Vật cầu nước làng Vân: Lễ hội độc đáo giữa bùn đất và khát vọng mùa màng no đủ

Vương Thành 30/05/2026 16:17

Từ ngày 28 đến 30/5 (12-14 tháng Tư âm lịch), tại phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh diễn ra Lễ hội Vật cầu nước làng Vân thu hút đông đảo du khách. Những màn tranh cầu quyết liệt trên sân bùn không chỉ tạo nên không khí sôi động, hấp dẫn mà còn phản ánh tín ngưỡng nông nghiệp lâu đời, gửi gắm ước vọng về mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.

Trong tiếng reo hò của khán giả, các "quân cầu" lao vào tranh cướp quả cầu gỗ mít hơn 300 năm tuổi tại Lễ hội Vật cầu nước làng Vân (Bắc Ninh). Sự kiện thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến thưởng lãm mỗi năm. Ảnh: Vương Thành

Hàng nghìn người dân và du khách đã đổ về phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh trong những ngày cuối tháng 5 để hòa mình vào không khí sôi động của Lễ hội Vật cầu nước làng Vân, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian vùng Kinh Bắc. Ảnh: Vương Thành

Điểm nhấn của lễ hội là những trận vật cầu nước diễn ra trên sới bùn rộng khoảng 200m² trước cửa Đền Vân. Trước giờ khai cuộc, các phụ nữ trong làng mặc trang phục truyền thống, gánh nước từ sông Cầu đổ xuống sân thi đấu. Lớp bùn mềm được tạo nên không chỉ phục vụ cuộc tranh tài mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự màu mỡ, sinh sôi của đồng đất quê hương. Ảnh: Vương Thành

Tham gia tranh cầu là 16 “quân cầu” được tuyển chọn từ những thanh niên khỏe mạnh, có đạo đức tốt trong làng. Họ được chia thành hai đội Giáp Thượng và Giáp Hạ. Theo tục lệ truyền thống, trước ngày hội, các quân cầu phải thực hiện nhiều quy định kiêng kỵ để giữ thân tâm thanh sạch trước khi bước vào sân thánh. Ảnh: Vương Thành

Sau nghi thức trình Thánh, quả cầu bằng gỗ mít nặng khoảng 20 kg được đưa ra giữa sân trong tiếng trống hội rộn rã. Trên nền bùn lầy trơn trượt, các quân cầu mình trần, đóng khố lao vào tranh cướp quả cầu trong những màn đấu sức đầy kịch tính. Ảnh: Vương Thành

Những pha nâng cầu, giằng co, cản phá quyết liệt cùng tiếng reo hò cổ vũ của khán giả tạo nên bầu không khí náo nhiệt, cuốn hút. Ảnh: Vương Thành

Không chỉ là cuộc thi về sức mạnh và sự dẻo dai, vật cầu nước còn phản ánh tinh thần đoàn kết cộng đồng và truyền thống thượng võ của người dân địa phương. Theo quan niệm dân gian, quả cầu tượng trưng cho mặt trời nguồn sống của muôn loài. Việc tranh cầu thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và cuộc sống ấm no. Ảnh: Vương Thành

Lễ hội Vật cầu nước làng Vân gắn với truyền thuyết và chiến công của Đức Thánh Tam Giang, thể hiện lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân đã có công bảo vệ quê hương, đất nước. Đồng thời, lễ hội cũng tái hiện không khí mừng công, mừng chiến thắng của cha ông trong lịch sử. Đối với nhiều người dân làng Vân, những vệt bùn đất bắn lên người trong lúc xem hội còn được xem là dấu hiệu của may mắn, tài lộc và bình an trong năm mới. Ảnh: Vương Thành

Trải qua hàng trăm năm tồn tại, lễ hội đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân Vân Hà. Không chỉ là trò chơi dân gian độc đáo, đây còn là không gian để cộng đồng gìn giữ ký ức lịch sử, bồi đắp bản sắc văn hóa và gửi gắm những ước vọng về quốc thái dân an, cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc. Năm 2022, Hội vật cầu nước làng Vân được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ghi nhận những giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc sắc của cộng đồng cư dân vùng Kinh Bắc. Ảnh: Vương Thành

Trở lại Chuyên mục