Cầu thang xương cá là một trong những thiết kế được yêu thích trong kiến trúc nhà ở hiện đại nhờ kiểu dáng thanh thoát, đường nét tối giản nhưng đầy tính thẩm mỹ. Phần khung chịu lực chạy dọc như sống lưng kết hợp cùng những bậc thang tách rời tạo nên tổng thể nhẹ nhàng, phóng khoáng, giúp không gian trở nên thông thoáng và có chiều sâu hơn. Không chỉ đóng vai trò kết nối các tầng, cầu thang xương cá còn có thể trở thành điểm nhấn kiến trúc nổi bật, đặc biệt khi kết hợp với bậc gỗ ấm áp, khung kim loại cá tính hoặc lan can kính hiện đại. Dẫu sở hữu nhiều ưu điểm về thẩm mỹ, kiểu cầu thang này vẫn khiến không ít gia đình cân nhắc khi xây mới hoặc cải tạo nhà. Đằng sau vẻ đẹp tối giản ấy là những vấn đề về độ an toàn, sự tiện dụng và chi phí thi công mà gia chủ cần tính toán kỹ trước khi lựa chọn.

1. Thiết kế cầu thang xương cá thanh thoát nhưng không phù hợp với mọi không gian

Điểm đặc trưng của cầu thang xương cá là phần khung chịu lực nằm ở giữa hoặc hai bên, trong khi các bậc thang được bố trí rời nhau, tạo nên những khoảng trống giữa các bậc. Nhờ kết cấu mở, cầu thang không tạo thành một khối đặc lớn, giúp ánh sáng và tầm nhìn lưu thông tốt hơn giữa các tầng. Dù vậy, chính vẻ ngoài tối giản này đôi khi lại không phù hợp với những ngôi nhà theo đuổi phong cách truyền thống, ưu tiên sự kín đáo hoặc sử dụng nhiều đồ nội thất gỗ có kiểu dáng cầu kỳ. Với những công trình cần sự đồng bộ về kiến trúc, gia chủ thường cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn. Ngoài ra, cầu thang xương cá cũng đòi hỏi sự tính toán về tỷ lệ, màu sắc và vật liệu. Nếu bậc thang, khung chịu lực và lan can không hài hòa với tổng thể, thiết kế có thể khiến không gian trở nên rời rạc thay vì tạo điểm nhấn như mong muốn.

2. Khoảng hở giữa các bậc khiến nhiều gia đình lo ngại về độ an toàn

Một trong những lý do khiến nhiều gia đình cân nhắc khi lựa chọn cầu thang xương cá là thiết kế bậc thang hở. So với cầu thang có cổ bậc kín, kiểu dáng này tạo cảm giác thanh thoát, thông thoáng hơn nhưng cũng có thể khiến một số người cảm thấy thiếu an tâm khi di chuyển. Đặc biệt, với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi, khoảng trống giữa các bậc dễ tạo cảm giác chênh vênh về mặt thị giác, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu không được thiết kế hợp lý. Vì vậy, bên cạnh việc tính toán chiều cao, chiều rộng bậc thang và độ dốc phù hợp, gia chủ cần chú ý đến khoảng hở giữa các bậc, hệ thống lan can và tay vịn để bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng. Nếu gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, nên cân nhắc kỹ phương án thiết kế, đồng thời có thể bổ sung cổ bậc hoặc giải pháp chắn phù hợp để tạo cảm giác vững chãi và an tâm hơn khi lên xuống cầu thang.

3. Tiếng động và độ rung là vấn đề cần chú ý

Cầu thang xương cá thường được làm từ khung thép kết hợp với bậc gỗ, đá hoặc vật liệu khác. So với kết cấu bê tông đặc, hệ khung và các điểm liên kết của cầu thang có thể tạo ra tiếng động khi bước chân nếu thi công không chuẩn hoặc vật liệu không được xử lý tốt. Những tiếng kêu có thể xuất hiện tại vị trí liên kết giữa bậc thang và khung chịu lực, trong khi độ rung cũng có thể gây cảm giác thiếu chắc chắn khi di chuyển. Điều này đặc biệt dễ nhận thấy nếu cầu thang có nhịp dài, kết cấu chưa đủ cứng hoặc sử dụng vật liệu không phù hợp.

4. Chi phí thi công không phải lúc nào cũng rẻ

Nhiều người cho rằng cầu thang xương cá có thiết kế đơn giản nên chi phí sẽ thấp hơn cầu thang truyền thống. Trên thực tế, giá thành phụ thuộc vào loại khung thép, vật liệu làm bậc, hệ thống lan can, yêu cầu hoàn thiện và độ phức tạp của công trình. Để có được kết cấu thanh mảnh nhưng vẫn chịu lực tốt, phần khung thường cần được tính toán và gia công chính xác. Bậc gỗ tự nhiên, lan can kính hoặc các chi tiết kim loại hoàn thiện cao cấp cũng có thể làm tổng chi phí tăng đáng kể. Bên cạnh đó, việc lắp đặt đòi hỏi đội ngũ thi công có kinh nghiệm. Nếu phải sửa chữa do sai lệch kích thước hoặc liên kết không đạt yêu cầu, chi phí phát sinh có thể không nhỏ. Vì vậy, gia chủ nên cân đối ngân sách cho cả thiết kế, vật liệu, thi công và bảo trì thay vì chỉ so sánh giá ban đầu.

5. Khả năng tận dụng gầm cầu thang bị hạn chế

Với những ngôi nhà phố có diện tích vừa và nhỏ, khu vực dưới gầm cầu thang thường được tận dụng làm tủ chứa đồ, kệ trang trí, kho nhỏ hoặc nhà vệ sinh phụ. Đây là cách bố trí giúp tối ưu diện tích và giữ cho không gian sinh hoạt gọn gàng. Trong khi đó, cầu thang xương cá có kết cấu mở, để lộ phần khung và khoảng trống giữa các bậc. Điều này có thể khiến việc bố trí hệ tủ kín hoặc che giấu đồ đạc bên dưới trở nên khó khăn hơn nếu không có phương án thiết kế đồng bộ.

Cầu thang xương cá vẫn là lựa chọn lý tưởng của nhiều gia đình

Dù có những điểm cần cân nhắc, cầu thang xương cá vẫn là thiết kế được yêu thích trong nhiều công trình nhà ở hiện đại. Ưu điểm lớn nhất của kiểu cầu thang này là khả năng tạo cảm giác thông thoáng, giảm sự nặng nề của các khối kiến trúc và giúp không gian giữa các tầng có sự kết nối tốt hơn.

Đối với nhà phố có mặt bằng hẹp, kết cấu mở giúp ánh sáng tự nhiên dễ lan tỏa qua khu vực cầu thang, hạn chế cảm giác bí bách. Khi kết hợp khung thép sơn đen với bậc gỗ sáng màu, cầu thang còn tạo nên điểm nhấn nổi bật mà không cần trang trí quá cầu kỳ.

Thiết kế này cũng có nhiều lựa chọn về kiểu dáng, từ cầu thang xương cá một trục giữa đến dạng hai trục chịu lực, kết hợp bậc gỗ, đá hoặc kính. Nhờ đó, gia chủ có thể điều chỉnh phong cách theo kiến trúc tổng thể và ngân sách của gia đình.

Đặc biệt, với những người yêu thích phong cách tối giản, hiện đại hoặc công nghiệp, cầu thang xương cá không chỉ là lối kết nối giữa các tầng mà còn trở thành một chi tiết kiến trúc mang tính thẩm mỹ cao. Nếu được tính toán kỹ về kết cấu và công năng, kiểu cầu thang này hoàn toàn có thể đáp ứng cả nhu cầu sử dụng lâu dài lẫn yêu cầu về thiết kế.

Những lưu ý khi thiết kế và sử dụng cầu thang xương cá

Trước khi lựa chọn cầu thang xương cá, gia chủ nên cân nhắc một số yếu tố quan trọng để bảo đảm tính thẩm mỹ đi đôi với an toàn và độ bền.

- Ưu tiên kết cấu chịu lực: Khung thép, vị trí liên kết và độ cứng của bậc thang cần được tính toán bởi người có chuyên môn. Không nên tự ý thay đổi kết cấu sau khi lắp đặt.

- Thiết kế bậc thang hợp lý: Chiều cao, chiều rộng và độ dốc cần phù hợp với người sử dụng, đồng thời đáp ứng quy định kỹ thuật áp dụng cho công trình.

- Bảo đảm an toàn cho trẻ nhỏ và người cao tuổi: Cần có lan can, tay vịn chắc chắn và khoảng hở giữa các bậc phù hợp. Có thể cân nhắc bổ sung cổ bậc hoặc giải pháp chắn an toàn nếu cần.

- Lựa chọn vật liệu phù hợp: Bề mặt bậc nên có khả năng chống trượt tốt; khung thép cần được xử lý chống ăn mòn, còn bậc gỗ phải được bảo vệ trước độ ẩm và mối mọt.

- Tính toán ánh sáng và khả năng vệ sinh: Khu vực cầu thang cần đủ ánh sáng, đồng thời các khe hở và vị trí liên kết phải thuận tiện cho việc lau chùi, kiểm tra định kỳ.

- Cân nhắc nhu cầu sử dụng lâu dài: Nếu gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc cần tận dụng tối đa gầm cầu thang để lưu trữ, nên trao đổi với kiến trúc sư về phương án phù hợp trước khi quyết định.

Nhìn chung, việc ngày càng có nhiều gia đình cân nhắc các phương án cầu thang khác không đồng nghĩa với việc cầu thang xương cá đã lỗi thời. Mỗi kiểu thiết kế đều có ưu và nhược điểm riêng. Nếu đề cao sự thông thoáng, tính thẩm mỹ và phong cách hiện đại, cầu thang xương cá vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc, miễn là được thiết kế đúng kỹ thuật, bảo đảm an toàn và phù hợp với nhu cầu sinh hoạt của gia đình.