Một cô giáo ở TP.HCM gửi một tin nhắn mời phụ huynh họp cuối học kỳ I. Nội dung không dài, chỉ thêm một dòng nhắc rằng vị trí phụ huynh ngồi trong buổi họp cũng sẽ là chỗ ngồi học của các con trong thời gian tới.

Chỉ một tin nhắn như thế, chưa kịp trôi qua một buổi chiều đã bị chụp màn hình đưa lên mạng xã hội, phân tích, mổ xẻ, gán nhãn. Rồi rất nhanh sau đó là những cụm từ quen thuộc: phản cảm, gây áp lực, thiếu sư phạm. Cô giáo bị gọi tên, bị “bóc phốt”, bị kiểm điểm và cuối cùng hiệu trưởng phải đứng ra giải thích, xoa dịu dư luận.

Tin nhắn gây "sóng gió"

Có đáng "chuyện bé xé ra to" không?

Tôi đọc câu chuyện ấy với tư cách một người mẹ vừa đi họp phụ huynh cho con cách đó không lâu. Lớp con tôi hơn bốn mươi học sinh, phòng học không rộng, bàn ghế kê cố định. Và cũng trong buổi họp đó, câu chuyện chỗ ngồi của con lại nổi lên.

Có phụ huynh nhất quyết muốn con ngồi bàn đầu vì thấp người, có người cho rằng con học chậm cần gần bảng để tập trung hơn, có người không nói ra nhưng ánh mắt thì rất rõ: ai cũng muốn con mình có “chỗ tốt”. Bàn đầu thì chỉ có vài cái, còn mong muốn thì gần như vô hạn. Nếu là giáo viên, tôi thật sự không biết phải chiều theo cách nào để tất cả đều hài lòng.

Đặt trong bối cảnh ấy, tôi không thấy hành động của cô giáo kia là điều gì quá đáng đến mức phải đưa ra trước mạng xã hội. Có thể cách diễn đạt chưa đủ mềm, có thể cô đã đánh giá chưa hết cảm xúc của phụ huynh, nhưng suy cho cùng, đó vẫn là một cách tổ chức lớp học, một cách quản lý mà nhiều giáo viên vẫn làm theo kinh nghiệm của mình. Nó không phải là sự xúc phạm, cũng không phải là ép buộc trắng trợn. Nếu có phụ huynh cảm thấy không thoải mái, hoàn toàn có thể nhắn riêng cho cô, trao đổi trực tiếp, hoặc phản ánh với nhà trường bằng con đường phù hợp.

Điều khiến tôi băn khoăn không phải là đúng sai của tin nhắn ấy mà là phản ứng sau đó. Từ bao giờ, mọi chuyện trong trường học dù nhỏ đều được đưa lên mạng như một hình thức "xét xử" công khai? Một cô giáo, chỉ qua vài dòng chữ, lập tức bị gắn với những nhận định nặng nề, bị đánh giá năng lực, thậm chí là nhân cách. Trong khi đó, những bối cảnh phía sau, những áp lực rất thật của một người đứng lớp lại gần như không được nhắc tới.

Tôi để ý thấy, giữa rất nhiều ý kiến chỉ trích, có những tiếng nói khác đến từ chính học sinh của lớp. Các em bênh vực cô, nói rằng cô là người tâm lý, dạy học có trách nhiệm, và tin nhắn kia không mang ý xấu như cách người lớn suy diễn. Dĩ nhiên, tình cảm của học trò có thể mang tính chủ quan, nhưng ít nhất nó cho thấy câu chuyện không đơn giản chỉ có một chiều. Đáng tiếc là những tiếng nói ấy lại quá nhỏ bé giữa làn sóng phán xét ồn ào.

Tôi không có ý bênh cô giáo một trăm phần trăm. Giáo dục là lĩnh vực cần sự tinh tế và bất kỳ hành động nào khiến phụ huynh cảm thấy bị đặt vào thế cạnh tranh, căng thẳng, đều nên được xem xét lại. Việc nhà trường nhắc nhở, rút kinh nghiệm là cần thiết. Nhưng giữa việc góp ý để điều chỉnh và việc đẩy một người thầy ra trước dư luận với đầy đủ áp lực tâm lý, ranh giới ấy rất mong manh, và chúng ta đang ngày càng dễ dàng bước qua.

Là cha mẹ, chúng ta đều thương con, đều muốn con mình được quan tâm nhiều hơn, được ngồi chỗ tốt hơn, được học trong điều kiện thuận lợi nhất. Nhưng giáo dục không phải là nơi mọi mong muốn cá nhân đều có thể được đáp ứng trọn vẹn. Và giáo viên cũng không phải là người có thể làm vừa lòng tất cả. Khi mỗi khúc mắc đều được giải quyết bằng cách “đưa lên mạng”, thứ bị bào mòn dần không chỉ là uy tín của người thầy, mà còn là niềm tin giữa gia đình và nhà trường.

Tôi nghĩ, trước khi bấm nút đăng một bài “bóc phốt”, có lẽ chúng ta nên tự hỏi: mục đích của mình là gì? Là để con mình được ngồi chỗ tốt hơn, hay chỉ để trút bớt sự bức xúc? Là để môi trường giáo dục tốt lên, hay chỉ để một người nào đó phải chịu trách nhiệm trước đám đông? Nhiều khi, một tin nhắn riêng, một cuộc trao đổi thẳng thắn, lại mang đến kết quả nhân văn hơn rất nhiều. Khi người lớn chọn phơi mọi chuyện lên mạng để phân xử đúng sai, tôi băn khoăn: con cái chúng ta sẽ mang theo bài học gì vào đời?

Giáo dục vốn đã áp lực. Giáo viên hôm nay không chỉ dạy học mà còn phải đối diện với ánh nhìn soi xét từ đủ phía.

Nếu mọi khác biệt trong cách làm, dù nhỏ, đều bị nhìn như sai sót và bị phóng đại, thì những người muốn gắn bó với nghề bằng sự tử tế sẽ ngày càng ít đi. Tôi không mong chúng ta bỏ qua cái sai, nhưng tôi mong chúng ta đủ bình tĩnh để không biến những câu chuyện rất đời thường trong trường học thành những cuộc “xét xử” ồn ào, nơi người thầy luôn là bên thua thiệt nhất.

Chuyện có thể đã khác, nếu ngay từ đầu, chúng ta chọn cách nói chuyện với nhau, thay vì nói về nhau trên mạng.

Bảo Tín