Cách tổng kết nhiệm kỳ Đại hội XIII là một ví dụ rõ nét cho tư duy đó. Bên cạnh việc ghi nhận những kết quả đạt được, Báo cáo thẳng thắn chỉ ra những hạn chế về thể chế, năng lực thực thi, chất lượng tăng trưởng và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Với giới khoa học, đặc biệt là các nhà khoa học nữ, cách nhìn thẳng vào những tồn tại này có ý nghĩa quan trọng, bởi khoa học và đổi mới sáng tạo chỉ có thể phát triển trong một môi trường chính sách minh bạch, ổn định và dựa trên đánh giá khách quan.

Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng - Ảnh: TTXVN

Trên nền tảng tổng kết thực chất ấy, Báo cáo xác lập mô hình phát triển cho nhiệm kỳ XIV theo hướng dựa nhiều hơn vào năng lực nội sinh. Việc nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như động lực trung tâm của tăng trưởng cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng trong tư duy phát triển. Đối với đội ngũ nhà khoa học nữ, đây không chỉ là một định hướng chiến lược, mà còn là sự ghi nhận vai trò của tri thức, của lao động sáng tạo và của những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ trong suốt nhiều năm qua.

Báo cáo nhìn nhận các quá trình chuyển đổi lớn, từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực  như một chỉnh thể thống nhất. Cách tiếp cận này mở ra không gian mới cho khoa học liên ngành, cho những lĩnh vực mà nhiều nhà khoa học nữ đang tham gia sâu, như khoa học sự sống, môi trường, y sinh, công nghệ thực phẩm, khoa học xã hội và nhân văn ứng dụng. Đây là những lĩnh vực không luôn được đặt ở vị trí trung tâm của tăng trưởng, nhưng lại có vai trò quan trọng đối với phát triển bền vững và chất lượng cuộc sống của người dân.

Bà Nguyễn Thị Ái Vân (áo dài hồng, hàng sau)-Ủy viên Thường vụ Thành Ủy, Phó Chủ tịch Thường  trực UBMTTQ Việt Nam TP Huế, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP Huế và đoàn đại biểu của TP Huế chụp ảnh cùng Tổng Bí thư Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIV.

Một điểm đáng chú ý khác là việc Báo cáo đặt thể chế vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Với giới khoa học nữ, thể chế không phải là một khái niệm trừu tượng, mà gắn trực tiếp với điều kiện làm việc, cơ chế tài chính, cách đánh giá kết quả nghiên cứu và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Việc xác định thể chế vừa là điểm nghẽn, vừa là dư địa cải cách lớn, cho thấy nhận thức rõ hơn về những rào cản đang ảnh hưởng đến khả năng cống hiến của đội ngũ trí thức, trong đó có phụ nữ.

Báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực thực thi. Trong thực tiễn nghiên cứu khoa học, không ít chủ trương đúng nhưng khi triển khai lại gặp vướng mắc do thủ tục phức tạp, cơ chế tài chính chưa linh hoạt, hoặc cách đánh giá còn nặng về hình thức. Việc coi năng lực thực thi là một vấn đề mang tính chiến lược cho thấy kỳ vọng rằng khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn sẽ từng bước được thu hẹp, tạo điều kiện để các nhà khoa học, trong đó có nhiều nhà khoa học nữ, tập trung hơn cho chuyên môn và chất lượng sản phẩm nghiên cứu.

Với tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm nghề nghiệp, đội ngũ nhà khoa học nữ sẵn sàng đồng hành cùng đất nước trong việc hiện thực hóa các định hướng chiến lược của Đại hội XIV, bằng những đóng góp cụ thể, bền bỉ và thiết thực cho sự phát triển lâu dài của Việt Nam.

Đối với nội dung khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Báo cáo không dừng lại ở định hướng chung, mà đi sâu vào các giải pháp cụ thể như phát triển công nghệ chiến lược, hoàn thiện hạ tầng số, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Đặc biệt, Báo cáo nhấn mạnh rằng muốn đột phá về công nghệ phải bắt đầu từ con người và cơ chế. Đây là điểm mà giới khoa học nữ rất quan tâm.

Thực tế cho thấy, nhiều nhà khoa học nữ có năng lực chuyên môn tốt, làm việc nghiêm túc, nhưng vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình phát triển nghề nghiệp, từ cơ hội tiếp cận nguồn lực nghiên cứu, tham gia các nhiệm vụ lớn, đến cân bằng giữa công việc và gia đình. Do đó, các cơ chế như trọng dụng nhân tài, đánh giá dựa trên sản phẩm, cơ chế tài chính linh hoạt, đặt hàng nhiệm vụ khoa học gắn với yêu cầu phát triển, nếu được thực hiện một cách thực chất, sẽ mở ra cơ hội bình đẳng hơn cho các nhà khoa học nữ đóng góp và khẳng định năng lực.

Trong ba đột phá chiến lược, đột phá về nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có ý nghĩa trực tiếp đối với đội ngũ nhà khoa học nữ. Đổi mới giáo dục và đào tạo, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn, tăng cường năng lực số không chỉ tạo ra thế hệ nhà khoa học trẻ, mà còn giúp các nhà khoa học nữ đang công tác có điều kiện cập nhật tri thức, nâng cao năng lực và tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực mũi nhọn.

Từ góc nhìn của đội ngũ nhà khoa học nữ, Báo cáo trình Đại hội XIV không đặt ra những kỳ vọng vượt quá khả năng, mà thể hiện một cách tiếp cận thận trọng, có cơ sở. Niềm tin của giới khoa học nữ không đến từ những lời khẳng định mạnh mẽ, mà từ logic phát triển nhất quán, từ sự coi trọng khoa học, con người và năng lực thực thi.

Chúng tôi kỳ vọng rằng trong quá trình triển khai Báo cáo, Đảng và Nhà nước sẽ tiếp tục quan tâm cụ thể hơn đến đội ngũ nhà khoa học nữ: tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các chương trình khoa học – công nghệ trọng điểm; có chính sách hỗ trợ phù hợp với đặc thù lao động khoa học của phụ nữ; và ghi nhận xứng đáng những đóng góp chuyên môn bằng các tiêu chí minh bạch, dựa trên sản phẩm và tác động thực tế.

Với tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm nghề nghiệp, đội ngũ nhà khoa học nữ sẵn sàng đồng hành cùng đất nước trong việc hiện thực hóa các định hướng chiến lược của Đại hội XIV, bằng những đóng góp cụ thể, bền bỉ và thiết thực cho sự phát triển lâu dài của Việt Nam.