Tuyên bố khiến cả MXH đứng hình

Ngày 21/7, Johnson viết trên X rằng ông vừa nhân bản chính mình thành một trẻ sơ sinh. Rồi ông liệt kê những gì sẽ làm với "bản sao" đó: tự làm người hiến máu cho mình, thử nghiệm liệu pháp trên bản sao, nuôi nội tạng để cấy ghép, tiêm tế bào trẻ vào cơ thể.

Ông gọi nó là "baby-bryan" và viết thêm: "Baby-bryan hiện sống trong một đĩa petri. Điều này có thể đáng sợ với một số người. Nhưng với những người khác, đây là tương lai tất yếu của y học."

Bình luận nổ ra ngay. Câu được thích nhiều nhất: "Chuyện này chẳng phải phạm pháp ở Mỹ sao? Không được nhân bản người mà."

Sự thật: không có em bé nào được nhân bản cả

Thứ Johnson thực sự làm là tạo ra tế bào gốc vạn năng cảm ứng, viết tắt quốc tế là iPSC.

Nói cho dễ hiểu: người ta lấy một mẫu máu của ông, tách tế bào ra, rồi dùng một bộ chất gọi là yếu tố Yamanaka để "xóa trí nhớ" của tế bào, đưa chúng về trạng thái giống tế bào phôi thai. Ở trạng thái đó, chúng có thể biến thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể.

Công nghệ này không mới. Nhà khoa học Nhật Shinya Yamanaka tìm ra nó từ giữa những năm 2000 và nhận giải Nobel Y học năm 2012.

Vậy trong đĩa petri có gì? Một mẻ tế bào. Không phôi thai, không em bé, không tim gan phổi, không có thứ gì để thu hoạch.

Còn những tấm ảnh em bé nằm trong bình nuôi đang lan truyền mấy ngày nay? Ảnh do AI tạo, các trang tin ghép vào cho giật gân. Không tấm nào là ảnh thật.

Vì sao ông ta làm chuyện này

Đầu tháng 7, Johnson công bố mình mắc viêm dạ dày tự miễn, bệnh mà hệ miễn dịch quay ra tấn công chính tế bào dạ dày của mình. Y học hiện chưa chữa khỏi được.

Người đàn ông chi 2 triệu USD mỗi năm để không già đi, xây cả thương hiệu toàn cầu quanh việc tối ưu cơ thể, nhận một chẩn đoán không thể chữa. Ông tự nhận nguyên nhân đến từ ăn uống kém và căng thẳng khi làm cha ba con.

Và ông nói một câu đáng suy nghĩ: "Bị chẩn đoán bệnh nan y là một trong những điều tốt nhất xảy ra với tôi. Nó mở ra một biên giới mới để sửa chữa cơ thể. Đây là ví dụ đầu tiên."

Cái gì thật, cái gì còn xa

Công bằng mà nói, nền khoa học ông dựa vào không phải viễn tưởng.

Có thật: iPSC đang được dùng trong thử nghiệm lâm sàng khắp thế giới, từ phục hồi tế bào thần kinh cho bệnh nhân Parkinson đến các nghiên cứu về tim mạch và thị lực.

Còn rất xa: nuôi một quả thận, lá gan hay quả tim hoàn chỉnh đủ để cấy ghép vẫn là bài toán chưa ai giải xong. Giới chuyên môn nói còn nhiều năm nữa.

Chưa có: Johnson chưa công bố dữ liệu kỹ thuật, chưa có bên thứ ba kiểm chứng. Tất cả những gì công chúng có là lời kể của chính ông trên mạng.

Vì sao một đĩa tế bào lại được gọi là "con tôi"

Đây mới là câu hỏi đáng hỏi.

Nếu Johnson viết đúng chuyện đã xảy ra, kiểu "tôi vừa tạo được dòng tế bào gốc từ máu của mình", bài đăng đó có lẽ được vài nghìn lượt xem từ giới chuyên môn. Ông viết "tôi vừa nhân bản chính mình thành trẻ sơ sinh", và có 840.000 lượt xem cùng hàng trăm bài báo khắp thế giới trong 48 giờ.

Quy trình ông làm không sai về khoa học. Cái đáng nói nằm ở khoảng cách giữa việc đã làm và cách nó được rao.

Trong ngành kinh doanh tuổi thọ, thứ được bán không chỉ là liệu pháp, mà còn là niềm tin rằng cái chết là một bài toán kỹ thuật đang được giải. Và người bán niềm tin thì cần sự chú ý, y hệt mọi thương hiệu khác.

Với một người đang cố sống lâu hơn tất cả, sự chú ý cũng là một dạng tài sản. Có lẽ là dạng duy nhất ông tạo ra được nhanh hơn tốc độ cơ thể mình già đi.