Mỗi sáng soi gương, bạn có thực sự nhìn kỹ khuôn mặt mình không? Nhiều người, đặc biệt ở độ tuổi trung niên trở lên, thường thấy mặt mình ngày một "đầy đặn" hơn, môi dày hơn, mắt bụ hơn rồi gật đầu hài lòng - nghĩ rằng đó là tướng phúc hậu, sung túc. Thế nhưng y học hiện đại đã cảnh báo: Một số thay đổi trên gương mặt mà ta hay coi là nét may mắn, thực ra lại là tiếng chuông báo động từ bên trong cơ thể.

Một cuộc khảo sát với hơn 13.000 người do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh thực hiện cho thấy, ở những người trên 40 tuổi, hơn 22% các thay đổi trên khuôn mặt thực chất là biểu hiện sớm của bệnh mãn tính. 

Nguyên nhân là khi cơ thể bắt đầu lão hóa, các vấn đề như rối loạn nội tiết, lipid máu tăng cao hay tắc nghẽn hệ bạch huyết thường "lộ mặt" đầu tiên theo đúng nghĩa đen.

Dưới đây là 4 đặc điểm trên khuôn mặt bạn tuyệt đối không nên xem nhẹ:

1. Mặt sưng phù, đặc biệt vào buổi sáng

Nhiều người trông thấy mặt mình tròn trịa, căng bóng thì tưởng đó là dấu hiệu của cuộc sống sung túc. Thực ra, trong y học, đây được gọi là "phù mặt", và nó không hề vô hại.

Nguyên nhân phổ biến bao gồm thiếu protein, bệnh thận hoặc chức năng tim bất thường. Dữ liệu từ Hiệp hội Y khoa Trung Quốc cho thấy có tới 38,7% người bị suy thận bị sưng mặt vào buổi sáng, thường đối xứng và không lõm.

Nếu bạn ngủ đủ giấc, không ăn mặn, không uống nhiều nước trước khi ngủ mà mặt vẫn cứ sưng mỗi buổi sáng, đó là lúc cần đi kiểm tra thận và tim, không nên chần chừ.

2. Môi tím tái hoặc dày bất thường

Đôi môi dày thường được quan niệm là tướng phú quý trong dân gian. Nhưng y học lại nhìn nhận khác: môi dày có thể báo hiệu chức năng tim, phổi suy yếu và tình trạng thiếu oxy. Một nghiên cứu của Bệnh viện Xiangya (Trung Quốc) cho thấy chứng xanh tím môi xảy ra ở 44,3% số người mắc bệnh tim phổi mạn tính.

Tím tái là hiện tượng da và niêm mạc chuyển màu xanh tím do thiếu oxy trong máu. Vùng môi có rất nhiều mao mạch, nên một khi thiếu oxy, đôi môi thường là nơi đầu tiên xuất hiện dấu hiệu này. 

Nếu môi bạn tím tái dai dẳng, kèm theo khó thở hoặc hồi hộp bất thường, hãy đến gặp bác sĩ tim mạch sớm.

3. Sưng mí mắt hoặc bọng mắt nặng nề

Nhiều người lớn tuổi thường thấy mắt mình ngày càng "to hơn", bọng mắt dày lên rồi cho rằng đó là do tuổi tác hay mệt mỏi. Phù mí mắt thường bị nhầm lẫn là triệu chứng bình thường của mệt mỏi hoặc lão hóa, trong khi thực tế nó có thể liên quan đến suy giáp, bệnh thận hoặc vấn đề tuần hoàn.

Điều cần chú ý là sự khác biệt giữa bọng mắt do thiếu ngủ (qua đêm sẽ giảm) và phù mí mắt bệnh lý (tồn tại dai dẳng, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi đầy đủ). Nếu thuộc trường hợp sau, đừng bỏ qua.

4. Da và lòng trắng mắt chuyển vàng

Đây có lẽ là dấu hiệu cần cảnh giác nhất. Ông Đặng, 55 tuổi, phát hiện cả hai mắt mình đều rất vàng. Kết hợp với triệu chứng ngứa da và nước tiểu sẫm màu, ông đến bệnh viện và được chẩn đoán mắc ung thư ống mật. 

Củng mạc mắt chứa elastin - một loại protein rất dễ kết hợp với bilirubin - nên khi bệnh vàng da xuất hiện, đôi mắt thường là nơi bộc lộ tín hiệu đầu tiên. Khi thấy mắt hoặc da có màu vàng bất thường, cần nghĩ ngay đến các bệnh về gan, mật hoặc tuyến tụy và đi kiểm tra ngay lập tức.

Thêm một dấu hiệu không thể bỏ qua: Sưng một bên mặt

Ngoài 4 đặc điểm kể trên, khuôn mặt tự nhiên sưng một bên mà không giảm sau vài ngày có thể liên quan đến khối u chèn ép mạch bạch huyết hoặc mạch máu. Ung thư tuyến nước bọt, ung thư vòm họng hay ung thư hạch vùng cổ đều có thể gây ra hiện tượng này. 

Dấu hiệu này dễ bị nhầm với viêm tuyến nước bọt, áp xe răng, viêm xoang hay dị ứng - nhưng sự kéo dài và tính chất không đối xứng mới là điểm cần đặc biệt lưu ý. 

Phải làm gì khi phát hiện những dấu hiệu này?

Trước tiên, đừng hoảng loạn, nhưng cũng đừng chủ quan. Một số điều chỉnh trong lối sống có thể giúp cải thiện: bổ sung protein chất lượng cao từ cá và các sản phẩm đậu nành, giảm muối và chất béo trong bữa ăn, ngủ đủ giấc, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.

Quan trọng hơn, nếu xuất hiện tình trạng phù nề dai dẳng, màu môi bất thường hoặc khối u ở cổ, bạn nên đến bệnh viện để được siêu âm, chụp CT toàn diện và xét nghiệm các dấu hiệu ung thư liên quan.

Khuôn mặt là tấm gương phản chiếu sức khỏe nội tạng. Thay vì chỉ soi gương để chỉnh tóc hay kiểm tra makeup, hãy học cách lắng nghe những gì gương mặt đang muốn nói với bạn - đôi khi, đó là lời nhắc nhở kịp thời để bạn kịp hành động trước khi bệnh tật tiến triển quá xa.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán y tế chuyên nghiệp. Nếu bạn lo ngại về bất kỳ triệu chứng nào, hãy gặp bác sĩ để được tư vấn trực tiếp.