Hội thảo khoa học với chủ đề “Vai trò của trí thức Việt Nam tại Pháp trong phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam”. Ảnh: Hữu Chiến/TTXVN

Hội thảo khoa học với chủ đề “Vai trò của trí thức Việt Nam tại Pháp trong phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam” được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến.

Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, trí thức người Việt đang sinh sống, làm việc và học tập tại Pháp, cùng một số quốc gia châu Âu. Không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, sự kiện còn phản ánh mối quan tâm và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ trí thức kiều bào trước những yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, hội thảo cho thấy sự đồng hành rõ nét của trí thức Việt ở nước ngoài với quan điểm coi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Trong tham luận “Suy nghĩ về phát triển khoa học - công nghệ của Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, Tiến sĩ, bác sĩ Võ Toàn Trung, Trưởng khoa Phục hồi chức năng thần kinh, Bệnh viện Bullion (Pháp), cho rằng Việt Nam khó có thể đạt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 nếu tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng truyền thống.

Theo ông, chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Điều này đòi hỏi một chiến lược tổng thể, có tầm nhìn dài hạn, trong đó nghiên cứu khoa học phải gắn chặt với ứng dụng và thương mại hóa. Bên cạnh đó, cần tập trung đầu tư chiều sâu cho những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, đồng thời trực tiếp nâng cao chất lượng sống của người dân.

Từ thực tiễn kết nối mạng lưới chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, Tiến sĩ Ứng Quốc Hùng, Kỹ sư trưởng Setec Nucléaire (Tập đoàn Setec) và Phó Chủ tịch Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt ở nước ngoài (VietNuc), cho rằng việc huy động nguồn lực trí thức kiều bào cần được tiếp cận linh hoạt và thực chất hơn.

Theo ông, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, Việt Nam không nên chỉ đặt trọng tâm vào mục tiêu thu hút hồi hương mà cần mở rộng các hình thức tham gia từ xa, theo dự án hoặc nhiệm vụ cụ thể. Cách tiếp cận này cho phép tận dụng hiệu quả tri thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và mạng lưới quốc tế của trí thức Việt tại Pháp cũng như các nước phát triển.

Ở góc độ công nghệ, Tiến sĩ Lê Hữu Điền Khuê, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển tại công ty khởi nghiệp GetVocal AI, chia sẻ những kinh nghiệm từ châu Âu và Pháp trong xây dựng chiến lược trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông, kinh nghiệm quốc tế cho thấy AI chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt thông qua chính sách công nghiệp chủ động, đầu tư bài bản cho hạ tầng tính toán, dữ liệu và xây dựng khung pháp lý đáng tin cậy.

Ông kiến nghị Việt Nam cần coi năng lực tính toán và dữ liệu là hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số, đồng thời gắn phát triển AI với các lĩnh vực then chốt như y tế, giáo dục, giao thông và quản lý đô thị để công nghệ phục vụ trực tiếp đời sống người dân và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Đề cập đến vai trò của trí thức Việt Nam ở nước ngoài, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Lê Hưng, giảng viên Đại học Gustave Eiffel (Pháp), nhấn mạnh khái niệm “luân chuyển chất xám” trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Theo ông, trí thức kiều bào là nguồn lực xuyên biên giới quý giá, cần được huy động lâu dài, linh hoạt và gắn với nhu cầu cụ thể của từng giai đoạn phát triển. Ông đề xuất xây dựng hệ sinh thái “5 nhà” gồm Nhà nước, nhà trường, nhà khoa học, nhà đầu tư và nhà doanh nghiệp nhằm tạo hành lang thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm khoa học - công nghệ.

Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuân, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Chimie ParisTech (Đại học PSL), tập trung phân tích vai trò của liêm chính khoa học và quản lý chất lượng đội ngũ nghiên cứu.

Theo ông, khoa học - công nghệ chỉ có thể trở thành động lực phát triển khi được đặt trong một môi trường học thuật minh bạch, dựa trên các chuẩn mực liêm chính quốc tế và cơ chế đánh giá khách quan. Ông kiến nghị xây dựng hệ thống định danh học thuật thống nhất, tăng cường phản biện độc lập của cộng đồng khoa học trong và ngoài nước, qua đó bảo đảm nguồn lực đầu tư cho khoa học được sử dụng hiệu quả và bền vững.

Phát biểu kết luận hội thảo, đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp khẳng định các ý kiến, kiến nghị của trí thức Việt tại Pháp thể hiện tinh thần trách nhiệm cao đối với đất nước, đồng thời là nguồn tham khảo quan trọng cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện chính sách trong nước, đặc biệt trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Đại sứ quán cho biết sẽ tổng hợp đầy đủ, chắt lọc nghiêm túc các kiến nghị để gửi tới cơ quan chức năng, đồng thời tiếp tục đóng vai trò cầu nối, tạo điều kiện để trí thức người Việt tại Pháp phát huy tối đa trí tuệ và năng lực đóng góp cho quê hương.

Hội thảo khép lại trong không khí trách nhiệm và đồng thuận, cho thấy sự gắn bó bền chặt của đội ngũ trí thức Việt Nam ở nước ngoài với sự nghiệp phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước trong giai đoạn mới.