Clip: Như Hoàn

Hà Nội đã làm nên lịch sử cho ngành cấp thoát nước, khi lần đầu tiên hạ những hệ thống cống lớn với đường kính 4m - cao hơn trần căn hộ chung cư thông thường - xuống lòng đường. Kết hợp cùng cống ngầm khổng lồ là hệ thống kênh, mương, lòng sông đã được cải tạo thông thoáng cùng hàng loạt hồ lớn chống ngập lụt khắp các phường, xã đang được gấp rút thi công và hoàn thành trong thời gian khẩn cấp, thần tốc.  

Dự kiến, gần những khu vực có công trình chống ngập, người dân Thủ đô sẽ không còn phải chịu những trận ngập lụt nặng nề diện rộng như trước nữa.

Đó là khẳng định của rất nhiều chuyên gia thủy lợi khi 7 công trình chống ngập khẩn cấp lớn nhất lịch sử Hà Nội, với tổng giá trị thi công hơn 4.000 tỷ đồng hoàn thành và đi vào sử dụng sau chỉ hơn 4 tháng thi công.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi nhanh với ông Trần Văn Tiến, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội – đơn vị chịu trách nhiệm đầu tư xây dựng cả 7 công trình đó. Ông Tiến cho hay, hàng nghìn người đang căng mình lao động, đếm ngược đến ngày 30/6 - hạn chót hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ khẩn cấp thành phố giao.

LỆNH KHẨN CẤP - NHIỆM VỤ BẤT KHẢ THI

Ngày 29/6/2026.

Thanh An: Chỉ còn 24 giờ đồng hồ nữa là đến thời hạn cuối để 7 dự án khẩn cấp do thành phố Hà Nội giao phải sẵn sàng tham gia vào hệ thống thoát nước của thành phố đón mùa mưa bão năm 2026. Xin ông vui lòng cập nhật tiến độ đến giờ phút hiện tại?

Ông Trần Văn Tiến: Để tôi nói nhanh cho bạn dễ hình dung. Trước nhất, phải khẳng định 7 dự án khẩn cấp này có được chỉ đạo đặc biệt của Thành ủy, UBND thành phố, sự giám sát chặt chẽ của HĐND thành phố, sự phối hợp tích cực của các sở ban ngành, các địa phương... Chính sự ủng hộ đặc biệt này đã góp phần quan trọng để cả 7 dự án vượt tiến độ,  tạo ra kì tích cho thành phố.

Nhờ vậy, nên sau hơn 4 tháng làm việc “3 ca 4 kíp”, không ngày nghỉ, không giờ dừng thi công trên mọi công trường thì hiện tại, chúng tôi đã cơ bản hoàn thành được 5 hồ lớn cùng gần 20km kênh thuộc cả 7 dự án khẩn cấp thành phố giao nhằm đáp ứng chống ngập úng cho thành phố ngay trong mùa mưa 2026.

Đây là tiến độ thần tốc mà đến bây giờ chính công nhân, kỹ sư, tư vấn kỹ thuật, nhà thầu… cũng không biết tại sao hoàn thành được.

Đây cũng là khối lượng công việc khổng lồ. Lại là yêu cầu kỹ thuật cực cao, công nghệ thi công rất mới, rất hiện đại… 

Tất cả như xuất hiện để thử thách Hà Nội.

Thế nhưng ngay tại thời điểm 30/4 - chỉ sau hơn 2 tháng thi công, các công trình đã bước đầu phục vụ kịp thời biến cố úng ngập. Đến 30/5, các hệ thống cống ngầm thu, thoát nước với đường kính 3 - 4m được lắp ráp hoàn thiện, kênh mương, hồ điều hòa dần thành hình… vài trận mưa đầu mùa đã được giải quyết úng ngập nhanh gọn.

Đặc biệt trận mưa ngày 28/5, lượng mưa đo được tại một số điểm lên tới 250mm suốt 2 giờ. Trước đây nếu như mưa như thế, nhiều nơi ở Hà Nội phải mất 7-8 tiếng nước mới rút.

Nhưng lần này khác. Chỉ sau 20 phút, nước rút.

Đây là bằng chứng giúp toàn bộ người lao động vất vả trên 7 công trường khẩn cấp vững tin rằng chúng tôi đang làm đúng.

Và hôm nay khi hơn 95% khối lượng công việc chính của cả 7 dự án khẩn cấp hoàn thành, người dân sẽ có nhiều cơ sở để tin rằng, Thủ đô được đảm bảo an toàn ngay trong mùa mưa lũ 2026.

Thanh An: Nhiều chuyên gia xây dựng và thủy lợi nhận định, tiến độ này chưa từng có trong lịch sử ngành xây dựng Hà Nội?

Ông Trần Văn Tiến: Ngành xây dựng không chỉ riêng Hà Nội, trên cả nước luôn, các giáo sư đầu ngành đều bảo với chúng tôi: “Không hiểu các ông làm thế nào mà được!”

Chuyên gia nhận định như vậy là dễ hiểu.

Bởi trên lý thuyết, để hoàn thành 1 kênh, ví dụ như kênh sông Tô Lịch có chiều dài khoảng 12km, thường các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng phải mất 4 năm. Bây giờ Ban làm chỉ trong 4 tháng.

Lịch sử làm hồ ở Hà Nội, chưa hồ nào diện tích 10 hecta được làm xong trong 2 năm. Trên 2 năm hết. Vì khối lượng công việc trong làm hồ là vô cùng lớn. Cần nhớ, hồ Hoàn Kiếm của Hà Nội chỉ 12 hecta thôi. Nhưng riêng kè hồ Hoàn Kiếm, không giải phóng mặt bằng, không đào đất đã mất 1 năm rưỡi rồi.

Trong khi 5 hồ mới này, có những hồ lớn hơn gấp 3 lần hồ Hoàn Kiếm, vừa phải giải phóng mặt bằng, đào đất, chuyên chở đất, kè hồ, xây trạm bơm, làm đường dẫn… chỉ trong vòng hơn 4 tháng chúng tôi đã hoàn thành.

Khoa học không có cơ sở để giải thích nhưng nhiều khi thực tế phải công nhận, lòng quyết tâm của con người đặc biệt thật!

“TÔI BIẾT ÔNG LÀM ĐƯỢC!”

Thanh An: Chắc chúng tôi phải nhờ ông chia sẻ cụ thể hơn về cái gọi là “lòng quyết tâm của con người”mà ông vừa nhắc tới!

Ông Trần Văn Tiến: Khi nhận nhiệm vụ thành phố giao, câu đầu tiên anh em chúng tôi nói với nhau: “Đừng nói thêm nữa, làm hết sức mình đi!”

Lúc ấy, gần như tất cả anh em cán bộ Ban, tư vấn kỹ thuật, công nhân, nhà thầu... rồi các địa phương, các sở ban ngành, lãnh đạo thành phố… đều chung một quyết tâm sẵn sàng huy động tổng lực cho công trường chạy nhanh nhất.

Từ công tác giải phóng, bàn giao mặt bằng… các phường xã làm rất tốt.

Tiếp nữa, chúng tôi quyết đưa công nghệ sản xuất và thi công mới nhất, hiện đại nhất vào. Cán bộ dự án lùng sục khắp nơi trên cả nước. Miền Bắc không đáp ứng đủ công suất và chất lượng kỹ thuật thì vào miền Trung, miền Nam tìm. Thực tế, công trình của thủ đô nhưng không ít nhà cung cấp bê tông, cọc cừ tận Quảng Ngãi, Long An tham gia cung ứng, sản xuất rồi tổ chức vận chuyển bằng đường biển ra Hà Nội.

Máy móc thi công, ô tô vận chuyển chuyên dụng… cũng vậy, đều huy động khắp đất nước về Hà Nội. Có những đêm, một công trình sử dụng gần 3.000 chuyến xe ô tô chở đất đá, vật liệu đi. Số lượng đấy đương nhiên phải lấy hết cả miền Bắc, thậm chí huy động từ tận miền Nam ra mới đáp ứng nổi.

Để đẩy nhanh hơn nữa tiến độ thi công, chúng tôi yêu cầu nhiều nhà thầu thi công đồng loạt trên mỗi công trình. Ví dụ, hồ Phú Đô, giao 3 nhà thầu chia ra 3 góc cùng làm liên tục. Kênh chỗ đầu sông Kim Ngưu, tổ chức 4 nhà thầu làm trong một lúc, tuyệt đối không để không gian trống, thời gian trống trên công trường.

Sau khi rút kinh nghiệm, hoàn thiện mô hình tổ chức thi công này, chỉ trong 10 ngày, chúng tôi nhân rộng ra tất cả các dự án khẩn cấp đều phải tổ chức thi công “3 ca - 4 kíp” như thế.

Kết quả, công trình tăng tốc độ, tiến độ lên gấp 4-5 lần so với bình thường.

Thế mà có những lúc việc không xuôi, công trường không chạy đúng tiến độ, chính mình cũng không kiềm chế được, nổi nóng. Mắng nhiều lắm!

Trưa mắng anh em xong, cuối giờ chiều lại đi xin lỗi.

Mấy tháng vừa rồi là như thế đấy. Bởi vì thâm tâm mình biết anh em rất vất vả rồi, công nhân mệt rồi, nhà thầu áp lực lắm... nên dù rắn rỏi trong chỉ đạo nhưng mình cũng phải lắng nghe, cùng xắn tay làm với anh em. Nhiều lúc, trước mặt anh em tôi chỉ bảo: “Tôi biết ông làm được!”

Thế và đúng là có nhiều việc cực kì khó, anh em làm được đấy.

Thanh An: Cụ thể hơn nữa ạ. Ông đã nói với ai câu:“Tôi biết ông làm được!” và kết quả ra sao?

Ông Trần Văn Tiến: Thời điểm giá xăng dầu tăng do những vấn đề quốc tế dẫn đến giá cước vận chuyển, giá nguyên vật liệu tăng mạnh vừa rồi ấy, các nhà thầu vào thi công công trình với đơn giá được duyệt từ trước. Kết quả, nhà thầu nào cũng bị lỗ vốn.

Mình là chủ đầu tư, nắm rõ điều đó nhưng vì dự án đầu tư công, mọi thay đổi theo diễn biến thị trường là cực kì khó. Lúc ấy, tôi nói rất thật với nhà thầu:

“Bây giờ đằng nào cũng gặp khó rồi. Khó mà buông thì mất tất. Khó nhưng vẫn làm đàng hoàng, Hà Nội tạo được kỳ tích thì chắc chắn uy tín của nhà thầu giữ được. Nghĩ cho cùng, Hà Nội chưa bao giờ phụ ai làm ăn tử tế, đàng hoàng.  

Công sức của anh em, chắc chắn tôi phải báo cáo với Thành phố.”

Thế nhưng khi nhà thầu quyết tâm, thậm chí ứng tiền nhà ra để mua nhiên liệu phục vụ công trình thì xe tải chỉ được mua 500.000 đồng tiền xăng dầu mỗi lần. Và xe phải đến tận cây xăng mới mua được, không bán xăng dầu mua chở về công trường.

Tôi trực tiếp nắm bắt tình hình và tháo khó khăn này. Chỉ trong sáng hôm đó, tôi mang văn bản của Ban đề xuất Sở Công thương hỗ trợ, rồi từ Sở Công thương sang thẳng Tổng công ty Xăng dầu Hà Nội ở bên Đức Giang, làm việc trực tiếp với giám đốc Petrolimex Hà Nội.

Kết quả, Petrolimex Hà Nội ban hành ngay trong ngày văn bản mở kho dự trữ của thành phố, hỗ trợ các nhà thầu thuộc 7 dự án khẩn cấp được mua ở những địa điểm cụ thể, gần công trường thi công. Khi cần thiết, Petrolimex Hà Nội sẵn sàng cung cấp nguyên xitéc xăng dầu chuyên dụng ngay tại chân công trường.  

HY VỌNG VỀ MỘT HÀ NỘI BÌNH YÊN, XANH ĐẸP

Thanh An: Vì ông bảo ông và cán bộ của mình ở công trường nhiều hơn ở nhà suốt 4 tháng qua. Vậy có sự kiện nào ở đó ông muốn nhắc đến, ngoài áp lực rồi khó khăn như ông vừa chia sẻ?

Ông Trần Văn Tiến: Có nghĩa là với quyết tâm của anh em, những ngày nắng nóng, những thời điểm khắc nghiệt nhất giữa mùa hè Hà Nội, trên mọi công trường, chúng tôi chưa bao giờ dừng lao động.

Cho nên đã có hiện tượng xuất hiện vào buổi trưa 3 ngày nắng nóng gay gắt liên tiếp hồi cuối tháng 5 vừa rồi. Có ngày, 30 người phải vào viện cấp cứu. Có trưa, gần 40 người phải vào viện cùng lúc. Đỉnh điểm, một buổi trưa có đến 42 công nhân, kỹ thuật viên, kỹ sư và cán bộ của Ban vào bệnh viện. 

Bạn cứ hình dung, khi nhiệt độ mặt đường lên đến hơn 60 độ C, không gian trong lòng cống sẽ bị sắt thép và các loại bê tông hấp thụ nhiệt, đẩy nhanh quá trình phân hủy chất thải, sinh ra nhiều loại khí độc hại, đồng thời giảm lượng oxy hòa tan trong nước thải và không khí. Môi trường lòng cống lúc đấy sợ lắm. Thế nhưng anh em vẫn quyết tâm làm bằng xong việc, không nghỉ việc, không bỏ công trường để thực hiện tốt tiến độ thành phố giao.

Vậy nên, bạn hỏi muốn kể điều gì trên công trường 4 tháng vừa qua?

Đấy! Từng người thợ, người công nhân, người lái xe, người cán bộ, người kĩ sư… tâm huyết, hết lòng vì công việc. Chúng tôi thực hiện nhiệm vụ lần này, một phần vì trách nhiệm. Phần còn lại quan trọng không kém, vì yêu Thủ đô!

Thanh An: Ồ, những chi tiết này ông không nói ra, chắc không dễ gì người dân Thủ đô biết được.

Ông Trần Văn Tiến: Cũng bình thường thôi.

Thật ra, để đầu tư, xây dựng hoàn thiện hệ thống cống, kênh, mương, hồ cấp thoát nước đồng bộ và khoa học cho Hà Nội tuy khó, nhưng chúng tôi vẫn làm được. Vấn đề là quá trình vận hành, sử dụng. Ý thức và hành động thu gom, vứt, đổ rác của người dân Hà Nội mới quyết định độ bền vững và khả năng đáp ứng của hệ thống này kéo dài bao nhiêu lâu.

Ai cũng biết hệ thống cống ngầm đường kính 3 - 4m là rộng, to và rất lý tưởng cho cấp thoát nước ở thành phố quy mô hàng chục triệu dân như Hà Nội. Nhưng nếu vẫn giữ thói quen vứt rác bừa bãi, không đúng nơi quy định thì chẳng có chiếc cống hay hệ thống kênh mương không đáy nào có thể chứa nổi sự vô ý thức của người sử dụng.

Như trước đây, Ban chúng tôi đã phối hợp với rất nhiều bên để trả lại vẻ đẹp của dòng sông Tô Lịch. Anh em trong Ban làm xong cứ thích đi ngắm mãi. Rất đẹp.

Thế nhưng có những đoạn sông Tô Lịch đi qua chợ chẳng hạn, bà con vứt hàng mớ rác xuống. Rất nhiều sự thản nhiên! Giời ơi! Nhìn xót ruột và bực mình vô cùng.

Người thì thu dọn, người thì cứ đứng thế vứt rác xuống…

Ngao ngán!

Thanh An: Điểm này tôi đồng ý với ông. Quy hoạch và xây dựng công trình công ích phù hợp cho một cộng đồng đã khó; để cộng đồng đó thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng công trình công cộng ấy, khó hơn nhiều lần!

Ông Trần Văn Tiến: Cho nên tôi rất hy vọng, người dân thủ đô hôm nay khác rồi.

Và chúng ta cũng phải cùng nhau công nhận rằng, ý thức của người dân Hà Nội tốt hơn thật rồi. Người Hà Nội khát khao môi trường xanh sạch và sẵn sàng hành động để giữ sạch môi trường thật rồi.

Qua việc dòng sông Tô Lịch ấy, rõ ràng thành phố và nhân dân đều quyết tâm làm dòng sông trong xanh trở lại. Mơ ước của chúng ta rất may, phù hợp với định hướng của dòng vốn viện trợ không hoàn lại đến từ chính phủ Nhật Bản. Dần dần với sự tư vấn khoa học, hỗ trợ đầu tư các hạng mục thu gom - xử lý triệt để nước thải, bổ cập nước sạch duy trì dòng chảy, và chỉnh trang tái thiết cảnh quan hai bên bờ sông Tô Lịch mới được như hôm nay.

Bây giờ nhìn thấy clip người đàn ông chèo thuyền cho thú cưng bơi giữa dòng Tô Lịch, người dân Nhật Bản tự hào lắm. Hơn 180 website nổi tiếng trên khắp Nhật Bản và thế giới đã viết về sự kiện Hà Nội làm sạch sông Tô Lịch.

Cho nên tôi rất hy vọng, một ngày không xa, các công trình thuộc 7 dự án khẩn cấp vừa hoàn thành sẽ thực sự được người Hà Nội sử dụng và giữ gìn để góp phần tạo nên một diện mạo thủ đô hiện đại, bình yên, xanh đẹp.