Tòa Thượng thẩm Seoul vừa tuyên Chủ tịch tập đoàn SK Chey Tae-won phải trả vợ cũ 944 tỷ won, tương đương khoảng 644 triệu USD, khép lại cuộc chiến pháp lý gần một thập kỷ được truyền thông Hàn gọi là "ly hôn thế kỷ". Bà Roh Soh-yeong vừa lập kỷ lục vụ ly hôn đắt nhất lịch sử đất nước.

Nhưng đọc kỹ phán quyết, câu chuyện thật sự không nằm ở con số, mà ở hai chữ: trả bằng gì, và định giá vào lúc nào. Chính hai chi tiết kỹ thuật ấy đã lấy đi của bà hàng tỷ USD từ cơn sốt AI.

Ngày 24/7, Tòa Thượng thẩm Seoul chốt con số 944 tỷ won trong phần phân chia tài sản của cuộc ly hôn giữa ông Chey Tae-won và bà Roh Soh-yeong. Nếu không bên nào kháng cáo, đây sẽ là vụ ly hôn đắt nhất lịch sử Hàn Quốc.

Về mặt con số, bà Roh vừa lập một kỷ lục quốc gia. Nhưng nhìn vào cấu trúc của phán quyết, bà mới là bên thua ở những chỗ mà tiền mặt không đo được.

Tiền mặt thay vì cổ phiếu: Khác biệt trị giá hàng tỷ USD

Điểm cốt lõi nằm ở hình thức thanh toán. Tòa vẫn xác định cổ phần của ông Chey tại SK Inc., công ty holding của tập đoàn, là tài sản chung, với tỷ lệ một phần ba thuộc về bà Roh. Nhưng tòa buộc ông trả phần đó bằng tiền mặt thay vì cổ phiếu, lấy lý do số cổ phần này là nền tảng quyền kiểm soát của ông với tập đoàn. Ông Chey giữ nguyên từng cổ phần mình đang nắm.

Để thấy chi tiết này nặng đến đâu, hãy đặt cạnh vụ ly hôn đắt nhất từng được xác nhận công khai trên thế giới. Năm 2019, khi chia tay Jeff Bezos, bà MacKenzie Scott nhận 4% cổ phần Amazon, trị giá khoảng 38 tỷ USD, và nhận bằng chính cổ phiếu. Bezos vẫn giữ quyền kiểm soát Amazon dù sở hữu ít cổ phần hơn. Vì cầm cổ phiếu, bà Scott hưởng trọn đà tăng sau đó, trở thành một trong những phụ nữ giàu nhất thế giới khi cổ phiếu Amazon tiếp tục đi lên.

Bà Roh nhận điều ngược lại hoàn toàn. Cùng là vợ của một nhà sáng lập công nghệ giữ quyền kiểm soát doanh nghiệp, nhưng bà nhận tiền mặt, tức nhận một con số bị chốt cứng tại một thời điểm, không còn liên hệ gì với tương lai của SK Hynix. Nếu ngày mai cổ phiếu SK Hynix tăng gấp đôi nhờ AI, bà Scott ở kịch bản tương tự sẽ giàu thêm, còn bà Roh thì không. Trong nhóm các cuộc ly hôn tỷ phú, cách nhận tài sản của bà thuộc loại bất lợi nhất về dài hạn, dù danh nghĩa vẫn là con số kỷ lục của Hàn Quốc.

Đóng băng ngày định giá và lựa chọn bảo vệ chaebol

Bất lợi thứ hai đến từ thời điểm định giá, và đây mới là phần đáng để mọi luật sư xử lý ly hôn có tài sản là cổ phần công ty tăng trưởng nóng phải lưu tâm. Bà Roh muốn phần chia được tính theo giá trị tập đoàn SK năm 2026, khi cơn bùng nổ AI đẩy nhu cầu chip nhớ của SK Hynix lên đỉnh. Nhưng tòa quyết định định giá cổ phần theo ngày phiên phúc thẩm kết thúc năm 2024, trước khi AI kéo giá cổ phiếu tăng gấp năm lần. Với cách định giá mà bà theo đuổi, con số lẽ ra đã chạm ngưỡng hàng tỷ USD.

Nói gọn, tòa tách khối tài sản khỏi trục thời gian đúng vào ngưỡng cửa của đợt tăng giá lớn nhất. Trong một vụ kiện kéo dài gần chục năm, việc đóng băng giá trị vào ngày nào không phải tiểu tiết thủ tục, mà là câu hỏi ai gánh rủi ro và ai hưởng lợi từ biến động giá trong lúc tranh chấp. Ở đây, phần tăng giá thuộc về người vẫn đang cầm cổ phiếu, còn người được chia tiền mặt bị neo lại phía sau.

Ghép hai chi tiết trên lại, có thể gọi tên điều tòa thực sự làm: Ưu tiên giữ nguyên cấu trúc sở hữu chaebol hơn là chia tài sản một cách cơ học. Về nguyên tắc, nếu cổ phần được công nhận là tài sản chung thì cách chia thuần túy là chia bằng chính cổ phần. Thay vào đó, tòa quy đổi ra tiền mặt để ông Chey không phải nhả một cổ phiếu nào, và giới phân tích nhận định phán quyết sẽ không ảnh hưởng đến quyền kiểm soát SK Hynix. Ở đỉnh điểm căng thẳng, bà Roh từng đòi hơn 40% cổ phần SK của chồng, kịch bản có thể khiến quyền kiểm soát của ông với tập đoàn lớn thứ hai Hàn Quốc lung lay, trước khi chuyển sang yêu cầu nhận tiền. Việc tòa nghiêng về phương án tiền mặt cho thấy trong các vụ ly hôn dính đến quyền kiểm soát tập đoàn gia đình, tính ổn định của cấu trúc sở hữu được đặt ở vị trí rất cao. Đó là một lựa chọn có thể tranh luận về mặt công bằng, chứ không phải kết quả trung tính hiển nhiên.

Khoản quỹ đen, cựu tổng thống và giới hạn của Tòa Tối cao

Con số giảm gần một phần ba so với năm 2024 còn đến từ một phán quyết trước đó của Tòa Tối cao. Bản phúc thẩm 2024 từng buộc ông Chey trả 1.380 tỷ won, con số mới thấp hơn khoảng 430 tỷ won.

Bản án 2024 dựa một phần vào lập luận rằng cổ phần SK của ông Chey nên bị coi là tài sản chung, vì cha của bà Roh đã góp vào quá trình tích lũy tài sản của con rể qua khoản quỹ đen 30 tỷ won. Khoản này được cho là do cựu Tổng thống Roh Tae-woo chuyển cho cha ông Chey, cố Chủ tịch SK Chey Jong-hyon.

Tháng 10/2025, Tòa Tối cao bác cách tính đó và trả hồ sơ về xét lại, với lập luận rằng ngay cả khi khoản hỗ trợ là có thật, số tiền dường như bắt nguồn từ các khoản hối lộ mà cựu tổng thống nhận bất hợp pháp, nên không thể đưa vào phân chia tài sản.

Ông Roh Tae-woo, Tổng thống Hàn Quốc giai đoạn 1988 đến 1993, sau khi rời nhiệm sở đã bị kết án về các tội tham nhũng liên quan đến quỹ chính trị bất hợp pháp. Trong phiên xét lại lần này, tòa loại phần đóng góp từ quỹ đen, nhưng vẫn kết luận phần lớn tài sản chung được hình thành trong hôn nhân và ấn định tỷ lệ chia một phần ba.

Cuộc hôn nhân từng là biểu tượng của việc hợp nhất hai dòng dõi quyền lực. Ông Chey và bà Roh kết hôn năm 1988, tổ chức đám cưới tại Nhà Xanh khi cha bà đang là tổng thống, trong một trong những đám cưới đình đám nhất Hàn Quốc thời đó. Họ có ba người con. Cặp đôi ly thân năm 2011, và đến năm 2015, ông Chey công khai muốn ly hôn sau khi thừa nhận có con ngoài giá thú.

Ông nộp đơn hòa giải năm 2017, nhưng các nỗ lực hòa giải đều thất bại. Hành trình pháp lý đi qua nhiều nấc: sơ thẩm 2022 tuyên 66,5 tỷ won, phúc thẩm tháng 5/2024 nâng lên 1.380 tỷ won cùng 2 tỷ won bồi thường, rồi Tòa Tối cao hủy phần chia tài sản để xét lại.

Người trả khoản tiền kỷ lục lại là kẻ thắng lớn

Vụ việc vẫn chưa chắc đã kết thúc. Luật sư của ông Chey nói ông lấy làm tiếc vì những lo ngại vụ kiện gây ra cho công chúng, và sẽ quyết định kháng cáo sau khi đọc toàn văn bản án. Phía bà Roh rời tòa không nêu quan điểm. Vì phần ly hôn và tiền bồi thường đã được Tòa Tối cao chốt, chỉ còn phần chia tài sản là có thể kháng cáo tiếp, nghĩa là hồ sơ vẫn có thể quay lại Tòa Tối cao một lần nữa.

Nghịch lý cuối cùng nằm ở chính người đàn ông vừa bị tuyên trả khoản tiền kỷ lục. Ông Chey hiện sở hữu khoảng 5,6 tỷ USD theo Bloomberg Billionaires Index, tài sản tăng hơn gấp đôi chỉ trong một năm, phần lớn nhờ SK Hynix. Cổ phiếu hãng chip này chỉ quanh 33.000 won khi ông tuyên bố tan vỡ hôn nhân năm 2015, nay đã thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới, chạm vốn hóa 1.000 tỷ USD hồi tháng 5 và vừa huy động 26,5 tỷ USD trong thương vụ niêm yết lớn nhất từ trước tới nay của một công ty nước ngoài tại Mỹ.

Ngay ngày nhận phán quyết, ông Chey đang trong đoàn doanh nghiệp Hàn Quốc công du Mỹ cùng Tổng thống Lee Jae Myung để xúc tiến đầu tư AI và bán dẫn.

Đặt lên bàn cân toàn cầu mới thấy khoảng cách thật sự. Vụ ly hôn đắt nhất thế giới thuộc về Bill Gates và Melinda năm 2021, ước tính khoảng 76 tỷ USD, kế đến là Bezos với 38 tỷ USD. Con số 644 triệu USD của bà Roh chỉ bằng một phần rất nhỏ, lại còn nhận theo cách khiến nó không thể lớn thêm.

Cùng một cơn sốt AI đã nhân đôi tài sản người chồng, và vô tình khép lại giới hạn cho khoản tiền người vợ được chia. Bà Roh giành được cái danh kỷ lục, còn phần giá trị thật thì cơn sốt ấy trao cho người vẫn đang cầm cổ phiếu.

Nguồn: CNN, SCMP, Korea Herald, Korea Times, Bloomberg