Mối nguy từ vi nhựa không còn là câu chuyện xa xôi ngoài đại dương hay trong môi trường công nghiệp. Thực tế, những hạt nhựa siêu nhỏ này đang hiện diện ngay trong các thực phẩm quen thuộc hằng ngày, len lỏi vào bữa ăn của mỗi gia đình mà nhiều người không hề hay biết.

Các nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy, một số loại thực phẩm phổ biến như rau củ, trái cây, muối hay gạo đều có thể chứa vi nhựa với hàm lượng đáng lo ngại. Điều này đặt ra những cảnh báo nghiêm túc về sức khỏe lâu dài của con người.

1. Một số loại rau củ và trái cây

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Catania (Ý), nhiều loại trái cây và rau quả quen thuộc như cà rốt, rau diếp, táo và lê đều chứa các hạt vi nhựa.

Đáng chú ý, táo được xác định là một trong những loại trái cây có hàm lượng vi nhựa cao nhất, với trung bình khoảng 195.500 hạt/gam. Lê cũng không kém cạnh khi chứa khoảng 189.500 hạt/gam. Đây là những con số khiến không ít người bất ngờ, bởi táo và lê vốn được xem là thực phẩm lành mạnh, giàu dinh dưỡng.

Không chỉ trái cây, một số loại rau như súp lơ xanh và cà rốt cũng được ghi nhận có mức độ ô nhiễm vi nhựa cao. Trước đó, hai nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng vi nhựa có thể xâm nhập vào rễ cây rau diếp và lúa mì, thậm chí dưới dạng nano nhựa - kích thước còn nhỏ hơn và khó kiểm soát hơn.

Các nhà khoa học lý giải, thực vật có thể hấp thụ vi nhựa từ đất và nguồn nước bị ô nhiễm. Khi con người tiêu thụ các loại thực phẩm này, vi nhựa theo đó đi vào cơ thể.

Sion Chan, nhà vận động của Văn phòng Greenpeace Đông Á, cho biết: “Khi cắn một miếng táo, gần như chắc chắn chúng ta đang tiêu thụ vi nhựa. Việc giảm sử dụng nhựa trong chuỗi cung ứng là cách thiết thực để hạn chế nguy cơ này”.

2. Muối

Muối - nguyên liệu không thể thiếu trong mọi gian bếp - cũng được xác định là một nguồn vi nhựa đáng kể.

Theo nghiên cứu của Hội đồng Người tiêu dùng Hồng Kông công bố vào tháng 4/2020, vi nhựa được phát hiện trong 20% mẫu muối được kiểm tra. Trong 1kg muối, lượng vi nhựa dao động từ 114 đến 17.200 miligam.

Đáng nói, một số hạt vi nhựa được xác định có nguồn gốc từ bao bì polypropylene (PP) - loại nhựa phổ biến trong đóng gói thực phẩm hiện nay.

Một nghiên cứu khác năm 2018 do Đại học Quốc gia Incheon (Hàn Quốc) phối hợp với Greenpeace Đông Á thực hiện cũng cho kết quả đáng lo ngại: hơn 90% trong số 39 thương hiệu muối từ 21 quốc gia có chứa vi nhựa.

Theo ước tính, với mức tiêu thụ muối trung bình khoảng 10 gam mỗi ngày, một người có thể hấp thụ tới 20.000 hạt vi nhựa mỗi năm chỉ từ loại gia vị này.

3. Gạo

Không chỉ rau củ hay muối, gạo - thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hàng ngày - cũng được phát hiện chứa vi nhựa.

Nghiên cứu của Đại học Queensland (Úc) cho thấy, cứ mỗi 100 gam gạo (khoảng nửa cốc), con người có thể tiêu thụ từ 3-4 miligam nhựa. Đáng chú ý, với các loại gạo ăn liền, con số này có thể tăng lên tới 13 miligam mỗi khẩu phần.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng đưa ra một giải pháp đơn giản: vo gạo trước khi nấu có thể giúp giảm tới 40% lượng vi nhựa. Đồng thời, thói quen này còn giúp giảm lượng asen vô cơ - một chất có nguy cơ gây ung thư - trong gạo.

Vi nhựa xâm nhập vào chuỗi thực phẩm như thế nào?

Vi nhựa là những mảnh nhựa có kích thước nhỏ hơn 5mm, chủ yếu hình thành từ sự phân hủy của các sản phẩm nhựa dùng một lần như túi nilon, bao bì thực phẩm hay lưới đóng gói.

Do kích thước quá nhỏ, vi nhựa rất khó được lọc bỏ trong quá trình xử lý nước thải. Chúng theo dòng nước ra đại dương, bị sinh vật phù du và các loài thủy sinh hấp thụ, từ đó xâm nhập vào chuỗi thức ăn.

Không dừng lại ở đó, vi nhựa còn tồn tại trong đất, không khí và nguồn nước, khiến việc kiểm soát trở nên vô cùng khó khăn. Khi con người tiêu thụ thực phẩm hoặc hít thở trong môi trường có vi nhựa, các hạt này sẽ tích tụ dần trong cơ thể.

Tác động đáng lo ngại đến sức khỏe

Các nghiên cứu gần đây đang dần hé lộ những tác động tiêu cực của vi nhựa đối với sức khỏe con người. Theo một nghiên cứu được CNN dẫn lại vào tháng 3/2024, những người có vi nhựa hoặc nano nhựa trong động mạch cổ có nguy cơ đau tim, đột quỵ hoặc tử vong cao gấp đôi so với những người không có.

Không chỉ vậy, vi nhựa còn có thể mang theo các chất độc hại như phụ gia nhựa, thuốc trừ sâu hoặc các hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POP). Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

Trong môi trường tự nhiên, vi nhựa cũng gây ra nhiều hệ lụy, điển hình như dị tật đường ruột ở cá và các sinh vật dưới nước.

Để giảm thiểu nguy cơ, các chuyên gia kêu gọi cắt giảm tối đa nhựa dùng một lần trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Về phía người tiêu dùng, việc rửa kỹ rau củ, vo sạch gạo, lựa chọn thực phẩm từ nguồn uy tín cũng là cách để hạn chế phần nào lượng vi nhựa đi vào cơ thể.

(Theo Greenpeace, CNN)