Trong nhiều gia đình Việt, đặc biệt là những căn hộ hoặc nhà có diện tích hạn chế, bàn thờ thường được bố trí dạng treo hoặc tủ thờ có khoảng trống phía dưới. Vì tiếc diện tích, không ít người tận dụng khu vực này để đặt đủ thứ đồ dùng trong nhà, từ thùng carton, túi đồ cũ đến đồ điện hay những vật dụng chưa biết cất ở đâu. Xét theo quan niệm thờ cúng truyền thống, khu vực bàn thờ thường được giữ sạch sẽ, trang nghiêm và hạn chế những đồ vật không liên quan. Còn nhìn từ góc độ sinh hoạt, việc chất quá nhiều đồ phía dưới cũng dễ khiến không gian trở nên lộn xộn, khó vệ sinh và tiềm ẩn một số bất tiện.

Không cần biến khoảng trống dưới bàn thờ thành khu vực "bất khả xâm phạm", nhưng có 3 nhóm đồ gia đình nên hạn chế đặt lâu tại đây.

1. Đồ cũ, đồ hỏng và những thứ chất đống lâu ngày

Thùng carton, túi quần áo cũ, đồ gia dụng hỏng, giấy báo, chai lọ hay những món đồ "để đấy lúc nào cần sẽ dùng" rất dễ được đưa xuống dưới bàn thờ vì đây thường là khoảng trống ít được sử dụng. Theo quan niệm phong thủy dân gian, khu vực thờ cúng nên thông thoáng và sạch sẽ. Việc để đồ cũ, đồ hỏng hoặc vật dụng lộn xộn ngay phía dưới thường được cho là không phù hợp với tính trang nghiêm của không gian này. Tuy nhiên, đây là quan niệm mang tính truyền thống chứ không phải quy tắc quyết định may mắn hay tài lộc của một gia đình.

Ở góc độ thực tế, đồ chất lâu ngày cũng khiến bụi bẩn tích tụ và việc vệ sinh trở nên khó khăn. Thùng giấy, túi đồ và những góc khuất ít được động tới còn có thể tạo nơi trú ẩn cho gián, kiến hoặc chuột. Vì vậy, nếu phía dưới bàn thờ đang trở thành một "kho mini", gia đình nên phân loại lại. Đồ còn sử dụng nên chuyển tới nơi cất giữ phù hợp; đồ hỏng, không còn nhu cầu có thể sửa chữa, tái chế hoặc loại bỏ.

2. Đồ dễ cháy và các thiết bị sinh nhiệt

Giấy, vàng mã chưa sử dụng, thùng carton, bật lửa, hóa chất dễ cháy hoặc lượng lớn đồ bằng vải không nên được chất ngay dưới bàn thờ. Lý do lúc này không còn nằm ở phong thủy mà chủ yếu là an toàn cháy nổ. Bàn thờ là một trong những khu vực trong nhà có thể sử dụng hương, nến hoặc đèn thờ. Chỉ một tàn hương rơi xuống hoặc nguồn nhiệt tiếp xúc với vật liệu dễ bắt lửa cũng có thể tạo ra nguy cơ không đáng có. Tương tự, không nên biến khoảng trống phía dưới thành nơi đặt những thiết bị tỏa nhiều nhiệt hoặc bố trí dây điện, ổ cắm tạm bợ. Nếu bàn thờ sử dụng đèn điện, hệ thống dây dẫn cần được sắp xếp gọn gàng, tránh dây bị chèn ép, hư hỏng hoặc nằm lẫn trong đống đồ. Đặc biệt vào ngày Rằm, mùng Một hay lễ Tết, khi gia đình thắp nhiều hương hoặc sử dụng nến, khu vực xung quanh và phía dưới bàn thờ càng cần được giữ thoáng.

3. Thùng rác, đồ bẩn và vật dụng vệ sinh

Một chiếc chổi, cây lau nhà, túi rác tạm thời hay thậm chí thùng rác đôi khi được đặt vào khoảng trống dưới bàn thờ chỉ vì "khuất mắt" và tiện lấy. Đây lại là nhóm đồ không phù hợp với khu vực thờ cúng cả về quan niệm truyền thống lẫn vệ sinh thông thường. Bàn thờ là nơi nhiều gia đình dành để tưởng nhớ tổ tiên, vì vậy không gian xung quanh thường được chú trọng sự sạch sẽ. Đặt rác, đồ bẩn hoặc dụng cụ vệ sinh ngay phía dưới dễ tạo cảm giác thiếu gọn gàng và không tương xứng với tính chất của khu vực này. Thùng rác còn có thể phát sinh mùi, nước rỉ hoặc thu hút côn trùng nếu chứa rác thực phẩm. Chổi và cây lau nhà sau khi sử dụng cũng có thể mang theo bụi bẩn, độ ẩm. Nếu nhà nhỏ, gia đình có thể tìm một góc kín khác cho dụng cụ vệ sinh hoặc sử dụng tủ chứa riêng thay vì tận dụng khu vực dưới bàn thờ.

Vậy dưới bàn thờ có nhất thiết phải để trống hoàn toàn?

Không nhất thiết.

Với những căn hộ nhỏ, việc tận dụng diện tích là nhu cầu thực tế. Một số thiết kế bàn thờ hiện nay còn kết hợp tủ phía dưới để chứa đồ. Điều quan trọng nằm ở thứ được cất bên trong và cách sắp xếp. Nếu cần tận dụng khu vực này, gia đình có thể ưu tiên những vật dụng sạch sẽ, được cất trong tủ kín và không ảnh hưởng đến việc thờ cúng. Những đồ dùng trực tiếp phục vụ khu vực thờ như khăn lau riêng, chân nến, đồ thờ chưa sử dụng hoặc một số vật dụng phục vụ ngày lễ có thể được sắp xếp gọn trong ngăn tủ phù hợp. Ngược lại, không nên vì có một khoảng trống mà cố lấp đầy bằng mọi món đồ chưa tìm được chỗ cất.

Một vài lưu ý để khu vực bàn thờ luôn gọn gàng

- Hạn chế biến phía dưới bàn thờ thành nơi chứa đồ lâu ngày.

- Không để vật liệu dễ cháy gần nơi thường xuyên thắp hương, nến.

- Dây điện và đèn thờ nên được bố trí gọn, tránh đấu nối tạm bợ.

- Thường xuyên lau bụi và quan sát các góc khuất phía dưới.

- Đồ phục vụ thờ cúng nếu cần cất tại đây nên được sắp xếp sạch sẽ trong tủ hoặc ngăn riêng.

Sau cùng, những điều được gọi là "kiêng kỵ" quanh bàn thờ phần lớn gắn với nếp sinh hoạt và quan niệm truyền thống của từng gia đình, không nên diễn giải thành những quy tắc quyết định vận may. Giữ khu vực thờ cúng sạch sẽ, trang nghiêm, hạn chế đồ lộn xộn và đặc biệt chú ý an toàn với hương, nến, điện vẫn là những nguyên tắc thiết thực nhất.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm