Ở tuổi 31, chưa lập gia đình, anh Trương (Trung Quốc) đã chạy thận hơn 5 năm và vừa nhận thêm một chẩn đoán khiến cả gia đình chết lặng: ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối.

Ngay cả các bác sĩ khi nghe về thói quen ăn uống của anh cũng phải lắc đầu.

Từ nhỏ, anh Trương đã mê xúc xích. Loại được nướng hoặc rán bán trước cổng trường, trong siêu thị, trong các quán ăn vặt. Gần như toàn bộ tiền tiêu vặt thời đi học của anh đổ vào món này. Lớn lên, tự kiếm được tiền, tủ lạnh nhà anh lúc nào cũng có sẵn vài gói. Ngày nào cũng phải ăn ít nhất một cái mới “đỡ thèm”. Bố mẹ từng khuyên rất nhiều. Anh biết không tốt, nhưng bỏ không được mỗi khi nghĩ tới âm thanh "xèo xèo" và mùi thơm nức mũi của nó. 

Ảnh minh họa

Theo bác sĩ chuyên khoa thận Jiang Shoushan (Đài Loan, Trung Quốc), bệnh thận của anh Trương thực ra đã khởi phát từ khoảng năm 20 tuổi. Khi ấy, có những dấu hiệu bất thường nhưng anh xem nhẹ. Đến năm 25 tuổi, sau một lần nhập viện vì suy thận cấp, anh bắt đầu chạy thận định kỳ. Thế nhưng, ngay cả khi chạy thận anh vẫn không bỏ được món ăn vặt "khoái khẩu" là xúc xích nướng hoặc rán của mình. Người ta dùng làm món ăn vặt, còn anh nhiều khi ăn xúc xích thay bữa chính.

“Chế độ ăn mất cân bằng là yếu tố quan trọng gây bệnh. Bệnh nhân ăn rất nhiều thịt chế biến sẵn, đặc biệt là xúc xích, nhưng hầu như không ăn rau” - bác sĩ Jiang nói. 

Không dừng lại ở đó, 6 năm sau, ở tuổi 31 anh Trương được phát hiện ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối.

Vì sao xúc xích lại nguy hiểm nếu ăn quá nhiều?

Theo bác sĩ Jiang Shoushan, xúc xích là món thịt chế biến sẵn, món ăn vặt rất phổ biến nhưng có thể gây hại nếu ăn quá thường xuyên.

Với thận, đây là thực phẩm giàu protein, natri và photpho. Khi nạp liên tục, các chất này làm tăng lượng chất thải trong máu, gây tăng huyết áp và buộc thận phải làm việc quá tải để đào thải muối khoáng, từ đó dẫn đến tổn thương thận mạn tính. Chỉ một chiếc xúc xích 6 inch đã cung cấp khoảng 21% lượng natri tối đa khuyến nghị mỗi ngày.

Về nguy cơ ung thư đại trực tràng, nhiều nghiên cứu cho thấy thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có thể kích thích hoạt động của colibactin do vi khuẩn E.coli tạo ra trong ruột, gây tổn thương DNA. Đồng thời, chế độ ăn nhiều thực phẩm này còn làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng phản ứng viêm và rối loạn chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.

Đáng lo hơn là cách chế biến. Khi nướng hoặc rán ở nhiệt độ cao, thịt sinh ra amin dị vòng (HCAs) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs). Đây là những chất có khả năng gây đột biến. Natri nitrit trong xúc xích khi gặp nhiệt độ trên 130°C có thể chuyển thành nitrosamine, liên quan trực tiếp tới ung thư trực tràng. Khói than, khói dầu trong quá trình nướng cũng là yếu tố bất lợi cho sức khỏe.

Ảnh minh hoạ

Ngoài thận và nguy cơ ung thư, ăn quá nhiều xúc xích nói riêng hay thịt chế biến sẵn nói chung còn gây nhiều mối nguy sức khỏe khác. Nhất là nếu nguồn gốc không đảm bảo, chế biến nhiều dầu mỡ... Ví dụ như béo phì, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch, đẩy nhanh quá trình lão hóa cơ thể...

Nên ăn bao nhiêu thịt chế biến sẵn thì an toàn?

Từ trường hợp của anh Trương, bác sĩ Jiang khuyến cáo nên hạn chế thịt chế biến sẵn, không nên ăn hằng ngày. Các phân tích dịch tễ cho thấy tiêu thụ khoảng 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày, tương đương một cây xúc xích cỡ vừa, có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý đường ruột theo thời gian. Vì vậy, nên dùng ở mức tối thiểu, giữ tổng lượng thịt đỏ dưới 350-500g mỗi tuần và ưu tiên sản phẩm có hàm lượng natri thấp, ít phụ gia.

Về cách chế biến, nên chọn phương pháp nấu ở nhiệt độ vừa phải, tránh rán ngập dầu hoặc nướng cháy xém. Nếu ăn đồ nướng, có thể dùng kèm tỏi hoặc uống trà xanh, ăn thêm trái cây giàu vitamin C để phần nào hạn chế sự hình thành nitrosamine trong quá trình tiêu hóa.

Nguồn và ảnh: EBC, Family Doctor