Thứ Sáu tuần trước, ngày 17/7, sân bay Tân Sơn Nhất ghi nhận sự xuất hiện của một chiếc phản lực mang số đăng ký Mỹ N681HC. Máy bay có kích thước nhỏ hơn đáng kể so với những tàu bay chở khách quen thuộc, đồng thời không mang màu sơn của hãng hàng không thương mại đang khai thác thường lệ tại Việt Nam.

Theo cơ sở dữ liệu của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), N681HC là máy bay Bombardier CL-600-2B16, tên thương mại Challenger 604, được sản xuất năm 2001. Chủ sở hữu đăng ký là Intermountain Medical Transport LLC, có địa chỉ tại thành phố Salt Lake City, bang Utah, Mỹ.

Dữ liệu của Flightradar24 cũng nhận diện đây là chiếc Bombardier Challenger 604 thuộc Intermountain Flight & Ambulance Services. Rạng sáng 18/7, máy bay rời TP.HCM, bay tới Sapporo, sau đó tiếp tục hành trình qua Anchorage trước khi trở về Salt Lake City.

Điểm đặc biệt là chiếc máy bay này không đơn thuần phục vụ nhu cầu đi lại của doanh nhân. Nó thuộc đội bay cứu thương hàng không của Intermountain Health, được sử dụng để vận chuyển những bệnh nhân cần chăm sóc chuyên sâu trên các chặng bay dài.

“Phòng chăm sóc đặc biệt” trên không

Challenger 604 vốn là dòng phản lực thương gia tầm xa do Bombardier phát triển. Nhờ cabin rộng và khả năng thực hiện hành trình liên lục địa, một số máy bay loại này được cải tạo thành phương tiện vận chuyển y tế chuyên dụng.

Theo Intermountain Health, chiếc Challenger 604 của đơn vị có tầm hoạt động khoảng 4.600 dặm, được dùng cho các chuyến vận chuyển bệnh nhân đường dài hoặc thu hồi tạng hiến. Cabin có thể tiếp nhận hai bệnh nhân và cho phép thực hiện những kỹ thuật y tế phức tạp trong khi máy bay đang hoạt động.

Đáng chú ý, máy bay có khả năng phục vụ bệnh nhân cần ECMO – kỹ thuật hỗ trợ tim, phổi ngoài cơ thể dành cho một số trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Đơn vị này từng công bố việc sử dụng Challenger 604 để vận chuyển một bệnh nhi sáu tuổi đang được hỗ trợ bằng ECMO tới cơ sở điều trị chuyên sâu.

Thông tin hiện hành từ Intermountain Health cho biết đội ngũ trên mỗi chuyến thường gồm hai phi công cùng điều dưỡng và/hoặc nhân viên cấp cứu được đào tạo về chăm sóc tích cực. Tùy tình trạng người bệnh, chuyến bay có thể bổ sung chuyên gia hô hấp, nhân viên vận hành hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể hoặc điều dưỡng phụ trách thiết bị hỗ trợ cơ học.

Dịch vụ này có thể chăm sóc bệnh nhân người lớn, trẻ em, trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai nguy cơ cao và người cần máy thở hoặc hỗ trợ tuần hoàn. Việc vận chuyển thường được tổ chức theo hình thức “từ giường bệnh tới giường bệnh”, kết nối xe cứu thương, sân bay, máy bay và cơ sở tiếp nhận thành một chuỗi liên tục.

Bên trong chiếc máy bay (Ảnh Air Craft Vx)

Bởi vậy, máy bay cứu thương có thể được ví như một “phòng chăm sóc đặc biệt trên không”. Giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở tốc độ, mà ở khả năng duy trì điều trị trong lúc đưa bệnh nhân tới bệnh viện có chuyên khoa phù hợp, kể cả ở một quốc gia khác.

Có hiếm gặp tại các sân bay Việt Nam?

Trên thế giới, cứu thương hàng không là một lĩnh vực chuyên biệt, được vận hành bởi các hệ thống bệnh viện, công ty vận chuyển y tế, tổ chức cứu hộ hoặc cơ quan nhà nước. Danh sách của Viện Y tế Hàng không châu Âu (EURAMI) cho thấy có nhiều nhà cung cấp máy bay cứu thương cánh bằng hoạt động ở quy mô khu vực và liên lục địa.

Các đơn vị này có thể được chứng nhận cho vận chuyển bệnh nhân hồi sức tích cực, trẻ em, trẻ sơ sinh, người mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hoặc bệnh nhân cần chăm sóc đặc biệt khác.

Tuy nhiên, máy bay cứu thương vẫn không phổ biến như máy bay chở khách hay phản lực thương gia thông thường. Chi phí khai thác cao, cabin phải lắp đặt thiết bị phù hợp, còn mỗi nhiệm vụ cần phối hợp giữa tổ bay, ê-kíp y tế, bệnh viện, sân bay, xuất nhập cảnh và xe cứu thương ở hai đầu hành trình.

Tại Việt Nam, loại máy bay này không phải chưa từng xuất hiện. Tháng 1/2019, một chuyên cơ y tế đã đưa ba du khách Việt bị thương trong vụ đánh bom tại Ai Cập về Tân Sơn Nhất, với bác sĩ và chuyên viên y tế chăm sóc trong suốt chuyến bay.

Một tháng sau, máy bay cứu thương mang số đăng ký HS-MED được điều từ Bangkok tới sân bay Đà Nẵng để đón một bệnh nhân bị bỏng nặng sang nước ngoài tiếp tục điều trị. Cảng vụ, sân bay, bệnh viện cùng các lực lượng liên quan phải phối hợp để xe cứu thương, bác sĩ và nhân viên y tế tiếp cận khu vực hạn chế.

Như vậy, sự xuất hiện của máy bay cứu thương tại sân bay Việt Nam không phải lần đầu, nhưng vẫn là hình ảnh tương đối ít gặp. Riêng một chiếc Challenger 604 tầm xa thuộc hệ thống y tế Mỹ, có khả năng hỗ trợ những bệnh nhân rất nặng trên hành trình liên lục địa, càng khiến lần xuất hiện tại Tân Sơn Nhất ngày 17/7 trở nên đáng chú ý.