Trong hầu hết các câu chuyện như thế, người xung quanh sau đó đều nói một điều gì đó tương tự: "Tôi không biết. Trông cô ấy bình thường mà".

Điều đó không có nghĩa là họ vô tâm. Nó có nghĩa là những dấu hiệu của một người đang gánh quá sức, đang ở điểm tới hạn, thường không giống những gì chúng ta tưởng tượng. Không phải lúc nào cũng là nước mắt và lời cầu cứu. Đôi khi, nó trông giống như sự bình thản đột ngột. Như việc đột nhiên tặng đồ. Như câu hỏi kỳ lạ ném vào cuộc trò chuyện rồi thôi.

Bài viết này không phải để phán xét ai. Nó là để chúng ta nhìn lại, và lần sau, có thể nhìn thấy sớm hơn.

Những dấu hiệu hay bị bỏ qua nhất

Không phải tất cả mọi người đang gặp khó khăn đều cho thấy dấu hiệu rõ ràng. Nhưng một số thay đổi phổ biến bao gồm: thay đổi thói quen ngủ, khó ngủ hoặc mất ngủ, bỏ bê vệ sinh cá nhân, không quan tâm đến vẻ bề ngoài, thay đổi tâm trạng thất thường, và không thực hiện những hoạt động thông thường. 

Nhưng còn những dấu hiệu ít rõ hơn - chính những cái này hay bị bỏ qua nhất:

Rút lui khỏi những gì họ từng yêu thích. Người bạn vốn hay nhắn tin giờ im lặng hàng tuần. Người chị thích nấu ăn giờ không vào bếp. Không phải vì bận - mà vì mọi thứ đã mất đi ý nghĩa. Khi những điều từng khiến một người hứng khởi trở nên mờ nhạt, khi cả công việc, các mối quan hệ hay sở thích dường như mất đi giá trị - đó có thể là tín hiệu của một cuộc khủng hoảng thầm lặng đang diễn ra. 

Nói những câu không ai để ý. "Kiểu gì rồi cũng vậy thôi". "Tớ mệt quá rồi, không muốn tiếp tục nữa". "Mình không biết còn ý nghĩa gì không". Những câu này hay bị cho là than thở bình thường, hoặc chúng ta ngại hỏi thêm vì không biết phải phản ứng thế nào.

Bình tĩnh đột ngột sau một giai đoạn rất hỗn loạn. Nghịch lý nhưng thật - đôi khi sự bình tĩnh bất ngờ không phải là dấu hiệu tốt. Nó có thể là lúc người ta đã quyết định điều gì đó và cảm thấy nhẹ nhõm vì không còn phải lựa chọn nữa.

Sắp xếp và tặng đồ không có lý do rõ ràng. Tặng cuốn sách yêu thích. Cho đi vật kỷ niệm. Thanh toán hết nợ nần. Những hành động này đôi khi là cách người ta "dọn dẹp" - theo nghĩa đen và cả nghĩa bóng.

Hỏi những câu có vẻ "triết học". "Nếu mình biến mất, mọi người có sao không nhỉ?" "Mày nghĩ cuộc sống có ý nghĩa gì không?" Chúng ta hay cười xòa hoặc trả lời qua loa vì nghĩ họ đang nói chơi.

Điều chúng ta hay làm sai khi cố giúp

Khi nhận ra ai đó đang không ổn, phản xạ đầu tiên của chúng ta thường là muốn "sửa" - đưa ra lời khuyên, tìm giải pháp, nói những câu động viên. Nhưng với người đang ở điểm tới hạn, những câu như "cố lên", "mọi chuyện rồi sẽ qua", "còn nhiều người khổ hơn mình" - dù xuất phát từ tình yêu thương, lại có thể vô tình khiến họ cảm thấy bị phán xét, không được hiểu, và càng thu mình lại hơn.

Điều quan trọng là thông cảm và lắng nghe những suy nghĩ, nỗi sợ, sự đau buồn của họ - tập trung vào việc hỗ trợ thay vì đưa ra các giải pháp, và hãy để họ chia sẻ cảm xúc, cho họ biết rằng bạn luôn ở đó vì họ. 

Đôi khi, điều người ta cần nhất không phải là câu trả lời. Là sự hiện diện.

Vậy thì làm gì, nếu bạn lo lắng cho ai đó?

Đừng chờ đến khi "chắc chắn" mới hỏi. Không ai mất gì khi hỏi một câu chân thành. Và câu hỏi đúng có thể thay đổi rất nhiều thứ.

Hỏi thẳng, nhẹ nhàng: "Dạo này mày có ổn không? Tao hỏi thật, không phải hỏi cho có". Nghiên cứu tâm lý cho thấy hỏi thẳng về trạng thái của ai đó không làm mọi thứ tệ hơn - ngược lại, nó có thể mở ra cánh cửa để họ nói.

Lắng nghe mà không cần giải quyết. Không cần có câu trả lời đúng. Chỉ cần ngồi lại, nghe, và không vội vàng chuyển sang chủ đề khác.

Giảm tải những thứ nhỏ cho họ. Giúp đỡ các công việc hàng ngày như làm việc nhà, đi chợ, nấu ăn có thể giúp trút bỏ những gánh nặng trong thời gian đương đầu với khủng hoảng. Tamlyvietphap Đôi khi "tao mang đồ ăn qua cho mày nhé" có giá trị hơn một giờ tư vấn.

Gợi ý chuyên gia - nhưng cùng đi, không chỉ đưa số điện thoại. Theo khái niệm của WHO, sơ cứu tâm lý là sự trợ giúp nhân đạo tới những người đang gặp khó khăn - giúp người gặp nạn kết nối với sự hỗ trợ, lắng nghe nhưng không gây áp lực. Prudential Vietnam Nếu bạn cảm thấy ai đó cần hỗ trợ chuyên nghiệp, đề nghị đồng hành cùng họ - đến gặp bác sĩ, gọi đường dây hỗ trợ, hoặc chỉ ngồi cạnh trong khi họ gọi.

Và nếu người đó là bạn

Nếu bạn đang đọc bài này và nhận ra mình trong những dòng trên - xin hãy biết rằng điều bạn đang cảm thấy là thật, và nó xứng đáng được chú ý và chăm sóc.

Không có gì trong cuộc sống yêu cầu bạn phải chịu đựng trong im lặng. Nói chuyện với một người bạn tin tưởng. Gọi một đường dây hỗ trợ. Đặt lịch gặp chuyên gia. Bước đầu tiên không cần phải lớn - chỉ cần là một bước.