Giáo sư tâm lý học Lý Mai Cẩn cho rằng, môi trường gia đình nơi cha mẹ thường xuyên nóng nảy, dễ cáu giận sẽ tác động sâu sắc đến sự hình thành tính cách của trẻ. Về lâu dài, điều này có thể tạo ra ba kiểu nhân cách điển hình, khiến trẻ đối mặt với nhiều thách thức tâm lý và thậm chí ảnh hưởng đến quỹ đạo phát triển suốt đời.

Kiểu thứ nhất: Trẻ có xu hướng “làm hài lòng người khác”

Từ nhỏ, các em đã quen nhìn sắc mặt cha mẹ để cư xử, dần hình thành suy nghĩ: “Chỉ khi làm người khác hài lòng mình mới được an toàn”. Ở trường, những đứa trẻ này thường quá ngoan, quá nghe lời. Khi trưởng thành, họ ngại bày tỏ quan điểm thật ở nơi làm việc, trong các mối quan hệ thường ở thế bị động. Có thống kê cho thấy, người mang xu hướng này có nguy cơ trầm cảm cao hơn khoảng 40% so với bình thường và dễ rơi vào các mối quan hệ bị thao túng cảm xúc.

Kiểu thứ hai: Trẻ có xu hướng công kích

Các em học từ cha mẹ cách dùng tức giận để giải quyết vấn đề. Khi gặp thất bại, phản ứng bản năng là chống đối. Ở tuổi mầm non, trẻ có thể xuất hiện hành vi đánh, cắn bạn; đến tuổi vị thành niên dễ nổi loạn hoặc có xu hướng bạo lực. Thống kê trong lĩnh vực tâm lý tội phạm cho thấy, 68% thanh thiếu niên phạm tội bạo lực xuất thân từ gia đình thường xuyên xảy ra xung đột.

Kiểu thứ ba: Trẻ có xu hướng né tránh

Trước những “cơn bão cảm xúc” của cha mẹ, trẻ chọn cách đóng lại cảm xúc, dùng sự lạnh lùng để tự bảo vệ. Bề ngoài các em có thể trông ngoan ngoãn, trầm lặng, nhưng bên trong lại thiếu cảm giác an toàn. Khi trưởng thành, họ thường né tránh các mối quan hệ thân mật. Nghiên cứu cho thấy, người có kiểu gắn bó né tránh có mức độ hài lòng hôn nhân thấp hơn 55% so với người có kiểu gắn bó an toàn, đồng thời khó xây dựng các mối quan hệ sâu sắc.

Điều đáng lo hơn là hiệu ứng truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trẻ lớn lên trong môi trường nuôi dạy nóng nảy có tới 75% khả năng lặp lại cách ứng xử đó khi trở thành cha mẹ.

Giáo sư Lý Mai Cẩn khuyến nghị phụ huynh áp dụng “phương pháp tạm dừng cảm xúc” (khi xung đột xảy ra, tạm rời khỏi tình huống để bình tĩnh lại) và xây dựng “tài khoản cảm xúc” (mỗi ngày dành ít nhất 5 phút tương tác tích cực với con) để phá vỡ vòng luẩn quẩn tiêu cực.

Hãy nhớ rằng, giáo dục không phải là nơi trút giận, mà là quá trình nuôi dưỡng tâm hồn. Cách bạn quản lý cảm xúc hôm nay chính là đang viết nên kịch bản tương lai cho cuộc đời con trẻ.

Nguồn: Sohu