Câu chuyện anh Chu Kiến Quốc chia sẻ trên mạng xã hội về việc sa vào bẫy tiêu dùng đã trở thành lời cảnh tỉnh với nhiều người. 

Mua xe sang cho bằng bạn bằng bè

Trong góc ga-ra phủ đầy bụi, chiếc BMW X3 nằm lặng im suốt hai tháng. Ngồi xổm bên cạnh là chủ xe – Chu Kiến Quốc. Không phải anh không muốn lái xe mà là vì lái không nổi nữa. Mỗi tháng, riêng tiền trả góp xe đã 5.800 NDT (khoảng 22 triệu đồng), bảo hiểm hơn 1.000 NDT (khoảng 3,7 triệu đồng), cộng thêm tiền xăng, bảo dưỡng và các chi phí phái sinh khác, anh phải chi gần 10.000 NDT/tháng (khoảng 37,5 triệu đồng) cho chiếc xe, trong khi lương chỉ vỏn vẹn 8.000 NDT (khoảng 30 triệu đồng).

Chiếc BWM X3

Chuyện bắt đầu từ 3 năm trước, gia đình anh Chu có 350.000 NDT (khoảng 1,3 tỷ đồng) tiền tiết kiệm. Anh nghĩ rằng đã đến lúc tận hưởng cuộc sống. Thấy bạn bè, đồng nghiệp ai cũng lái xe sang, bản thân thì cũng đã làm đến chức trưởng phòng kinh doanh rồi vì vậy anh quyết định vay thêm ngân hàng để mua BWM giá 400.000 NDT (khoảng 1,5 tỷ đồng).

Rơi vào bẫy tiêu dùng

Nhưng từ đó trở đi, thói quen sinh hoạt của gia đình anh cũng thay đổi: đổi sang căn hộ rộng hơn, mua sắm nội thất đắt tiền, đăng ký các khóa học đắt đỏ cho con… Chỉ trong 3 năm, 350.000 NDT tiết kiệm tiêu sạch, nợ ngân hàng hơn 200.000 tệ (khoảng 750 triệu đồng), từ tầng lớp trung lưu gia đình anh rơi xuống cảnh âm tiền. Cho đến một đêm mất ngủ, tình cờ đọc được 1 bài viết, anh Chu mới bừng tỉnh: tất cả bắt nguồn từ “hiệu ứng lồng chim”.

Ảnh minh họa

 “Hiệu ứng lồng chim” xuất phát từ một vụ cá cược năm 1907 giữa giáo sư tâm lý học Harvard William James và người bạn là nhà vật lý Carlson. James tặng Carlson một chiếc lồng chim tinh xảo. Từ đó, mỗi vị khách ghé thăm đều hỏi: “Chim đâu?”. Carlson giải thích rằng ông chỉ có chiếc lồng, không có ý định nuôi chim, nhưng vẫn liên tục bị hỏi. Cuối cùng, ông buộc phải mua chim về nuôi chỉ để hợp với… chiếc lồng. Câu chuyện phản ánh tâm lý: khi đã sở hữu 1 món đồ, con người có xu hướng mua sắm thêm những món phụ trợ để tạo cảm giác trọn vẹn.

Với anh Chu, chiếc BMW chính là “chiếc lồng chim” đó. Anh nghĩ rằng, mình đã có xe sang thì căn nhà cũ kỹ không còn phù hợp, bèn bán đi và vay thêm tiền để đổi sang căn nhà mới. Khi nhận nhà mới, anh lại cho rằng nội thất và trang trí phải xứng tầm, thế là quẹt thẻ, trả góp hơn 300.000 NDT (khoảng 1,1 tỷ đồng). Có nhà đẹp, xe sang rồi, anh tiếp tục theo đuổi quần áo hàng hiệu, mở rộng các mối quan hệ xã giao, đăng ký hàng loạt lớp học đắt đỏ cho con.

 Quả cầu tuyết cứ thế lăn. Mỗi tháng tiền trả xe, trả góp nhà… cộng lại lên tới 16.000 NDT (khoảng 60 triệu đồng), nhiều khi 2 vợ chồng phải xoay vòng bằng thẻ tín dụng mới đủ được chi phí sinh hoạt. 

Trước cảnh đó, anh Chu chỉ hy vọng thăng chức tăng lương để xoay chuyển tình thế, nhưng cuối cùng công ty lại cắt giảm nhân sự. Ở tuổi 42, anh mất việc suốt 3 tháng, sau đó chỉ xin được công việc với mức lương bằng 60% trước đây. Mọi thứ sụp đổ, cuối cùng anh buộc phải bán nhà trả nợ.

Bài học sâu sắc

“Có hơn tỷ đồng tiết kiệm chưa thể gọi là giàu. Đó chỉ là vừa mới thoát khỏi cảnh làm bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu.” Anh Chu nói.

 Sau biến cố, anh đúc kết bài học đắt đỏ:

– Không mua những món đòi hỏi chi phí phụ trợ kéo dài, vì đó là chiếc hố không đáy;

– Không tiêu tiền vì sĩ diện, ánh nhìn của người khác chẳng đáng gì so với sự ổn định của gia đình;

– Trước mỗi khoản chi lớn, hãy chờ ít nhất 3 tháng để tránh quyết định bốc đồng;

– Tuyệt đối không vay nợ để dùng cho cuộc sống bình thường: vay tiền của tương lai để thỏa mãn ham muốn hiện tại, đó là quyết định dại dột;

Câu chuyện của Chu Kiến Quốc đã khiến nhiều người trung niên có mức tiết kiệm tương tự phải giật mình nhìn lại. Một người bạn họ Lưu của anh Chu vốn định vay tiền mua Audi Q5, sau khi nghe xong liền quyết định dừng lại.

“Hiệu ứng lồng chim” đánh trúng tâm lý theo đuổi sự hoàn hảo của con người, rất khó để tránh hoàn toàn. Nhưng quan trọng nhất là kiểm soát ngay từ đầu, đừng dễ dàng rước về nhà một “chiếc lồng chim”; nếu không, chuỗi ham muốn kéo theo sẽ ngày càng khó dừng lại.

Ảnh minh họa

Ngày nay, quan niệm tiêu dùng của anh Chu đã thay đổi hoàn toàn. Anh không còn bận tâm đến vẻ hào nhoáng bên ngoài, chỉ mong làm việc chăm chỉ, trả hết nợ và giữ cho gia đình một cuộc sống yên ổn. Giữa thành phố đèn hoa tấp nập, câu chuyện của anh là lời nhắc nhở dành cho rất nhiều người: hãy giữ vững khoản tiết kiệm, quản lý ham muốn của mình, đừng để mình bị mắc kẹt trong “lồng chim” của vật chất. Bởi chỉ khi thoát khỏi nó, chúng ta mới thực sự nắm được chìa khóa của cuộc sống an nhiên.