Thú thật đi, có phải bạn từng mua một chậu lan càng cua (Tiểu Quỳnh) thật to, thật xum xuê về chưng, để khách đến nhà ai cũng tấm tắc khen "mát tay", nhưng thực ra chẳng ai biết bạn đã âm thầm vứt đi bao nhiêu cái cây còi cọc trước đó? Tôi cũng từng như vậy. 

Tôi từng nghĩ trồng cây là phải chăm bẵm, tưới tắm hàng ngày. Nhưng với lan càng cua - loài hoa được ví là "nữ hoàng mùa đông" thì sự nhiệt tình thái quá chính là liều thuốc độc. Sau nhiều lần thất bại, tôi nhận ra loài cây này chỉ dành cho những "kẻ mạnh" dám buông bỏ: Bớt tưới, bớt phân và dám cắt bỏ. Dưới đây là những dòng "thú tội" và kinh nghiệm xương máu để giữ được chậu hoa đẹp từ năm này qua năm khác.

Từ "kẻ hủy diệt" cây xanh đến chuyên gia ép hoa nở

Người ta hay bảo lan càng cua (hay còn gọi là Tiểu Quỳnh, Lan Giáng Sinh) là loài hoa của lễ hội. Cứ độ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, khi gió lạnh ùa về, nhìn những thân lá dẹp rủ xuống như chiếc đèn chùm, đầu cành bung nở những đóa hoa cánh kép hồng, đỏ, cam rực rỡ, lòng ai mà chẳng xao xuyến. Nhưng yêu là một chuyện, sống được với nhau hay không lại là chuyện khác.

 

Có một sự thật khá phũ phàng mà hội chị em chơi cây hay rỉ tai nhau: "Muốn được khen chăm cây giỏi, hãy mua cây thật to!". Cây to thì khỏe, sức đề kháng tốt, lại che giấu được sự vụng về của gia chủ. Nhưng nếu bạn muốn thoát kiếp "mua cây dùng một lần" và thực sự muốn nhìn thấy em ấy sống sót qua mùa hè để lại nở hoa vào mùa đông năm sau, thì hãy quên những cách chăm sóc thông thường đi.

Mùa hè: Hãy để em ấy được "dầm mưa dãi nắng"

lan càng cua sợ nhất là mùa hè nóng nực và bí bách. Sai lầm kinh điển của chúng ta là thấy trời nóng thì sợ cây khát, cứ tưới lấy tưới để. Kết quả là thối rễ, rụng đốt.

Kinh nghiệm "sống còn" ở đây là gì? Hãy quẳng nó ra ngoài trời, nơi có ánh sáng tán xạ (dưới tán cây khác hoặc hiên nhà). Đừng sợ mưa. Thậm chí, những cơn mưa rào mùa hè còn là vị cứu tinh. Nước mưa giúp rửa trôi những tàn dư phân bón còn sót lại trong đất, giúp rễ cây không bị "ngộ độc". Vào mùa này, hãy nhớ nguyên tắc: Nhấc chậu lên thấy nhẹ bẫng thì hẵng tưới. Cứ lờ đi mà sống, cây lại khỏe re.

 

Tháng 9: "Thần chú" bón phân là... nhạt thật nhạt!

Khi gió thu bắt đầu hiu hiu (tầm giữa tháng 9), đó là lúc "đánh thức" cây để chuẩn bị cho vụ hoa cuối năm. Nhưng làm ơn, đừng đối xử với lan càng cua như hoa hồng hay dạ yến thảo. Nó không phàm ăn đâu!

Hãy bắt đầu bón một chút phân kích hoa (loại có hàm lượng Lân và Kali cao), nhưng nhớ kỹ thần chú này: "Nhạt thôi! Nhạt thôi!". Pha loãng hơn cả hướng dẫn sử dụng, phun sương nhẹ lên lá. Nó là loài rễ yếu, ăn ít, bạn nhồi nhét nhiều là nó "bội thực" mà chết đấy. Khi mang cây từ ngoài trời vào trong nhà chưng, hãy chuyển sang dùng loại phân tan chậm chuyên dụng cho cây trong nhà để dưỡng cây từ từ.

Bạn có xót khi phải vặt bỏ những chiếc lá xanh mướt không? Nếu muốn cây đẹp, bạn phải "ác". Sau mỗi đợt hoa tàn (thường là sau Tết), hãy mạnh dạn vặt bỏ 1-2 đốt lá ở đầu cành. Việc này không chỉ để tạo dáng cho cây gọn gàng mà còn kích thích cây đẻ nhánh mới. Càng nhiều nhánh, vụ sau hoa càng sai. Đừng tiếc nuối những cành mọc vượt, mọc lộn xộn, hãy tỉa tót để cây dồn sức nuôi thân chính.

 

Những "căn bệnh" thường gặp và cách bắt mạch

Trồng lan càng cua cũng như chăm con mọn, bạn phải biết "ngôn ngữ cơ thể" của nó:

- Lá đỏ quạch: Đừng hoảng hốt. Vào mùa thu đông, nhiệt độ giảm đột ngột và chênh lệch ngày đêm lớn khiến lá chuyển đỏ. Đây là phản ứng tự nhiên, cây đang báo hiệu mùa đông đến chứ không phải sắp chết đâu.

- Lá vàng và rụng: Nếu không phải do cháy nắng thì 90% là do bạn tưới quá nhiều hoặc bón phân quá đậm. Hãy dừng tưới, xới nhẹ đất cho thoáng khí.

 

- Gốc hóa gỗ (sần sùi màu nâu): Chúc mừng, cây của bạn đã trở thành "lão làng". Thân hóa gỗ là dấu hiệu lão hóa tự nhiên, cây già thì sức ra hoa sẽ kém đi một chút. Lúc này, hãy cắt những ngọn non để giâm cành, tạo ra một thế hệ cây mới trẻ trung hơn.

- Mãi không ra nụ: Đây là lỗi phổ biến nhất. lan càng cua là loài cây "ngày ngắn". Nghĩa là nó cần ngủ đêm dài. Nếu ban đêm bạn cứ bật đèn sáng trưng, nó sẽ "tưởng" vẫn là mùa hè và không chịu ra hoa. Mẹo nhỏ: Từ tháng 10, hãy dùng túi đen trùm kín cây từ 5 giờ chiều đến 8 giờ sáng hôm sau. Làm liên tục vài tuần, đảm bảo nụ sẽ bật lên tua tủa.

Chăm lan càng cua thực ra là học cách kiên nhẫn và tiết chế. Ít nước, ít phân, bớt quan tâm thái quá, và chấp nhận những khoảng lặng (như việc che tối) để chờ đợi sự bùng nổ. Khi nhìn những bông hoa rủ xuống mềm mại như điệu múa của một vũ công, bạn sẽ thấy mọi sự chờ đợi và kiềm chế của mình đều xứng đáng. Đừng sợ làm chết cây, vì "chuyên gia" nào mà chẳng từng là một "kẻ sát cây" trước khi thấu hiểu được tiếng nói của loài hoa mình yêu.