Mối quan hệ giữa anh chị em trong gia đình chưa bao giờ chỉ đơn thuần dựa vào huyết thống để duy trì. Sự gắn bó hay rạn nứt về sau phần lớn phụ thuộc vào mô hình hành xử của gia đình đó ngay từ khi chúng ta còn nhỏ. Một gia đình công bằng, không thiên vị chính là chất keo không thể thay thế để duy trì tình anh em. Ngược lại, nếu phạm phải 3 sai lầm dưới đây, tình anh em dù thân thiết đến mấy cũng sớm muộn "tan đàn xẻ thịt".

Sự công bằng của cha mẹ

Nghiên cứu tâm lý học đã chỉ ra rằng, sự thiên vị của cha mẹ dù vô tình hay hữu ý chính là nguồn cơn lớn nhất của mọi cuộc xung đột anh em sau này. Ở nhiều gia đình Việt, tư tưởng chăm chút cho con trai để nối dõi hay bắt anh chị lớn phải luôn nhường nhịn em nhỏ vẫn còn bám rễ sâu sắc.

Khi có sự thiên vị xảy ra, đứa trẻ bị thiệt thòi sẽ nảy sinh tâm lý ấm ức, trong khi đứa trẻ được ưu ái dễ trở nên ích kỷ. Sự thiên vị này vô tình biến anh em thành "đối thủ" cạnh tranh sự công nhận của cha mẹ thay vì là đồng đội. Một gia đình văn minh là nơi cha mẹ biết công bằng từ những việc nhỏ nhất, từ chia miếng bánh đến việc lắng nghe ý kiến của từng người một cách công tâm.

Cách xử lý khi đối mặt với xung đột lợi ích

"Đồng tiền đi liền khúc ruột", khi liên quan đến tiền bạc, trạng thái cư xử giữa anh chị em thường thay đổi 180 độ. Lúc này, trọng tâm của mối quan hệ chính là giữ vững điểm cốt lõi: Đừng để sự tính toán che mờ tình thân.

Trong rất nhiều gia đình, anh em đang yên đang lành bỗng trở mặt thành người dưng, thậm chí kiện cáo nhau ra tòa chỉ vì một mảnh đất hay một khoản thừa kế. Sự tính toán quá chi li, ích kỷ chỉ khiến tình cảm bị tiêu hao nhanh chóng. 

Thực tế, người một nhà thay vì tranh giành hơn thua, mỗi người nên nhường một bước, đại lượng một chút để giữ hòa khí. Một chút thiệt thòi về tiền bạc không đáng sợ bằng việc cả đời không còn anh em để tựa vào. Trong những cuộc họp gia đình về tài sản, thay vì "đòi quyền lợi", hãy thử bắt đầu bằng câu hỏi: "Làm sao để cha mẹ được an lòng nhất?". Khi mục tiêu chung là sự bình yên của đấng sinh thành, những mâu thuẫn về lợi ích sẽ tự khắc được hóa giải.

Ảnh hưởng từ "gia đình nhỏ" và người bạn đời

Sau khi lập gia đình, mối quan hệ giữa anh chị em không còn đơn thuần là chuyện của hai người. Sự xuất hiện của người bạn đời có thể là "chất keo" gắn kết nhưng cũng có thể là "ngòi nổ" cho sự chia rẽ. Một người bạn đời thấu đáo sẽ khuyên chồng/vợ biết trân trọng gốc rễ; ngược lại, một người bạn đời ích kỷ sẽ chỉ nhìn thấy cái lợi trước mắt của gia đình nhỏ mà quên mất cái nghĩa của đại gia đình.

Có những người sau khi kết hôn bỗng trở nên lạnh lùng với anh chị em mình, mọi trách nhiệm đều đẩy cho người khác nhưng lợi ích thì không muốn bỏ sót. Tình thân cần sự thấu hiểu từ hai phía, nếu chỉ có một bên hy sinh và nhường nhịn, mối quan hệ đó sớm muộn cũng sẽ sụp đổ. Vì vậy, việc thiết lập những nguyên tắc ứng xử rõ ràng với bạn đời về mối quan hệ thủ túc là vô cùng cần thiết. Một người bạn đời thông minh sẽ là người biết kết nối, hòa giải thay vì chia rẽ hay thêm dầu vào lửa khi có mâu thuẫn gia đình.

Bên cạnh đó, để giữ vững sợi dây thủ túc sau khi kết hôn, mỗi người cần thiết lập một "giới hạn đỏ" với bạn đời về sự tôn trọng dành cho gia đình mình. Đồng thời, việc giữ một khoảng cách an toàn, "kính nhi vi chi" vừa đủ gần để hỗ trợ, vừa đủ xa để không can thiệp quá sâu vào đời sống riêng của nhau chính là bí kíp giúp tình anh em bền vững qua năm tháng.

Giải pháp cho một gia đình bền vững

Thực tế, không có một công thức chung nào cho mọi gia đình, nhưng sự bền vững của tình anh em luôn bắt đầu từ việc mỗi người biết tự thiết lập cho mình những "vùng xanh" ứng xử. Thay vì đợi đến khi mâu thuẫn bùng phát mới tìm cách cứu vãn, chúng ta có thể chủ động duy trì hòa khí bằng cách thực hành nguyên tắc không so sánh và không đào sâu vào những tỳ vết của quá khứ trong mỗi dịp sum vầy. Một bữa cơm gia đình sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều khi những câu hỏi về thu nhập, thành công hay sự hơn thua giữa các thành viên được thay thế bằng sự quan tâm chân thành đến sức khỏe và cảm xúc của nhau.

Bên cạnh đó, việc giữ một khoảng cách "vừa đủ gần để yêu thương, vừa đủ xa để tôn trọng" cũng là một giải pháp thông minh khi tất cả đã có cuộc sống riêng. Sự tinh tế nằm ở chỗ biết lúc nào nên đưa tay hỗ trợ và lúc nào nên lùi lại để không can thiệp quá sâu vào các quyết định cá nhân của anh chị em mình. 

Cuối cùng, thay vì chỉ gặp nhau để bàn chuyện đại sự hay tiền bạc, hãy cùng nhau tạo nên những truyền thống nhỏ như một chuyến đi chơi chung hay một buổi họp mặt định kỳ không vướng bận lo toan. Chính những ký ức vui vẻ này sẽ trở thành lớp màng bảo vệ, giúp tình thân trụ vững trước những cơn sóng gió của cuộc đời.