Ngày 1/6 vừa qua, Thân vương Albert và Vương phi Charlene của Monaco bắt đầu chuyến thăm hai ngày tới Tây Ban Nha, nhân dịp kỷ niệm 150 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Đây là lần đầu tiên Vương phi Charlene, 48 tuổi, thực hiện chuyến công du chính thức tới xứ bò tót trong vai trò hoàng gia. Thế nhưng điều khiến dư luận chú ý không phải sự kiện kỷ niệm, mà là một khoảnh khắc ngắn ngủi tại Vườn Thực vật Hoàng gia Madrid, nơi mà bà hạ người xuống cúi chào sâu trước Quốc vương Felipe và Vương hậu Letizia.

Khoảnh khắc gây tranh cãi

Video do Hoàng gia Tây Ban Nha đăng tải trên X đã lan truyền chóng mặt. Trong đó, Vương phi Charlene thực hiện hai cái cúi người sâu một lần trước Quốc vương Felipe, 58 tuổi, một lần trước Vương hậu Letizia, 53 tuổi. Trong khi đó, Thân vương Albert, 68 tuổi, chỉ ôm thân mật và hôn gió kiểu Pháp (la bise) với cả hai người chủ nhà, hoàn toàn không có bất kỳ cử chỉ cúi đầu nào.

Sự tương phản ấy ngay lập tức kéo theo hàng trăm bình luận. "Tại sao Vương phi Charlene lại phải cúi chào? Bà ấy là phu nhân của nguyên thủ quốc gia, điều đó không đặt bà vào vị thế ngang hàng sao?" - một tài khoản X đặt câu hỏi bên dưới đoạn clip.

Danh xưng nào cao hơn danh xưng nào?

Đây chính là phần kỹ thuật đang làm đau đầu nhiều người yêu thích chủ đề hoàng gia.

Monaco là Công quốc (Principality), không phải Vương quốc. Thân vương Albert và Vương phi Charlene mang danh xưng His/Her Serene Highness tạm dịch là Điện hạ Cao quý. Trong khi đó, Quốc vương Felipe và Vương hậu Letizia của Tây Ban Nha mang danh hiệu His/Her Majesty - Quốc vương, vốn được xem là địa vị cao nhất trong hệ thống xưng hô hoàng gia châu Âu.

Nói cách khác, theo bậc thang danh xưng truyền thống của châu Âu, Vương phi Charlene đứng ở vị trí thấp hơn hai người đón tiếp. Một số người cho rằng điều đó giải thích hoàn toàn cử chỉ của bà. "Monaco là công quốc, không phải vương quốc. Bà ấy cúi là đúng", một người dùng lập luận, và còn bổ sung rằng cố Vương phi Grace - mẹ chồng của bà cũng từng làm tương tự trong quá khứ.

Nhưng cũng có lý lẽ ngược lại

Không ít chuyên gia nghi thức hoàng gia không đồng tình hoàn toàn. Một số cho rằng dù thứ bậc danh xưng có thấp hơn, Vương phi Charlene với tư cách là phu nhân của một nguyên thủ quốc gia đang thực thi chủ quyền không nhất thiết phải thực hiện cử chỉ cúi đầu chính thức. "Phu nhân của người cai trị một quốc gia có chủ quyền không cần phải cúi. Đây là vấn đề nghi thức nhà nước, không đơn giản như thứ bậc danh xưng", một tài khoản khác phân tích.

Ý kiến dung hòa nhất xuất hiện từ một người dùng khác: "Đây là cử chỉ lịch sự của khách với chủ nhà, không phải nhận thức thua kém về vị thế. Không ai cấm điều đó".

Đáng chú ý là trang web chính thức của Hoàng gia Anh cũng từng làm rõ rằng không có quy tắc bắt buộc nào khi gặp mặt thành viên hoàng gia, việc cúi chào hay bắt tay đều là lựa chọn cá nhân, không phải nghĩa vụ cứng nhắc.

Người phụ nữ tự học cách trở thành công nương

Charlene Wittstock, cựu vận động viên bơi lội Olympic người Zimbabwe, kết hôn với Thân vương Albert vào tháng 7/2011 và bước vào cuộc sống hoàng gia không có lộ trình sẵn. Bà từng thẳng thắn chia sẻ với tạp chí Paris-Match năm 2015: "Khi tôi đến cung điện, không ai trao cho tôi một cuốn sổ tay hướng dẫn cách trở thành công nương".

Có lẽ vì thế, mỗi quyết định của bà kể cả một cái cúi chào trong ba giây đều được quan sát kỹ lưỡng hơn bất kỳ thành viên hoàng gia lâu năm nào khác.

Dù dư luận còn tranh cãi về đúng sai nghi thức, một điều không thể phủ nhận: Vương phi Charlene, trong cái cúi người ấy, đã chọn sự khiêm nhường hơn là tranh luận về địa vị và đó là lựa chọn mà không ít người cho là rất đẹp.

*Theo People