Trong nhiều năm, mái bằng gần như là lựa chọn quen thuộc của các công trình nhà phố và nhà ống tại Việt Nam. Kết cấu bê tông cốt thép chắc chắn, thi công không quá phức tạp, đồng thời có thể tận dụng phần mái làm sân phơi, đặt bồn nước, bồn năng lượng mặt trời hoặc khu vực kỹ thuật khiến kiểu mái này đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng của nhiều gia đình. Với những ngôi nhà theo phong cách hiện đại, mái bằng còn tạo cảm giác khỏe khoắn, vuông vức và giúp tổng thể công trình trở nên gọn gàng hơn.

Tuy nhiên, khi yêu cầu về chất lượng sống ngày càng cao, nhiều gia chủ không còn chỉ quan tâm đến độ bền của kết cấu mà còn chú trọng khả năng chống nóng, thoát nước và tính thẩm mỹ của ngôi nhà. Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều như Việt Nam, mái bằng lộ thiên phải hứng nắng trực tiếp trong nhiều giờ mỗi ngày nên tầng trên cùng thường nóng hơn nếu không được xử lý cách nhiệt kỹ. Sau nhiều năm sử dụng, công trình cũng có thể phát sinh nguy cơ thấm dột tại các vị trí chống thấm hoặc khu vực thoát nước nếu thi công, bảo trì không đảm bảo. Chính những yếu tố này khiến ngày càng nhiều gia đình lựa chọn kết hợp thêm các kiểu mái khác để cải thiện công năng và diện mạo của ngôi nhà, thay vì chỉ giữ mái bằng truyền thống như trước.

1. Mái Nhật

Những năm gần đây, mái Nhật trở thành một trong những kiểu mái được nhiều gia đình lựa chọn khi xây mới hoặc cải tạo nhà ở. Khác với suy nghĩ của nhiều người, phần lớn công trình vẫn đổ mái bê tông cốt thép, sau đó mới thi công thêm hệ mái Nhật phía trên. Cách làm này vừa giữ được độ chắc chắn của kết cấu, vừa cải thiện khả năng chống nóng và thoát nước. Độ dốc vừa phải giúp nước mưa thoát nhanh hơn so với mái bằng lộ thiên, đồng thời khoảng không giữa mái bê tông và hệ mái phía trên cũng góp phần giảm lượng nhiệt truyền xuống không gian bên dưới. Về thẩm mỹ, mái Nhật mang lại cảm giác cân đối, thanh thoát và phù hợp với nhiều phong cách kiến trúc, từ nhà cấp 4, nhà phố đến biệt thự.

Tuy nhiên, để sở hữu hệ mái này, gia chủ thường phải đầu tư chi phí cao hơn so với mái bằng truyền thống. Phần khung mái, vật liệu lợp và nhân công thi công đều làm tổng mức đầu tư tăng lên. Đổi lại, nhiều người cho rằng khoản chi phí ban đầu này xứng đáng nếu xét đến khả năng chống nóng, thoát nước và giá trị thẩm mỹ mà mái Nhật mang lại trong quá trình sử dụng lâu dài.

2. Mái lệch hiện đại

Nếu mái Nhật hướng đến sự cân đối thì mái lệch lại phù hợp với những gia chủ yêu thích phong cách kiến trúc hiện đại và khác biệt. Thay vì hai mái đối xứng, kiểu mái này được thiết kế với các cao độ không đồng đều, tạo cảm giác công trình cao ráo và có chiều sâu hơn. Đây cũng là lý do mái lệch thường xuất hiện trong nhiều mẫu nhà phố, biệt thự hiện đại và các công trình theo phong cách tối giản.

Không chỉ tạo điểm nhấn về mặt thị giác, độ dốc của mái còn giúp nước mưa thoát nhanh, giảm nguy cơ đọng nước trên bề mặt. Nhiều thiết kế còn tận dụng phần chênh lệch độ cao để bố trí cửa sổ hoặc ô lấy sáng, giúp không gian bên trong đón thêm ánh sáng tự nhiên và lưu thông không khí tốt hơn, đặc biệt ở khu vực tầng trên cùng.

Đổi lại, mái lệch đòi hỏi quá trình thiết kế và thi công phức tạp hơn so với mái bằng truyền thống. Việc tính toán kết cấu, hệ thống thoát nước và chống thấm cần được thực hiện đồng bộ ngay từ đầu để đảm bảo công trình vận hành ổn định trong thời gian dài. Vì vậy, trước khi lựa chọn kiểu mái này, gia chủ nên cân nhắc kỹ về ngân sách cũng như tìm đơn vị thiết kế, thi công có kinh nghiệm.

Mái bằng truyền thống vẫn có chỗ đứng

Xu hướng nhiều gia đình chuyển sang mái Nhật hoặc mái lệch không đồng nghĩa mái bằng truyền thống đã trở nên lỗi thời. Trên thực tế, đây vẫn là giải pháp được nhiều chủ đầu tư lựa chọn nhờ kết cấu bền vững, tận dụng tốt không gian sân thượng và phù hợp với nhà phố tại các đô thị lớn, nơi diện tích xây dựng thường bị giới hạn. Điều đang thay đổi chủ yếu nằm ở nhu cầu của người xây nhà. Nếu trước đây, phần lớn gia chủ ưu tiên tính thực dụng và tối ưu chi phí thì hiện nay, đặc biệt là các gia đình trẻ xây nhà lần đầu, nhiều người sẵn sàng đầu tư thêm để công trình có khả năng chống nóng tốt hơn, hình thức nổi bật hơn và mang dấu ấn kiến trúc riêng. Đây cũng là lý do mái Nhật, mái lệch hay các thiết kế mái dốc hiện đại ngày càng xuất hiện nhiều trong các công trình nhà ở mới.

Dù vậy, không có kiểu mái nào là lựa chọn tốt nhất cho mọi ngôi nhà. Mái bằng, mái Nhật hay mái lệch đều có những ưu và nhược điểm riêng. Gia chủ nên cân nhắc tổng thể về điều kiện khí hậu, ngân sách, quy mô công trình cũng như nhu cầu sử dụng lâu dài trước khi đưa ra quyết định, thay vì chạy theo xu hướng.