Cây si khá quen thuộc trong không gian sống của nhiều gia đình. Có nhà sở hữu một cây si lớn đã trồng ngoài sân từ nhiều năm trước, cũng có người chơi si bonsai, đặt cây trong chậu trước hiên, trên sân thượng hoặc ban công. Nhìn chung, đây là loại cây có sức sống khá tốt, vì vậy khi cây vẫn xanh lá, nhiều người gần như chẳng phải bận tâm quá nhiều. Tuy nhiên, cây càng được giữ lâu thì cách chăm cũng nên thay đổi theo tình trạng thực tế. Không cần ngày nào cũng “soi” cây, nhưng nếu nhà bạn đang có một cây si thì 4 điều dưới đây rất đáng để lưu ý.

1. Đừng tưới cây theo một lịch cố định quanh năm

Có người sáng nào cũng tiện tay tưới cho cây một lượt, trong khi một số gia đình lại thấy cây si khỏe nên khá lâu mới nhớ đến chuyện tưới nước. Cả hai cách đều chưa thực sự hợp lý, bởi lượng nước cây cần còn phụ thuộc vào thời tiết, vị trí đặt cây và đặc biệt là cây đang nằm trong chậu hay được trồng trực tiếp xuống đất. Với si bonsai, mọi người nên kiểm tra đất trước khi tưới thay vì mặc định ngày nào cũng cần nước. Chậu nhỏ chứa ít đất nên có thể khô nhanh vào những ngày nắng nóng, nhưng ngược lại, nếu thoát nước kém thì việc tưới liên tục lại khiến đất bị ẩm kéo dài. Vì vậy, gia đình cũng nên để ý lỗ thoát dưới đáy chậu, nhất là sau những đợt mưa nhiều ngày. Còn với cây si lớn ngoài sân, bộ rễ đã phát triển rộng nên cách tưới tất nhiên không giống một chậu bonsai. Những cây đã ổn định thường không cần được tưới dày đặc như cây mới trồng, nhưng vào những đợt nắng nóng, khô hạn kéo dài, mọi người vẫn nên quan sát tình trạng đất và cây để bổ sung nước khi cần.

2. Thỉnh thoảng hãy nhìn xuống phần gốc thay vì chỉ ngắm tán cây

Với những gia đình có cây si lớn ngoài sân, đây mới là lúc câu chuyện bộ rễ đáng được nhắc đến. Sau nhiều năm, rễ có thể phát triển lớn và nổi rõ quanh gốc. Điều này không đồng nghĩa cây chắc chắn sẽ gây hại cho ngôi nhà, vì vậy mọi người cũng không cần thấy một đoạn rễ nổi là lập tức lo lắng. Thay vào đó, gia đình bạn chỉ cần để ý những thay đổi thực tế ở khu vực xung quanh. Chẳng hạn, nếu nền sát gốc bắt đầu bị đội lên, gạch lát nứt hoặc rễ ngày càng chen vào một vị trí gây bất tiện cho lối đi thì lúc đó mới cần tính phương án xử lý. Điều quan trọng là đừng tự tiện cưa những rễ lớn chỉ để làm phẳng sân. Với một cây si đã sống lâu năm, việc cắt rễ lớn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và độ ổn định của cây. Nếu vấn đề đã liên quan đến nền sân hoặc công trình, gia đình nên nhờ người có kinh nghiệm xem trực tiếp trước khi quyết định giữ hay xử lý phần nào.

3. Cắt tỉa vừa đủ, đừng thấy cây um tùm là cắt thật mạnh

Cây si vốn có khả năng tạo tán khá dày, vì vậy sau một thời gian không chăm, cây rất dễ trở nên um tùm. Với si bonsai, điều này chủ yếu khiến cây mất dáng; còn với cây lớn ngoài sân, một số cành có thể vươn về phía mái nhà, cửa sổ hoặc che quá nhiều khoảng sáng. Bởi vậy, mọi người nên tỉa cây từng đợt vừa phải và duy trì thường xuyên hơn thay vì để vài năm rồi cắt một lần thật mạnh. Những cành khô, cành bị hư hỏng hoặc nhánh phát triển vào vị trí không mong muốn có thể được ưu tiên xử lý trước. Sau những đợt mưa bão, gia đình có cây lớn cũng nên nhìn lại phần tán để xem có cành nào bị nứt, gãy hoặc mắc lại phía trên hay không. Riêng với những cành đã quá lớn, nằm trên cao, sát mái hoặc gần đường điện, mọi người không nên tự trèo lên cưa. Trường hợp này gọi người có kinh nghiệm và dụng cụ phù hợp vẫn an toàn hơn nhiều.

4. Khi cây có biểu hiện lạ, đừng vội chữa theo cảm tính

Đây là chuyện rất dễ gặp ở những gia đình trồng cây cảnh. Thấy si vàng vài chiếc lá thì lập tức tưới thêm nước, thấy cây chậm ra lá mới lại bón thêm phân, còn thấy lá xấu thì cắt bỏ hàng loạt. Trong khi đó, cùng một biểu hiện có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Chẳng hạn, cây vàng hoặc rụng lá có thể liên quan đến lượng nước, ánh sáng, thay đổi môi trường hoặc tình trạng sâu bệnh. Vì thế, trước khi làm gì, mọi người nên nhìn tổng thể cây một lượt: đất đang quá khô hay quá ướt, chậu có bị đọng nước không, gần đây cây có bị chuyển vị trí hay thời tiết thay đổi mạnh không, trên lá và cành có xuất hiện côn trùng bất thường hay không.

Nếu chỉ vài lá già chuyển vàng rồi rụng trong khi phần còn lại của cây vẫn khỏe thì cũng chưa cần quá sốt ruột. Ngược lại, nếu cây rụng lá hàng loạt, cành khô dần, thân hoặc rễ xuất hiện dấu hiệu bất thường kéo dài thì gia đình nên tìm đúng nguyên nhân hoặc nhờ người có kinh nghiệm kiểm tra, thay vì liên tục tưới nước, bón phân với hy vọng cây sẽ tự hồi phục.