Trong đời sống âm nhạc hàn lâm Việt Nam, hiếm có nghệ sĩ nào hội tụ đồng thời ba vai trò: nghệ sĩ biểu diễn, nhà nghiên cứu và nhà quản lý giáo dục giữ vị trí đầu ngành. NSND Quốc Hưng là một trường hợp tiêu biểu như vậy. Sở hữu giọng bass nam trầm được giới chuyên môn đánh giá thuộc dạng “triệu người mới có một”, ông không chỉ ghi dấu ấn trên các sân khấu lớn trong và ngoài nước mà còn đang đảm nhiệm cương vị Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, trung tâm đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp hàng đầu cả nước.

NSND Quốc Hưng (ảnh: FBNV)

 Sinh năm 1970 tại Đông Anh, Hà Nội, con đường nghệ thuật của ông bắt đầu khá khác biệt so với nhiều nghệ sĩ thanh nhạc cùng thế hệ. Những năm đầu, ông theo học và công tác trong lĩnh vực chèo tại Đoàn Chèo Hà Nội. Chính nền tảng nghệ thuật truyền thống này đã rèn cho ông cảm quan âm nhạc, khả năng làm chủ sân khấu và tinh thần kỷ luật nghề nghiệp. Bước ngoặt lớn đến khi ông được NSND Quý Dương phát hiện, định hướng chuyển sang thanh nhạc cổ điển, sau đó tiếp tục được NSND Trần Hiếu trực tiếp giảng dạy tại Nhạc viện Hà Nội, nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Từ đây, con đường opera của ông được mở ra một cách bài bản và chuyên sâu.

Ở lĩnh vực biểu diễn, NSND Quốc Hưng nhanh chóng khẳng định vị thế bằng những giải thưởng uy tín. Năm 2000, ông giành Giải Nhất cuộc thi Hát thính phòng - Nhạc kịch toàn quốc lần thứ II, một dấu mốc quan trọng với bất kỳ ca sĩ opera nào. Năm 2004, ông tiếp tục gây tiếng vang khi đoạt Cúp Vàng Liên hoan Âm nhạc Quốc tế Mùa xuân Bình Nhưỡng tại Triều Tiên, trở thành một trong số ít nghệ sĩ Việt Nam đạt giải cao tại sân chơi âm nhạc quốc tế mang tính học thuật. Trước đó, năm 1998, ông từng được mời ở lại làm nghệ sĩ chính thức tại Nhà hát Opera Hannover sau khi tham gia nhiều vở diễn như Viên đạn thần, Cây sáo thần và vở opera đương đại Vụ án tình yêu, cho thấy năng lực chuyên môn được ghi nhận trong môi trường nghệ thuật châu Âu.

Giọng hát của NSND Quốc Hưng qua Bài Ca Không Tên 

Giọng bass sâu, dày và vang của ông đặc biệt phù hợp với những vai diễn kinh điển trong kho tàng opera thế giới. Các trích đoạn aria trong Đám cưới Figaro của Mozart hay vai quỷ Mephisto trong Faust của Gounod, với kỹ thuật tiếng cười đặc trưng, được xem là những dấu ấn khó thay thế gắn liền với tên tuổi ông. Song song với opera, NSND Quốc Hưng còn là gương mặt quen thuộc trong các chương trình đại lễ quốc gia, thể hiện nhiều ca khúc chính ca, nhạc cách mạng mang âm hưởng hùng tráng như Tổ Quốc Gọi Tên Mình, Ta Tự Hào Đi Lên Ôi Việt Nam, Lá Cờ Đảng,... góp phần đưa dòng nhạc này đến gần hơn với công chúng đương đại.

Tháng 6/2025, NSND Quốc Hưng chính thức được bổ nhiệm làm Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (ảnh: FBNV)

Không dừng lại ở sân khấu, NSND Quốc Hưng dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo và nghiên cứu. Ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ âm nhạc với đề tài về đào tạo ca sĩ opera tại Việt Nam, sau đó xuất bản cuốn sách Đào tạo ca sĩ Opera tại Việt Nam năm 2021. Công trình này được xem là sự đúc kết từ hơn một thập kỷ nghiên cứu, giảng dạy và thực hành nghề, nhằm xây dựng nền tảng lý luận phù hợp với đặc thù giọng hát, thể chất và ngôn ngữ của người Việt trong bối cảnh tiếp cận opera phương Tây. Thực tiễn giảng dạy của ông cũng ghi nhận nhiều kết quả nổi bật, trong đó có sự kiện năm 2023 khi ba học trò của ông cùng giành giải Nhất tại Cuộc thi Hát Thính phòng - Nhạc kịch - Hợp xướng toàn quốc, một trường hợp hiếm trong lịch sử cuộc thi. Bên cạnh đó, ông còn là thầy của nhiều ca sĩ quen mặt với khán giả đại chúng như NSƯT Hoàng Tùng, NSƯT Trường Bắc, Quang Hà hay Nguyễn Trần Trung Quân.

Ở vai trò quản lý, sau thời gian dài đảm nhiệm cương vị Trưởng khoa Thanh nhạc rồi Phó Giám đốc, tháng 6/2025, NSND Quốc Hưng chính thức được bổ nhiệm làm Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Việc một nghệ sĩ xuất thân từ biểu diễn, đồng thời có nền tảng nghiên cứu hàn lâm và kinh nghiệm đào tạo, đứng đầu “con chim đầu đàn” của hệ thống đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp, được giới chuyên môn kỳ vọng sẽ tạo ra sự kết nối hài hòa giữa học thuật truyền thống và tư duy quản lý hiện đại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Vợ NSND Quốc Hưng là NSND Thu Quyên, nghệ sĩ đàn tỳ bà nổi tiếng, người đã đồng hành cùng ông hơn hai thập kỷ trong đời sống và nghề nghiệp (ảnh: FB)

 Đằng sau sự nghiệp cá nhân nổi bật là một gia đình nghệ thuật hiếm có. Vợ ông là NSND Thu Quyên, nghệ sĩ đàn tỳ bà nổi tiếng, người đã đồng hành cùng ông hơn hai thập kỷ trong đời sống và nghề nghiệp. Hai con gái của ông, Bảo Trâm và Bảo Anh, mỗi người theo đuổi những hướng đi riêng, trong đó cô con gái út sớm bộc lộ năng khiếu ca hát. Đặc biệt, gia đình ông còn ghi nhận trường hợp hiếm khi cả hai anh em ruột đều được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Em trai ông, NSND Đỗ Hiền (Đỗ Văn Hiền), là một biên đạo múa đương đại có uy tín, cả hai cùng trưởng thành từ hoàn cảnh khó khăn, được người mẹ tần tảo nuôi dưỡng và ủng hộ sau khi cha mất sớm. Từ vợ, em trai cho đến nghệ sĩ Quốc Hưng, gia đình ông có đến 3 người được phong tặng danh hiệu NSND. 

Từ vợ, em trai cho đến nghệ sĩ Quốc Hưng, gia đình ông có đến 3 người được phong tặng danh hiệu NSND (ảnh: FB)

 Dấu ấn sự nghiệp của NSND Quốc Hưng không chỉ nằm ở giọng hát bass quý hiếm hay những giải thưởng quốc tế, mà còn thể hiện rõ qua ba trụ cột bền vững: nghệ thuật biểu diễn, nghiên cứu - đào tạo và quản lý giáo dục. Điều này giúp ông trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của âm nhạc hàn lâm Việt Nam đương đại, đồng thời là nhân vật có ảnh hưởng trực tiếp đến việc định hình thế hệ nghệ sĩ opera kế cận trong tương lai.