Tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới đang tồn tại một thứ bảng xếp hạng ít ai ngờ tới, đó là bảng xếp hạng các hãng xe kiện người phê bình trên mạng. Theo CarNewsChina ngày 22/5/2026, đối chiếu từ hồ sơ tòa án công khai, thông báo doanh nghiệp và các văn bản pháp lý, BYD đứng đầu về giá trị yêu cầu bồi thường, đã kiện chủ yếu 7 tài khoản blogger với tổng số tiền yêu cầu lên tới 6,9263 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,02 triệu USD.

Các hãng xe Trung Quốc ngày càng dùng công cụ pháp lý để xử lý những nội dung phê bình sản phẩm trên mạng xã hội.

Con số đó không nằm một mình. Ngày 16/5/2026, một blogger về xe điện có tài khoản Long Ge Talks EVs đăng video xin lỗi công khai sau phán quyết phúc thẩm, chấp nhận bồi thường BYD 2 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 293.000 USD. Theo CnEVPost ngày 18/5/2026, đây là mức bồi thường cao nhất từ trước tới nay cho loại vụ kiện này tại Trung Quốc, và vụ kiện đã được BYD nộp từ tháng 10/2023. Cũng theo trang này, người nói trên bị tổng cộng ba hãng xe khởi kiện vì các nội dung tương tự, với tổng mức bồi thường vượt 2,26 triệu nhân dân tệ, trong đó Seres thắng một vụ với mức 160.000 nhân dân tệ.

Quy mô của chiến dịch pháp lý này được chính doanh nghiệp công bố. Trong thông báo phát đi tháng 6/2025, bộ phận pháp lý của BYD cho biết đang khởi kiện 37 tài khoản có ảnh hưởng và đưa thêm 126 tài khoản vào diện giám sát nội bộ. Hãng lập một bộ phận chuyên trách mà họ gọi là Văn phòng chống tin giả. Đến ngày 26/6/2026, hãng công bố thêm loạt thắng kiện mới, trong đó tài khoản Tiger Wolf Talks Cars phải xin lỗi công khai và bồi thường 210.000 nhân dân tệ. Song song đó, BYD tái khẳng định chương trình treo thưởng cho người tố giác, với mức thưởng từ 50.000 nhân dân tệ tới 5 triệu nhân dân tệ cho bằng chứng đã được xác minh.

Một mẫu xe của BYD trưng bày cùng hệ thống thiết bị bay không người lái gắn trên nóc, sản phẩm hãng phát triển cùng DJI.

BYD không phải trường hợp cá biệt. Aito, thương hiệu thuộc HIMA, thắng phiên sơ thẩm ngày 11/2/2026 trong vụ liên quan tài khoản Wo Shi Da Bin Tong Xue, khi tòa xác định các bài đăng đã vượt quá ranh giới của phát ngôn chính đáng và thể hiện ý đồ ác ý rõ ràng, buộc bồi thường 1,5 triệu nhân dân tệ, theo ifeng. Nio và Xpeng cũng đã khởi kiện các nhà sáng tạo nội dung. Trước đó, Avatr từng kiện một blogger và đòi bồi thường 10 triệu nhân dân tệ, sau khi người này cho rằng hệ số cản gió mà hãng công bố cho mẫu Avatr 12 là không chính xác.

Cần nói ngay rằng các hãng xe có lý do chính đáng để hành động. Trong vụ Long Ge, tòa xác định những nội dung bàn về pin, mô tơ và hệ điều khiển điện của xe BYD thiếu bằng chứng kỹ thuật đã kiểm chứng, và việc phát tán thông tin sai lệch cấu thành hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Chính blogger này, trong video xin lỗi, thừa nhận các phát ngôn trước đó của mình là không đúng mực và đã gây tổn hại uy tín của hãng. Nạn bôi nhọ có trả tiền, thứ mà giới trong ngành gọi là hắc công quan, là vấn đề có thật của thị trường Trung Quốc, tới mức tháng 9/2025 sáu cơ quan chính phủ trong đó có Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin đã mở một chiến dịch chung nhằm xử lý quảng cáo sai sự thật và các cuộc tấn công ác ý trong ngành xe. Ông Lý Vân Phi, tổng giám đốc thương hiệu và quan hệ công chúng của BYD, nói trên mạng xã hội rằng công ty chấp nhận những phê bình khách quan và việc đưa tin đúng sự thật, nhưng sẽ tiếp tục dùng biện pháp pháp lý với các nội dung bịa đặt hoặc phỉ báng.

Vấn đề nằm ở chỗ khác, đó là hiệu ứng mà những con số bồi thường này tạo ra đối với hàng triệu người không liên quan tới vụ kiện nào. Khi một cá nhân phải trả 2 triệu nhân dân tệ, bất kỳ chủ xe nào định quay một video kể lại trục trặc trên chiếc xe của mình đều phải tự hỏi liệu mình có đủ bằng chứng kỹ thuật đã được kiểm chứng để đứng vững trước tòa hay không. Rất ít người dùng bình thường có được thứ đó, đặc biệt với xe điện, nơi phần lớn dữ liệu vận hành nằm trên máy chủ của chính nhà sản xuất. Ranh giới giữa một lời phê bình chính đáng và một phát ngôn bị coi là phỉ báng, trên thực tế, được xác lập qua các vụ kiện do chính bên bị phê bình khởi xướng.

Hệ quả của môi trường đó vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc. Người mua ở một thị trường mà thương hiệu Trung Quốc chỉ vừa xuất hiện vài năm thường tìm hiểu độ tin cậy dài hạn bằng cách nhìn sang chính Trung Quốc, nơi những chiếc xe ấy đã lăn bánh lâu nhất và nhiều nhất. Nếu dòng phản hồi tiêu cực tại nguồn bị co lại vì rủi ro pháp lý, thì tín hiệu mà người mua nhận được đã bị lọc từ trước khi đến tay họ. Đây là một dạng chi phí ẩn không nằm ở tiền bạc, mà nằm ở khoảng trống thông tin dùng để ra quyết định.

Một mẫu xe thương hiệu Trung Quốc tại Đông Nam Á, thị trường mà nhiều hãng chỉ vừa xuất hiện trong vài năm gần đây.

Ở các thị trường phát triển, phản hồi tiêu cực về xe được thể chế hóa thành những kênh mà nhà sản xuất không thể kiện, bao gồm các khảo sát độ tin cậy do tổ chức độc lập thực hiện, hệ thống khiếu nại và triệu hồi công khai của cơ quan quản lý, cùng các vụ kiện tập thể của chủ xe. Bản thân Trung Quốc cũng có kênh đo lường độc lập của riêng mình, khi khảo sát Chất lượng Ban đầu với xe năng lượng mới do JD Power công bố ngày 2/4/2026 ghi nhận 231 lỗi trên mỗi 100 xe, tăng 5 lỗi so với năm trước. Những kênh như vậy tồn tại chính vì phán quyết của tòa không thể thay thế cho một hệ thống đo lường chất lượng độc lập.

Ảnh do một chủ xe đăng kèm khiếu nại trên Chezhiwang, nền tảng tiếp nhận khiếu nại và đánh giá chất lượng xe của bên thứ ba tại Trung Quốc.

Thắng kiện có thể dọn sạch những lời bịa đặt, nhưng không tự động tạo ra niềm tin, bởi niềm tin của người mua được xây trên khả năng nghe thấy cả những điều bất lợi. Một thị trường nơi cái giá của việc nói ra điều tiêu cực cao hơn nhiều so với cái giá của việc im lặng sẽ tạo ra một bức tranh sản phẩm đẹp hơn thực tế. Vì vậy, với người mua ở một thị trường đang đón làn xe giá rẻ này, câu hỏi đáng giá không phải là những chiếc xe kia nhận được bao nhiêu lời khen, mà là những lời chê đã đi đâu mất.