuất cần làm rõ nhiều khái niệm chuyên ngành trong bối cảnh mới; hoàn thiện quy trình xuất bản từ khâu bản thảo đến phục vụ bạn đọc; mở rộng không gian pháp lý để huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân vào các công đoạn của hoạt động xuất bản.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi -Phó giám đốc Sở VHTT TPHCM đưa ra những kiến nghị

Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng cần xây dựng hành lang pháp lý phù hợp cho việc đầu tư ứng dụng khoa học - công nghệ, chuẩn hóa hệ thống định danh đối tượng và sản phẩm của ngành trên cả không gian vật lý lẫn môi trường số. Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng đã kiến nghị nhiều giải pháp xuất phát từ thực tiễn nhằm góp phần hoàn thiện dự thảo luật.

Người làm xuất bản TP.HCM gửi gắm nhiều kỳ vọng

Trong bối cảnh thị trường sách đang chịu nhiều tác động từ sự thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng và áp lực cạnh tranh trên môi trường số, nhiều đại biểu cho rằng việc sửa đổi Luật Xuất bản lần này không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn tạo động lực mới cho sự phát triển của văn hóa đọc và ngành công nghiệp xuất bản trong tương lai.

Ông Lê Hoàng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Xuất bản Việt Nam, Giám đốc Đường sách TP.HCM, cho biết dù vui mừng khi ngành xuất bản ngày càng được quan tâm và nâng cao vị thế, ông vẫn không khỏi trăn trở trước những khó khăn mà thị trường sách đang đối mặt.

Ông Lê Hoàng -Phó chủ tịch thường trực Hội xuất bản, Giám đốc Đường sách TPHCM trăn trở trước thực trạng dễ bị tổn thương của thị trường sách

Theo ông, doanh thu toàn ngành xuất bản Việt Nam hiện chỉ đạt khoảng 200 triệu USD, tương đương khoảng 5.000 tỷ đồng mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Riêng thị trường xuất bản Thái Lan có doanh thu cao gấp khoảng ba lần Việt Nam. Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2026, sức mua tại Đường sách TP.HCM và nhiều đơn vị xuất bản giảm còn khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước.

Với thực tế đó, mục tiêu bình quân mỗi người dân đọc 6 cuốn sách mỗi năm theo định hướng phát triển văn hóa đọc vẫn là thách thức không nhỏ.

Các đại biểu tham dự tọa đàm cũng tập trung thảo luận nhiều nội dung quan trọng như mô hình nhà xuất bản và tập đoàn truyền thông - xuất bản; chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, in và phát hành; phát triển xuất bản điện tử, sách nói; hoạt động của các nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm; chuyển đổi số; đơn giản hóa thủ tục hành chính; hội nhập quốc tế và phát triển văn hóa đọc.

Ông Nguyễn Thành Lợi, Giám đốc, Tổng biên tập Nhà XB Tổng hợp TPHCM phát biểu

Ông Nguyễn Thành Lợi, Giám đốc, Tổng Biên Tập  Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, cùng nhiều chuyên gia cho rằng chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu của ngành xuất bản trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và nhu cầu tiếp cận nội dung của độc giả liên tục thay đổi.

Nhiều đơn vị xuất bản đã và đang tái cơ cấu hoạt động, tập trung nguồn lực phát triển sách điện tử, sách nói và các sản phẩm nội dung số nhằm thích ứng với xu thế mới. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn, nền tảng công nghệ phù hợp và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Nhà nước.

Các đại biểu cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường đầu tư hạ tầng số, xây dựng cơ chế bảo vệ bản quyền hiệu quả trên môi trường mạng và thúc đẩy hợp tác giữa các nhà xuất bản với doanh nghiệp công nghệ. Theo đó, chuyển đổi số không chỉ là sự thay đổi về hình thức xuất bản mà còn là quá trình đổi mới toàn diện từ sản xuất, phát hành đến tiếp cận độc giả, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành trong tương lai.

Ông Đinh Tiến Dũng -Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu tiếp thu

Khép lại buổi tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương đánh giá cao những đóng góp tâm huyết từ các đại biểu. Những ý kiến được ghi nhận sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tổng hợp nhằm hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản trước khi trình các cấp có thẩm quyền xem xét.

Xa hơn những điều khoản pháp lý, kỳ vọng lớn nhất của những người tham dự có lẽ vẫn là làm sao để sách đến gần hơn với người đọc, để văn hóa đọc tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống hiện đại.