Mới đây tôi đọc được một bài đăng của một phụ huynh than trời vì cậu con lớp 3 dạo này mở miệng là:

“Ai hỏi?”

“Six seven”

“Sigma boy…”

Ban đầu chị nghĩ chỉ là mấy câu nói đùa trẻ con thôi, nhưng nghe riết thấy “sai sai”, lại chẳng hiểu nghĩa gì nên bắt đầu hoang mang:

“Không biết nó học cái xấu ở đâu?”

“Hay đây là kiểu nói tục biến tướng?”

“Hay tụi nhỏ giờ có mật mã riêng?”

Cuối cùng chị quyết định… cấm luôn. Thậm chí cậu con trai còn bị “ăn mấy cái đũa” vì lỡ buột miệng nói trước mặt khách. Cũng quen quen nhỉ, hội các mẹ chúng mình cứ cái gì khó quá không hiểu được thì cứ cấm nhầm còn hơn bỏ sót.

Tôi còn nhớ hồi học lớp 5, thằng em họ quay sang vênh váo với cả đám: chúng mày có biết "pắc cua" là gì không? Vừa bị người lớn nghe thấy thì thằng bé được tặng ngay cho 3 cặp lươn vào mông vì dám ăn nói bậy bạ. Nó khóc quá trời. 

Mãi sau này lớn tôi mới biết nó bị oan thật. Mẹ nó thì nghĩ nó nói bậy bạ nhưng thực sự là nó nói đến PARKOUR (môn thể thao đường phố hoặc nghệ thuật di chuyển, trong đó người tập sử dụng sức mạnh cơ thể để vượt qua các chướng ngại vật một cách nhanh chóng, an toàn và hiệu quả nhất chỉ bằng cách chạy, nhảy, leo trèo và đu bám...).

Quay lại với tâm sự của bà mẹ kia, đọc xong tôi vừa buồn cười vừa thấy đồng cảm kinh khủng.

Vì thú thật nhé, làm mẹ có con Gen Alpha bây giờ nhiều lúc cảm giác như mình đang sống chung với… một hệ sinh vật nói ngôn ngữ khác. 

Con mở miệng là: 

“Mẹ flop rồi”

“Khiếp, cringe cringe quá”

“Con lowkey thôi mẹ”

“Ai hỏi?”

“Six seven”

Hôm nào mấy đứa chúng nó vui lên thì gọi video call rồi cứ "hú hú khẹc khẹc", "ụt ụt ịt it"... nữa cơ.

Còn mình, mỗi lần nghe tụi nhỏ nói chuyện với nhau không khác gì vịt nghe sấm luôn!

Có hôm con ngồi xem YouTube cười nghiêng ngả, tôi ngồi cạnh nghe từ đầu đến cuối mà không hiểu nó đang hài chỗ nào luôn. Cảm giác y chang hồi xưa mình nghe nhạc K-pop bị bố mẹ hỏi: “Nó gào cái gì vậy con?”.

Và rồi tôi chợt nhận ra… Ơ khoan. Hình như ngày xưa thế hệ mình cũng từng làm phụ huynh tăng xông y chang vậy mà?

Ngày xưa bố mẹ sợ “teen code”, giờ chúng ta sợ “Gen Alpha code”

Nhiều năm trước khi thành mẹ của cậu nhóc Gen Alpha này thì tôi cũng đã từng là 1 cô bé teen 9x nổi loạn và khiến bố mẹ muốn điên cái đầu.

Hội 8x, 9x chắc không quên thời Yahoo Messenger huy hoàng: “hjx”; “4u”; “k0”; “thik”; “hok”; “bjk”; “pùn”; "pé"... còn nhiều lắm giờ tôi cũng không nhớ hết. Một câu tiếng Việt thôi mà nhìn như mật mã quân sự. Hồi đó bố mẹ nhìn nick chat của mình chắc cũng muốn gọi chuyên gia ngôn ngữ đến xử lý ấy chứ.

Chưa kể còn nguyên một thời: “xì tin”; “kute”; “kẹo ngọt online”; “bó tay chấm com”... Người lớn nghe xong cũng từng ôm ngực thở oxy vậy thôi.

Thế nên giờ nghe tụi nhỏ: “ai hỏi?”; “six seven”; “cringe”; “flop” … thật ra với tôi nó cũng chỉ là một phiên bản nâng cấp của “teen code” ngày xưa. Khác mỗi nền tảng, hồi mình là Yahoo hay Blog giờ tụi nhỏ là TikTok với YouTube Shorts; Thread City.

Có những câu tụi nhỏ nói thật ra… chẳng có nghĩa gì mấy

Tôi khá hiểu tâm lý của các mẹ, sợ con học thói hư tật xấu trên mạng mà mình không hiểu là gì nên cấm tiệt cho lành. Ngày xưa tôi cũng bị ông ngoại mắng cho 1 trận tơi bời vì lưu số điện thoại cô bạn thân là "ck iu", kiểu hồi ấy nó thế, mấy đứa con gái chơi với nhau cứ thích gọi anh anh em em. Kỳ thực ra có yêu đương gì đâu nhưng khoảng cách thế hệ nó là như vậy đó.

Sau một thời gian “nằm vùng” nghe lén con và hội bạn của nó nói chuyện và cũng hỏi thẳng con luôn, tôi phát hiện ra một sự thật rất buồn cười:

Nhiều câu tụi nhỏ nói thật sự… vô nghĩa. Hoặc có ý nghĩa thì cũng không có gì phải cấm đoán cả. Nó chỉ là meme internet, câu bắt trend, hoặc một kiểu đùa mà tụi nhỏ thấy vui.

Ví dụ: “Ai hỏi?” thường là kiểu cà khịa. Ghét đứa nào thì cứ hễ nó mở mồm ra là phải "ai hỏi, ai hỏi". 1 dạng gây ức chế như kiểu "thì làm sao" ấy. 

“Six seven” nhiều khi chỉ là câu nói nhảm viral trên mạng. Có những cụm từ chính tụi nhỏ dùng cũng không giải thích nổi vì sao vui nữa.

Y như hồi xưa tụi mình: “đỉnh của chóp”; “bó tay toàn tập”; "pro đấy"... Bố mẹ chúng mình hồi đó nghe cũng từng thấy kỳ quặc thôi mà.

Tuy vậy, những cụm từ này sau khi hiểu thì tôi thấy nó vẫn cần phải sử dụng đúng hoàn cảnh, đúng mục đích nên thay vì cấm ngay, tôi chọn… hóng chuyện cùng con. Mình phải hiểu chúng nó đang nói gì thì mới tự tin dạy dỗ chúng nó được.

Tôi hiểu cảm giác của nhiều phụ huynh. Khi không hiểu con đang nói gì, phản xạ đầu tiên thường là: “Chắc học thói hư”; “Chắc nói bậy nói bạ”; "Toàn học mấy cái thối não". Đặc biệt là các mẹ bây giờ cái gì cũng đổ ngay sang đó là "thối não" nên cấm tiệt. Và thật sự internet bây giờ rất hỗn tạp, cha mẹ lo cũng đúng.

Nhưng với những câu meme kiểu này, tôi lại thấy nó giống một “khoảng cách thế hệ đáng yêu” hơn là vấn đề nghiêm trọng.

Nên thay vì cấm con nói linh tinh thì tôi thường hỏi:

“Ủa cái đó nghĩa là gì?”

“Sao tụi con thấy vui?”

“Ý là sao, mẹ không hiểu, cái đó là cái gì vậy trời?”

Và thế là con bắt đầu bước vào mode: “Hôm nay con khai sáng cho người tiền sử”. Cái mặt nó lúc giải thích nhìn tự hào kinh khủng.

Đổi lại, tôi cũng phản dame, đố con dịch được 1 đoạn teen code của mình ngày xưa.

(_ __")  

>"< 

(n_n)

(o_o)

(¬_¬)

....

Con tôi đọc xong cười như được mùa: “MẸ ƠI CÁI GÌ ĐÂY??? Mẹ viết cái gì như mật mã vậy trời?”. Tự nhiên hai mẹ con có nguyên một buổi ngồi cà khịa ngôn ngữ của nhau vui không chịu được.

Điều đáng sợ không phải “ngôn ngữ Gen Alpha”

Mà là cha mẹ hoàn toàn ngừng cố hiểu con. Rất nhiều phụ huynh than: “Con càng lớn càng ít nói chuyện với bố mẹ.”

Nhưng thật ra khoảng cách nhiều khi bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ, đó là khi con nói gì cũng bị chê nhảm, trend nào cũng bị cấm, sở thích nào cũng bị phủ nhận.

Lâu dần trẻ sẽ tự động thu mình lại và chuyển sang nói chuyện với bạn bè thay vì với gia đình.

Trong khi "ngôn ngữ kỳ lạ" thật ra luôn là một phần văn hóa của mỗi thế hệ.

Ngày xưa chúng ta cũng từng viết teen code, nói tiếng lóng, nghe nhạc người lớn không hiểu, mặc đồ bị chê kỳ quặc. Rồi cuối cùng vẫn lớn lên bình thường thôi.

Cha mẹ không cần phải “đu trend” cùng con nhưng có thể chọn tò mò thay vì khó chịu.

Tất nhiên, nếu trẻ nói tục, hỗn láo, hay học theo nội dung độc hại, … thì vẫn cần chỉnh.

Nhưng còn những câu meme nhảm nhảm kiểu: “ai hỏi?” “six seven” “flop” “cringe” đúng lúc đúng chỗ, hoặc mấy đứa nhỏ chúng nó nói với nhau chứ không tùy tiện nói trước mặt mình… thì nhiều lúc tôi thấy nó giống “đặc sản tuổi thơ” của Gen Alpha hơn.

Mai này lớn lên, biết đâu chính tụi nhỏ cũng sẽ quê với con chúng nó như mình bây giờ mà  thôi.

Y như giờ thế hệ 9x nghe lại: “hjx”; “kute”; “xì tin”; “co^ pé pùn” … là chỉ muốn đào hố chui xuống đất vậy đó!