Trên mạng có một câu hỏi như thế này: "Khi gặp nguy hiểm, người đầu tiên bạn nghĩ đến để cầu cứu có phải là cha mẹ không?"

Khi đọc câu hỏi đó, phản ứng đầu tiên trong đầu tôi là: "Tất nhiên là có". Nhưng những câu trả lời của cư dân mạng lại khiến tôi vô cùng bất ngờ.

Rất nhiều người viết: "Tôi chắc chắn sẽ không tìm đến cha mẹ. Bởi họ không thực sự yêu thương tôi. Mỗi khi tôi cần họ nhất, họ lại khiến tôi thất vọng hết lần này đến lần khác..."

Ở phần bình luận, nhiều bậc phụ huynh lập tức phản bác: "Làm gì có cha mẹ nào không yêu con mình?"

Thế nhưng trong quá trình nuôi dạy con, chúng ta không thể chắc chắn rằng tình yêu mình trao đi chính là điều con cần, cũng không thể chắc chắn rằng con đã cảm nhận trọn vẹn tình yêu ấy.

Trên thực tế, rất nhiều cha mẹ từng vô tình làm tổn thương con mà không hề nhận ra.

Đặc biệt, có 4 kiểu "yêu thương" dưới đây có thể đang âm thầm khiến con ngày càng thất vọng về cha mẹ.

1. Tình yêu luôn đi kèm điều kiện

Đôi khi tình yêu mà cha mẹ dành cho con lại luôn kèm theo những yêu cầu.

Chẳng hạn như: Con học giỏi thì mẹ mới yêu. Nếu con không ngoan thì mẹ sẽ không thương nữa. Thi đỗ trường tốt thì mẹ mới đồng ý yêu cầu của con.

Mỗi câu nói đều ngầm truyền tải thông điệp: "Mẹ yêu hay không yêu con phụ thuộc vào việc con có làm tốt hay không."

Đó không còn là tình yêu đúng nghĩa. Đó là một cuộc trao đổi được khoác chiếc áo mang tên tình yêu. Giống như những con vật trong rạp xiếc, chỉ khi biểu diễn tốt mới được yêu thích.

Từ khoảng 3–4 tuổi, trẻ đã bắt đầu hình thành cảm giác xấu hổ và ý thức về giá trị bản thân.

Nếu thường xuyên bị đặt trong những cuộc "giao dịch tình cảm" như vậy, khi lớn lên trẻ rất dễ trở thành người luôn cố làm hài lòng người khác và thiếu tự tin.

Trong 1 chương trình truyền hình, một nữ khách mời từng chia sẻ: Cô luôn phải cố gắng trở thành "con nhà người ta" để được cha yêu thương hơn vào mỗi kỳ nghỉ hè. Cô tin rằng chỉ khi đáp ứng được kỳ vọng của cha mẹ thì mình mới xứng đáng nhận được tình yêu. Hậu quả là khi trưởng thành, cô luôn thiếu cảm giác an toàn trong các mối quan hệ tình cảm. Cô đặc biệt quan tâm đến đánh giá của người yêu. Chỉ cần đối phương tỏ ra không hài lòng, cô lập tức nghĩ rằng mình bị ghét bỏ.

Nhà tâm lý học Carl Rogers từng nói: "Chỉ yêu thương con thôi là chưa đủ. Điều quan trọng là phải yêu thương vô điều kiện. Chúng ta cần yêu chính con người của trẻ, chứ không phải chỉ yêu những gì trẻ làm được."

Là cha mẹ, hãy để con cảm nhận rằng: Dù con làm gì, con vẫn luôn là con của cha mẹ.

Đó mới là nền tảng tạo nên cảm giác an toàn.

Đừng bao giờ để tình yêu dành cho con bị giảm đi chỉ vì một sai lầm hay một kết quả chưa như mong muốn.

2. Luôn yêu cầu con tuân thủ quy tắc nhưng chính mình lại phá vỡ quy tắc

Một đoạn video từng lan truyền trên mạng ghi lại câu chuyện sau: Hai chị em tranh cãi vì một từ tiếng Anh. Người mẹ đang ngồi lướt điện thoại bên cạnh liền quay sang trách cô chị: "Tại sao con không hướng dẫn em làm bài?". Cô bé cảm thấy mình không làm gì sai nên cãi lại. Người mẹ lập tức tát con rồi quát: "Mẹ nói một câu mà con cãi mười câu phải không?". 

Cuộc cãi vã ngày càng căng thẳng. Người mẹ giật điện thoại khỏi tay con rồi nói: "Ngày nào cũng chơi điện thoại, có thấy giỏi giang hơn được gì đâu. Có thời gian đó sao không giúp em học bài?". Cô bé bật khóc và đáp trả: "Vậy tại sao ngày nào mẹ về nhà cũng chỉ xem tivi, chẳng quan tâm bài vở của em, mà con lại phải làm hết mọi thứ?"

Từ câu chuyện này có thể thấy: Khi cha mẹ liên tục yêu cầu con thực hiện điều gì đó nhưng bản thân lại không làm gương, trẻ rất dễ phản kháng. Điều khiến trẻ thất vọng không phải là những yêu cầu của cha mẹ. Mà là việc cha mẹ nói một đằng, làm một nẻo.

Giáo dục không thể thành công chỉ bằng câu nói: "Con phải làm như thế này". Trẻ chỉ thực sự nghe theo khi cha mẹ trở thành tấm gương mà con tin tưởng và tôn trọng. Nếu lời nói và hành động không thống nhất, cha mẹ sẽ đánh mất uy tín trong mắt con.

Muốn yêu cầu con thay đổi, trước hết hãy trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

3. Chọn làm người "mù", không chịu tin tưởng con

Trên TikTok từng có một đoạn video gây nhiều tranh cãi. Một bé gái khóc chạy vào phòng cha mẹ lúc nửa đêm và nói rằng em vừa bị em gái hắt nước sôi vào người. Thế nhưng thay vì hỏi han hay kiểm tra vết thương, cha mẹ lại chất vấn: "Đêm hôm khuya khoắt rồi, con đã làm gì để chọc em?". Cô bé lớn tiếng: "Con đang ngủ ngon thì em cầm nước sôi hắt vào người con. Sao lại thành con chọc em?". Người cha đáp: "Nếu con không làm gì thì em làm sao tự nhiên làm thế được? Bố thấy con đang tìm cớ để trốn thi, còn đổ oan cho em gái".

Điều khiến cô bé đau lòng không chỉ là bị bỏng. Mà là cha mẹ không hề quan tâm đến vết thương của mình. Họ lập tức đứng về phía đứa em nhỏ hơn, bắt cô phải tự kiểm điểm bản thân.

Rất nhiều cha mẹ vô tình trở thành những người "mù". Họ không nhìn thấy cảm xúc và nội tâm của con. Họ dùng suy nghĩ chủ quan của mình để phán xét đúng sai. Dù con có sai hay không, họ vẫn bắt đầu bằng sự nghi ngờ. Họ áp dụng cách xử lý mang tính áp đặt: "Con rõ ràng sai rồi mà còn không chịu nhận".

Khi cha mẹ phá vỡ nền tảng niềm tin, đứa trẻ sẽ dần đánh mất chính mình. Sự thiếu tin tưởng từ cha mẹ đồng nghĩa với một sự phủ nhận hoàn toàn. Điều đó khiến trẻ không còn cảm nhận được giá trị của bản thân.

Con người ai cũng có nhu cầu được tin tưởng.

Và đối với trẻ em, điều đó càng quan trọng hơn khi sự tin tưởng ấy đến từ những người có vị trí đặc biệt nhất trong cuộc đời mình: cha mẹ.

4. Khi con cần cha mẹ nhất, cha mẹ lại không có mặt

Đối với một đứa trẻ, tổn thương lớn nhất từ cha mẹ không phải là những lời mắng mỏ. Mà là những lúc con cần cha mẹ nhất, lại không có ai ở bên cạnh để nâng đỡ và bảo vệ.

Khi cha mẹ thường xuyên bỏ qua nhu cầu cảm xúc của con, họ sẽ trở nên keo kiệt ngay cả với một cái ôm khi con yếu đuối nhất.

Những đứa trẻ không nhận được sự hậu thuẫn từ gia đình thường dễ gặp các vấn đề về tâm lý và hành vi hơn.

Một biểu hiện rất phổ biến là: Khi bị bắt nạt, trẻ thường đổ lỗi cho chính mình hoặc tìm cách biện minh cho người làm tổn thương mình. Đáng lẽ cần tức giận, trẻ lại chọn nhẫn nhịn hoặc cố gắng làm hài lòng đối phương. Lâu dần, trẻ không dám bày tỏ cảm xúc. Không dám nổi giận khi bị đối xử bất công. Không dám thể hiện bản thân. Thậm chí đánh mất chính mình.

Lời kết

Điều trẻ cần không phải là tình yêu theo tiêu chuẩn của người lớn. Điều trẻ cần là sự quan tâm đến cảm xúc của mình. Thay vì chỉ chăm chăm đánh giá việc con làm có đúng chuẩn hay không, cha mẹ cần lắng nghe và thấu hiểu những gì con đang trải qua.

Thay vì liên tục soi xét xem con đã làm tốt hay chưa, hãy tự hỏi: "Mình có đang phá vỡ những nguyên tắc mà chính mình đặt ra không?"

Dù con bao nhiêu tuổi, cha mẹ vẫn luôn là nơi nương tựa và nguồn hạnh phúc quan trọng nhất của con.

Vì vậy, đừng vô tình dùng chính đôi tay của mình để đẩy con ra xa.

Nguồn: Tencent Culture