Cuối năm, đầu năm luôn được xem là “khoảng lặng đặc biệt” trong dòng chảy đời sống hiện đại. Khi những bản tổng kết công việc khép lại, lịch tiệc tùng dày lên và mạng xã hội ngập tràn các bài viết nhìn lại một năm đã qua, con người buộc phải đối diện với chính mình nhiều hơn bình thường.

Không phải ngẫu nhiên mà các chuyên gia tâm lý cho rằng giai đoạn chuyển giao năm cũ - năm mới có ảnh hưởng mạnh đến trạng thái tinh thần. Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), đây là thời điểm con người dễ rơi vào lo âu, tự so sánh và khủng hoảng cảm xúc nhất trong năm, đặc biệt với người trẻ.

Giữa bối cảnh đó, một nhóm người có cách phản ứng rất khác: những người có trí tuệ cảm xúc cao (EQ cao). Họ không ồn ào đặt ra hàng loạt mục tiêu, cũng không cố gắng “tích cực độc hại”. Thay vào đó, họ âm thầm thực hiện 3 điều dưới đây. Những việc tưởng chừng đơn giản nhưng có tác động sâu sắc đến chất lượng cuộc sống năm tiếp theo.

Ảnh minh họa.

1. Chủ động nhìn lại năm cũ bằng sự trung thực cảm xúc

Với phần lớn mọi người, việc tổng kết năm thường xoay quanh thành tích: làm được gì, chưa làm được gì, hơn thua ra sao so với người khác. Nhưng với người EQ cao, bản tổng kết quan trọng nhất không nằm trên bảng KPI mà nằm ở trạng thái cảm xúc.

Họ không né tránh những điều tiêu cực đã xảy ra. Trái lại, họ dành thời gian để tự hỏi:

- Năm qua, điều gì khiến mình tổn thương nhiều nhất?

- Khoảnh khắc nào mình đã phản ứng theo bản năng thay vì lý trí?

= Có cảm xúc nào mình đã cố tình phớt lờ suốt thời gian dài?

Theo Daniel Goleman, nhà tâm lý học nổi tiếng với các công trình về EQ - khả năng gọi tên và chấp nhận cảm xúc là nền tảng của trí tuệ cảm xúc. Người EQ cao hiểu rằng cảm xúc tiêu cực không phải kẻ thù, mà là dữ liệu quan trọng giúp họ hiểu bản thân.

Khác với suy nghĩ phổ biến rằng “cuối năm nên vui vẻ”, họ cho phép mình buồn, tiếc nuối hoặc thất vọng nếu đó là cảm xúc thật. Chính sự trung thực này giúp họ khép lại năm cũ một cách trọn vẹn, thay vì mang theo những nút thắt cảm xúc sang năm mới.

2. Dọn dẹp lại các mối quan hệ, thay vì cố giữ cho đủ

Cuối năm cũng là lúc các mối quan hệ xã hội bộc lộ rõ bản chất nhất. Những cuộc gặp gỡ, lời chúc tụng, tiệc tùng liên tiếp vô tình trở thành “bài test” cho sức chịu đựng cảm xúc của mỗi người.

Người EQ cao nhận ra một điều quan trọng: không phải mối quan hệ nào tồn tại lâu cũng đáng để tiếp tục đầu tư.

Ảnh minh họa.

Theo nghiên cứu đăng trên Journal of Social and Personal Relationships, các mối quan hệ gây tiêu hao cảm xúc kéo dài có thể làm tăng nguy cơ stress mãn tính và kiệt quệ tinh thần, đặc biệt ở người trẻ trong môi trường cạnh tranh cao.

Vì vậy, thay vì cố gắng duy trì tất cả, người EQ cao sẽ:

- Giảm tương tác với những người khiến họ luôn phải dè chừng, phòng thủ

- Ngừng việc phải “diễn” để phù hợp với kỳ vọng của người khác

- Đặt lại ranh giới rõ ràng, kể cả với những mối quan hệ lâu năm

Điều đáng nói là họ không làm điều này trong trạng thái giận dữ hay cực đoan. Ngược lại, đó là một quyết định tỉnh táo, dựa trên sự thấu hiểu rằng năng lượng cảm xúc là hữu hạn. Giữ lại những mối quan hệ lành mạnh cũng chính là cách họ bảo vệ khả năng đồng cảm và tử tế của mình trong năm mới.

3. Đặt mục tiêu năm mới dựa trên trạng thái tinh thần, không chỉ thành tích

Mỗi dịp đầu năm, mạng xã hội lại tràn ngập các danh sách mục tiêu: tăng lương, thăng chức, mua tài sản, học thêm kỹ năng. Những mục tiêu này không sai, nhưng với người EQ cao, chúng chưa đủ.

Thay vì hỏi “năm tới mình sẽ đạt được gì”, họ hỏi:

- Năm tới, mình muốn sống trong trạng thái tinh thần ra sao?

- Mình muốn giảm bớt điều gì đang khiến bản thân lo âu?

- Mình muốn trở thành một người dễ chịu hơn với chính mình ở điểm nào?

Ảnh minh họa.

Nghiên cứu kéo dài hơn 80 năm của Đại học Harvard về hạnh phúc chỉ ra rằng: chất lượng đời sống tinh thần và các mối quan hệ mới là yếu tố dự đoán mức độ hài lòng lâu dài, chứ không phải thành tích vật chất đơn thuần.

Người EQ cao hiểu rõ điều này. Họ đặt mục tiêu gắn với cảm xúc: ngủ đủ hơn, ít tự chỉ trích bản thân hơn, dành thời gian cho người thân nhiều hơn, hoặc học cách phản ứng bình tĩnh trước áp lực.

Chính vì vậy, họ ít rơi vào trạng thái “hừng hực đầu năm, kiệt sức giữa năm”. Mục tiêu của họ không phải để khoe thành quả, mà để sống dễ thở hơn.

Điểm chung lớn nhất ở người EQ cao là họ không xem cuối năm – đầu năm như một cuộc chạy đua thay đổi bản thân. Với họ, đây là thời điểm điều chỉnh nhịp sống, không phải lật ngược mọi thứ.

Họ hiểu rằng, bạn không cần phải tha thứ ngay lập tức, cũng không cần phải tích cực bằng mọi giá, và không cần phải có một “phiên bản hoàn hảo” trong năm mới

Chỉ cần bước sang năm tiếp theo với sự hiểu mình rõ hơn, ranh giới rõ hơn và mục tiêu phù hợp hơn, thế là đủ.