Livestream đưa thủy sản từ nhà máy đến thẳng người tiêu dùng

Trong nhiều năm, ngành thủy sản Việt Nam được biết đến với năng lực chế biến và xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản và châu Âu. Tuy nhiên, nghịch lý là không ít sản phẩm chất lượng cao của doanh nghiệp Việt lại chưa thực sự phổ biến trên thị trường trong nước.

Khi xuất khẩu liên tục chịu tác động từ thuế quan, sức mua, chi phí logistics và những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe, thị trường nội địa đang được nhìn nhận lại như một dư địa tăng trưởng đáng kể. Trong chuyển động đó, thương mại điện tử, đặc biệt là TikTok Shop, đang mở ra một phương thức tiếp cận khách hàng khác với mô hình bán hàng truyền thống.

Tại họp báo Triển lãm Thủy sản Quốc tế VIETFISH 2026, bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Quan hệ đối tác chiến lược TikTok Shop, cho biết nền tảng đang hướng tới việc đồng hành với doanh nghiệp từ khâu mở gian hàng, vận hành, phát triển sản phẩm đến tăng trưởng, đồng thời xây dựng hệ sinh thái nhà sáng tạo nội dung chuyên biệt cho ngành thủy sản.

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Quan hệ đối tác chiến lược TikTok Shop.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc đưa tôm, cá hay hải sản lên một “gian hàng số”. Mô hình thương mại điện tử dựa trên nội dung đang buộc doanh nghiệp thay đổi cách bán hàng: từ giới thiệu sản phẩm sang kể câu chuyện sản phẩm, trực tiếp tương tác và tạo quyết định mua ngay trong lúc người tiêu dùng đang xem nội dung.

Một trường hợp được bà Trần Thị Tân chia sẻ là Đảo Hải Sản, doanh nghiệp kinh doanh thủy hải sản tươi sống cùng các sản phẩm tiện lợi như Ready-to-Eat - có thể sử dụng ngay và Ready-to-Cook - được sơ chế để người tiêu dùng có thể chế biến nhanh tại nhà.

Với thực phẩm tươi sống, khó khăn lớn nhất của bán hàng trực tuyến nằm ở khâu bảo quản và giao nhận. Doanh nghiệp đã tận dụng dịch vụ giao hàng nhanh, đặc biệt là giao hỏa tốc tại những đô thị lớn như TP.HCM, nhằm rút ngắn khoảng thời gian từ khi khách đặt hàng đến lúc sản phẩm được giao tận tay.

Tuy nhiên, yếu tố tạo tăng trưởng không chỉ nằm ở logistics. Theo bà Tân, Đảo Hải Sản tập trung mạnh vào livestream và ghi nhận mức tăng theo quý khoảng 69%, trong khi lượng người dùng tiếp cận tăng khoảng 4 lần. Thay vì chỉ livestream trong những dịp siêu sale, doanh nghiệp xây dựng đội ngũ vận hành nội bộ, phát sóng thường xuyên, kết hợp nhà sáng tạo nội dung, quảng cáo và các công cụ của TikTok Shop.

Đây là một thay đổi khá lớn đối với cách bán thủy sản. Nếu tại cửa hàng truyền thống, người mua chủ yếu tiếp cận sản phẩm qua quầy kệ và nhân viên tư vấn thì trên livestream, người bán có thể trực tiếp mở sản phẩm, giới thiệu nguồn gốc, hướng dẫn bảo quản, chế biến, giải đáp thắc mắc và thậm chí thực hiện món ăn ngay trước mắt khách hàng.

Những băn khoăn phổ biến như sản phẩm có tươi không, một gói phù hợp với bao nhiêu người, bảo quản trong bao lâu hay chế biến thế nào có thể được trả lời ngay trong phiên livestream. Khoảng cách giữa quảng bá, tư vấn và mua hàng vì thế được rút ngắn đáng kể.

Theo đại diện TikTok Shop, doanh nghiệp có thể vận hành theo mô hình ACE, tập trung vào danh mục sản phẩm, nội dung và các công cụ hỗ trợ tăng trưởng như quảng cáo hay chăm sóc khách hàng sau bán. Điểm cốt lõi là người bán không còn chỉ đưa sản phẩm lên nền tảng rồi chờ đơn hàng, mà phải hiểu người tiêu dùng muốn gì và xây dựng nội dung phù hợp với hành vi đó.

Một sản phẩm thủy sản chất lượng cao chưa chắc dễ bán nếu quy cách đóng gói quá lớn, cách chế biến phức tạp hoặc mức giá chưa phù hợp. Ngược lại, cá phi lê, tôm bóc vỏ, hải sản sơ chế hoặc những món ăn chế biến sẵn được chia thành khẩu phần nhỏ có thể phù hợp hơn với gia đình trẻ và người tiêu dùng đô thị.

Đây cũng là lý do các dòng sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi ngày càng được doanh nghiệp chú trọng.

Theo thông tin được đưa ra tại VIETFISH 2026, 41% số bữa ăn của Gen Z được lựa chọn dựa trên yếu tố tiện lợi, cao hơn mức bình quân 26% của toàn bộ người tiêu dùng. Xu hướng này tạo cơ hội cho các nhóm sản phẩm Ready-to-Eat, Ready-to-Cook và Ready-to-Heat - những phân khúc mà doanh nghiệp chế biến thủy sản Việt Nam có lợi thế.

Với nhóm người tiêu dùng trẻ, TikTok không chỉ đóng vai trò điểm bán. Một video hướng dẫn làm món ăn, một clip trải nghiệm sản phẩm hay phiên livestream có thể đồng thời là quảng cáo, tư vấn và cửa hàng.

Đây chính là đặc trưng của thương mại điện tử dựa trên nội dung: người tiêu dùng có thể phát hiện một sản phẩm trước cả khi họ chủ động tìm kiếm nó.

Từ thế mạnh xuất khẩu đến cuộc đua chinh phục “sân nhà”

Bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký VASEP, cho rằng thị trường nội địa đang có vai trò ngày càng lớn trong chiến lược của doanh nghiệp thủy sản.

Trong khi nhiều doanh nghiệp nước ngoài muốn tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam, ngành thủy sản trong nước lâu nay lại chủ yếu tập trung cho xuất khẩu. Khi thị trường quốc tế biến động, nhiều doanh nghiệp bắt đầu coi thị trường nội địa không còn là kênh phụ trợ mà là một hướng phát triển cần được đầu tư bài bản.

Tại VIETFISH năm nay, số doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm cho thị trường trong nước tăng lên, đặc biệt ở nhóm sản phẩm chế biến sâu và thực phẩm tiện lợi.

Tuy nhiên, đưa hàng xuất khẩu trở về bán trong nước không phải bài toán đơn giản.

Doanh nghiệp xuất khẩu quen với đơn hàng lớn, khách hàng B2B và hệ thống phân phối chuyên biệt. Khi bán trực tiếp cho người tiêu dùng, họ phải xây dựng thương hiệu, tổ chức bán lẻ, marketing, giao hàng và chăm sóc sau bán - những khâu hoàn toàn khác với hoạt động xuất khẩu truyền thống.

Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn một phần quá trình thâm nhập thị trường.

Thay vì phải xây dựng ngay mạng lưới cửa hàng hoặc hệ thống phân phối lớn, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng gian hàng số, thử nghiệm nhiều loại sản phẩm và quy cách đóng gói, theo dõi phản ứng người dùng rồi điều chỉnh dựa trên dữ liệu thực tế.

Bán thủy sản trên TikTok Shop mở thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng, giúp doanh nghiệp thủy sản Việt mở rộng thị trường nội địa hơn 100 triệu dân.

TikTok Shop cho biết đã phối hợp với VASEP xây dựng chương trình phát triển thương mại điện tử cho ngành thủy sản từ tháng 6/2026. Sau giai đoạn tuyển chọn, đào tạo doanh nghiệp, tại VIETFISH 2026 dự kiến có khoảng 10 thương hiệu thủy sản tham gia các phiên livestream bán hàng.

Đây được xem là bước thử nghiệm đáng chú ý khi những sản phẩm đạt chất lượng xuất khẩu được đưa trực tiếp tới người tiêu dùng Việt Nam qua nền tảng số.

Sau giai đoạn đầu, TikTok Shop dự kiến triển khai “Tuần lễ Thủy sản Việt trên TikTok Shop”, kết hợp livestream, voucher, quảng cáo và kết nối nhà sáng tạo nội dung nhằm giúp doanh nghiệp vừa tăng nhận diện thương hiệu, vừa thúc đẩy doanh số.

Bà Trần Thị Tân cũng cho biết nền tảng triển khai hai định hướng là “Địa phương vươn mình” và “Hàng Việt cất cánh”, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp phát triển tại thị trường nội địa đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Trong sáu tháng cuối năm, TikTok Shop dự kiến dành gói hỗ trợ khoảng 100 tỷ đồng cho doanh nghiệp Việt Nam thông qua nhiều chương trình, trong đó chú trọng các nhà bán hàng mới lần đầu bước vào thương mại điện tử.

Dù vậy, thủy sản vẫn là một trong những nhóm hàng có yêu cầu cao khi kinh doanh trực tuyến.

Không giống thời trang hay đồ gia dụng, chất lượng tôm, cá, hải sản phụ thuộc trực tiếp vào nhiệt độ, thời gian vận chuyển và điều kiện bảo quản. Chuỗi lạnh, kho vận và giao hàng nhanh vì vậy là điều kiện tiên quyết để một phiên livestream có thể chuyển thành trải nghiệm mua hàng thực sự tốt.

Khi logistics được hoàn thiện, chuỗi giao dịch có thể diễn ra gần như liền mạch: khách xem livestream, tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm, xem cách chế biến, đặt hàng trực tiếp và nhận sản phẩm trong thời gian ngắn.

Đây là cơ hội để những sản phẩm thủy sản vốn chủ yếu xuất hiện trong siêu thị, nhà hàng hoặc xuất khẩu đi xa có thể tiếp cận trực tiếp từng hộ gia đình.

Nhưng sâu xa hơn, bán hàng trên TikTok đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy với doanh nghiệp thủy sản.

Trong mô hình xuất khẩu truyền thống, doanh nghiệp có thể cạnh tranh bằng nhà máy, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực thực hiện đơn hàng. Khi bán trực tiếp cho người tiêu dùng, họ còn phải biết xây dựng thương hiệu, hiểu tâm lý khách hàng và kể được câu chuyện của sản phẩm.

Một lô hàng xuất khẩu vài tấn khi quay về thị trường nội địa phải được chia thành từng gói nhỏ. Bao bì phải dễ nhận diện, giá bán phù hợp, hướng dẫn sử dụng rõ ràng và nội dung quảng bá đủ hấp dẫn để người mua quyết định đặt hàng.

Đó là quá trình chuyển từ “sản xuất theo đơn hàng” sang “kinh doanh theo nhu cầu người tiêu dùng”.

TikTok Shop vì thế khó có thể thay thế hoàn toàn siêu thị, cửa hàng hay những kênh phân phối truyền thống. Nhưng nền tảng này có thể trở thành một kênh quan trọng để doanh nghiệp thử nghiệm thị trường, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thế hệ khách hàng mới.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khó dự đoán, một thị trường nội địa đủ mạnh cũng giúp doanh nghiệp đa dạng hóa đầu ra và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu.

Từ một phiên livestream bán tôm, cá hay hải sản chế biến, câu chuyện rộng hơn đang được đặt ra là cách doanh nghiệp thủy sản Việt tìm khách hàng trong thời đại số.

Nếu trước đây sản phẩm cần có mặt ở một vị trí đẹp trên kệ siêu thị để được khách hàng nhìn thấy thì ngày nay, “vị trí đẹp” có thể là một video được nhiều người quan tâm hay một phiên livestream thu hút đúng nhóm khách hàng.

Khi hành vi tiêu dùng thay đổi, doanh nghiệp cũng phải thay đổi cách tiếp cận. Và với khả năng kết hợp giữa nội dung, tương tác, mua hàng và logistics trên cùng một hành trình, TikTok Shop đang mở thêm một cánh cửa để những sản phẩm thủy sản Việt vốn đi khắp thế giới quay về chinh phục chính thị trường hơn 100 triệu dân trong nước.