Trong tâm lý học gia đình, kỳ nghỉ lễ được coi là "thời gian chất lượng" để bồi đắp chỉ số hạnh phúc cho con trẻ. Tuy nhiên, áp lực về việc phải có một kỳ nghỉ hoàn hảo hoặc những lo toan về bài vở thường khiến cha mẹ mất kiên nhẫn.

Những bậc phụ huynh có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao hiểu rằng, lời nói có sức mạnh định hình tâm lý trẻ rất lớn. Để con có một kỳ nghỉ thực sự ý nghĩa, dưới đây là 3 câu nói "cấm kỵ" mà cha mẹ thông thái sẽ không bao giờ thốt ra.

"Nghỉ lễ chơi thế đủ rồi, lo mà ngồi vào bàn học đi"

Đây là câu nói phổ biến nhất khiến không khí kỳ nghỉ lễ đang vui vẻ bỗng chốc trở nên căng thẳng. Tâm lý học giáo dục chỉ ra rằng, bộ não của trẻ em và cả người lớn cần những khoảng nghỉ thực sự để phục hồi khả năng tập trung. Việc ép buộc trẻ học bài ngay giữa kỳ nghỉ lễ không chỉ khiến trẻ nảy sinh tâm lý chống đối mà còn gây ra hiện tượng kiệt sức học đường (academic burnout).

Ảnh minh hoạ

Cha mẹ EQ cao hiểu rằng "Học ra học, chơi ra chơi". Thay vì dùng câu lệnh mang tính áp đặt, họ sẽ cùng con lập một thời khóa biểu linh hoạt trước kỳ nghỉ. Họ tôn trọng quyền được nghỉ ngơi của con và tin rằng việc được trải nghiệm thế giới bên ngoài, tham gia các hoạt động ngoại khóa cũng là một hình thức "học tập thực tế" vô cùng quan trọng. Sự thấu cảm này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và sẽ tự giác quay lại bàn học với tinh thần hứng khởi hơn sau khi kỳ nghỉ kết thúc.

"Con nhìn con nhà người ta kìa, nghỉ lễ mà vẫn đi học thêm/đạt giải này kia"

Sự so sánh luôn là "con dao hai lưỡi" bào mòn lòng tự trọng của đứa trẻ, đặc biệt là trong những dịp lễ hội - vốn là lúc trẻ xứng đáng được công nhận và yêu thương. Khi cha mẹ đưa "con nhà người ta" ra làm chuẩn mực, trẻ sẽ cảm thấy mình là một phiên bản lỗi và không bao giờ đủ tốt trong mắt cha mẹ.

Theo thuyết gắn bó, sự an toàn về cảm xúc là nền tảng để trẻ phát triển tự tin. Việc bị so sánh khiến trẻ nảy sinh sự đố kỵ và thu mình lại, làm rạn nứt sợi dây liên kết giữa cha mẹ và con cái. Cha mẹ có EQ cao sẽ tập trung vào sự tiến bộ của chính con mình. Thay vì so sánh ngang, họ sẽ so sánh dọc: nhìn vào việc con đã nỗ lực thế nào so với chính con của ngày hôm qua. Họ dùng kỳ nghỉ lễ để khen ngợi những ưu điểm của con, giúp con nuôi dưỡng sự tự tin và nội lực mạnh mẽ.

"Tốn bao nhiêu tiền đưa đi chơi mà cái mặt cứ sưng sỉa lên thế à?"

Kỳ nghỉ lễ thường đi kèm với những rắc rối phát sinh như tắc đường, thời tiết xấu, hoặc đơn giản là trẻ bị mệt do thay đổi lịch sinh hoạt. Nhiều cha mẹ khi thấy con không vui vẻ như mong đợi thường cảm thấy công sức và tiền bạc của mình bị "đổ sông đổ biển", từ đó buông lời trách móc. Câu nói này vô tình gieo rắc vào lòng trẻ cảm giác tội lỗi - một loại áp lực tâm lý độc hại.

Ảnh minh hoạ

Cha mẹ có EQ cao hiểu rằng cảm xúc của trẻ là có thật và cần được trân trọng. Thay vì chỉ trích thái độ, họ sẽ kiên nhẫn hỏi: "Con đang cảm thấy mệt hay có điều gì làm con không thoải mái sao?". Họ chấp nhận rằng không phải lúc nào mọi thứ cũng hoàn hảo và sự hiện diện bên cạnh con mới là giá trị cốt lõi, chứ không phải là những tấm hình check-in rạng rỡ. Việc cùng con đi qua những khoảnh khắc "không vui" một cách bình thản chính là bài học về quản trị cảm xúc đắt giá nhất mà cha mẹ có thể dạy cho con.

Kỳ nghỉ lễ rồi sẽ qua đi, nhưng những lời nói và cảm xúc đọng lại sẽ đi theo con suốt cuộc đời. Một cha mẹ có EQ cao sẽ chọn cách để lại trong lòng con những ký ức ấm áp nhất, thay vì những vết xước tâm lý không đáng có.