Nhắc đến những thực phẩm gây hại cho dạ dày, đa số mọi người sẽ nghĩ ngay đến ớt và các món ăn cay nóng. Không ít người vì lo sợ đau dạ dày mà cắt bỏ hoàn toàn đồ cay khỏi thực đơn.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trong nhiều năm gần đây lại cho thấy câu chuyện không hoàn toàn như vậy. Với người khỏe mạnh, ăn cay ở mức độ hợp lý chưa được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư dạ dày. Thậm chí, một số hoạt chất trong ớt còn được ghi nhận có thể mang lại lợi ích nhất định cho hệ tiêu hóa.

Trong khi đó, hai nhóm thực phẩm rất quen thuộc là đồ ăn quá mặn và rượu bia mới được xem là những yếu tố làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày cũng như ung thư dạ dày nếu sử dụng kéo dài.

Ăn ớt có thực sự gây hại cho dạ dày?

Cảm giác nóng rát khi ăn ớt khiến nhiều người tin rằng niêm mạc dạ dày đang bị "đốt cháy". Thực tế, cảm giác này chủ yếu đến từ capsaicin - hoạt chất tạo vị cay trong ớt.

Capsaicin kích thích các đầu dây thần kinh cảm nhận nhiệt và đau trong khoang miệng cũng như đường tiêu hóa, khiến não bộ nhận tín hiệu nóng rát. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc niêm mạc dạ dày bị tổn thương.

Một số nghiên cứu cho thấy capsaicin có thể kích thích tăng tiết chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, đồng thời hỗ trợ tăng lưu lượng máu tại khu vực này. Đây là những yếu tố giúp dạ dày chống chịu tốt hơn trước các tác nhân gây kích ứng.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu dịch tễ học cũng ghi nhận việc tiêu thụ ớt tươi ở mức vừa phải không làm gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày ở người khỏe mạnh.

Những yếu tố nguy cơ của ung thư dạ dày

Chia sẻ trên báo Dân trí PGS.TS.BS Nguyễn Công Long - Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai từng cho biết ung thư dạ dày là căn bệnh có diễn tiến âm thầm và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, trong đó chế độ ăn uống đóng vai trò rất quan trọng. Ông đặc biệt lưu ý thói quen ăn mặn kéo dài, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua và lạm dụng rượu bia là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày theo thời gian.

Theo chuyên gia, nhiều người thường chỉ chú ý đến đồ cay mà bỏ qua những tác nhân nguy hiểm hơn xuất hiện hằng ngày trong bữa ăn. Việc niêm mạc dạ dày liên tục bị kích thích bởi lượng muối cao hoặc cồn trong thời gian dài có thể dẫn đến viêm mạn tính, tạo điều kiện cho các tổn thương tiền ung thư xuất hiện.

Bên cạnh việc xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, người dân cần chú ý tầm soát vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) khi có chỉ định và đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như đầy bụng, khó tiêu, đau thượng vị hoặc sụt cân bất thường.

Thực phẩm thứ nhất: Đồ ăn quá mặn

Nếu phải chỉ ra một nhóm thực phẩm thực sự đáng lo ngại đối với sức khỏe dạ dày, nhiều chuyên gia sẽ nhắc tới thực phẩm chứa quá nhiều muối.

Đó có thể là dưa muối, cà muối, cá khô, thịt xông khói, thịt chế biến sẵn, xúc xích, giăm bông, các loại đồ hộp hoặc những món ăn được nêm nếm quá đậm đà.

Việc tiêu thụ lượng muối cao trong thời gian dài có thể khiến lớp niêm mạc dạ dày liên tục bị kích thích và tổn thương. Theo thời gian, quá trình viêm mạn tính kéo dài có thể làm tăng nguy cơ viêm teo niêm mạc dạ dày - một trong những tổn thương tiền ung thư được các bác sĩ đặc biệt quan tâm.

Điều đáng nói là tác hại của đồ ăn mặn thường diễn ra âm thầm. Không giống đồ cay gây cảm giác nóng rát tức thì, thực phẩm nhiều muối có thể được sử dụng hằng ngày mà người ăn không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Chính vì vậy, nhiều người vô tình duy trì thói quen ăn mặn suốt nhiều năm mà không biết mình đang làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Thực phẩm thứ hai: Rượu bia

Rượu bia được xem là một trong những yếu tố nguy cơ đã được chứng minh đối với nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư dạ dày.

Khi đi vào cơ thể, cồn có thể kích thích trực tiếp niêm mạc dạ dày, làm tăng tình trạng viêm và ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ quan này.

Việc uống rượu bia thường xuyên còn khiến dạ dày phải liên tục đối mặt với quá trình tổn thương và phục hồi lặp đi lặp lại. Theo thời gian, nguy cơ xuất hiện các tổn thương mạn tính sẽ gia tăng.

Không chỉ rượu mạnh, bia hay rượu vang, nhiều món ăn chứa cồn như hải sản ngâm rượu, tôm say, cua say hoặc các món tráng miệng sử dụng rượu cũng góp phần làm tăng lượng cồn nạp vào cơ thể.

Đặc biệt, khi rượu bia kết hợp với thuốc lá, nguy cơ tổn thương đường tiêu hóa còn tăng lên đáng kể.

Ai nên hạn chế ăn cay?

Mặc dù người khỏe mạnh không cần quá lo lắng về việc ăn cay, nhưng một số nhóm đối tượng vẫn nên thận trọng.

Đó là những người đang bị viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích hoặc thường xuyên gặp các triệu chứng đầy hơi, đau bụng sau ăn.

Trong những trường hợp này, đồ cay có thể không phải nguyên nhân gây bệnh nhưng lại là yếu tố khiến các triệu chứng trở nên khó chịu hơn.

Muốn bảo vệ dạ dày, hãy nhớ 4 điều quan trọng

Các chuyên gia tiêu hóa cho rằng thay vì quá sợ hãi đồ cay, mọi người nên tập trung vào những thói quen đã được chứng minh có lợi cho dạ dày:

- Ăn nhạt hơn, giảm lượng muối trong khẩu phần hằng ngày.

- Hạn chế rượu bia và thuốc lá.

- Tăng cường rau xanh, trái cây tươi và thực phẩm giàu chất xơ.

- Tầm soát, phát hiện và điều trị vi khuẩn Helicobacter pylori nếu có chỉ định từ bác sĩ.

Ngoài ra, việc ăn uống đúng giờ, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Đừng để "oan" cho quả ớt

Trong nhiều năm, đồ cay thường bị xem là "tội đồ" của các bệnh lý dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy vấn đề phức tạp hơn nhiều.

Với người khỏe mạnh, một chút vị cay trong bữa ăn không phải điều đáng sợ. Ngược lại, những thói quen tưởng chừng vô hại như ăn quá mặn hoặc uống rượu bia thường xuyên mới là các yếu tố có khả năng âm thầm bào mòn dạ dày theo thời gian.

Thay vì loại bỏ hoàn toàn ớt khỏi thực đơn, điều quan trọng hơn là xây dựng chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm nhiều muối, kiểm soát rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ dạ dày lâu dài.