Gần đây, chủ đề “nuôi con mệt đến mức nào” liên tục xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Từ những dòng tâm sự của các bà mẹ bỉm sữa bật khóc lúc nửa đêm cho đến câu chuyện các ông bố lần đầu tự trông con với vẻ luống cuống, hàng loạt chia sẻ đã tạo nên sự đồng cảm mạnh mẽ trong cộng đồng phụ huynh.

Điều đáng chú ý là cuộc thảo luận lần này không chỉ đơn thuần là những lời than thở cảm xúc. Nhiều người bắt đầu chỉ ra một thực tế rõ ràng: sự mệt mỏi khi nuôi con không phải là “làm quá”, mà là kết quả của việc kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần. Đó cũng là hệ quả của việc trách nhiệm gia đình ngày càng nặng nề trong khi sự hỗ trợ từ xã hội vẫn còn hạn chế.

Sự mệt mỏi về thể chất: Một “cuộc chiến đường dài” không có ngày nghỉ

Với nhiều cha mẹ, chăm con nhỏ giống như bước vào một cuộc chiến sức bền không có điểm kết thúc.

Theo một số khảo sát về nuôi dạy trẻ, việc trẻ sơ sinh thường xuyên thức đêm hoặc cần bú đêm khiến chu kỳ ngủ sâu của cha mẹ liên tục bị gián đoạn. Trung bình, nhiều phụ huynh không có được quá 90 phút ngủ liền mạch. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài dễ dẫn đến suy nhược thần kinh, suy giảm miễn dịch và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Không chỉ vậy, những động tác lặp đi lặp lại như bế con, cúi xuống thay tã, đẩy xe, chạy theo trẻ nhỏ cũng khiến nhiều phụ huynh gặp các vấn đề như viêm gân, đau lưng hoặc đau khớp. Sau sinh, sự thay đổi nội tiết tố còn khiến nhiều bà mẹ cảm thấy cơ thể mệt mỏi và đau nhức nhiều hơn.

Bên cạnh đó, chăm sóc trẻ còn đòi hỏi sự theo dõi liên tục gần như không rời mắt. Khi nấu ăn phải lo con bị bỏng, khi ra ngoài phải đề phòng con chạy lạc, khi trẻ sốt hoặc bị thương phải thức đêm chăm sóc.

Một sự việc gần đây tại Hà Bắc (Trung Quốc) cũng khiến nhiều người chú ý: một ông bố khi trông con một mình vì quá mệt đã vô tình ngủ quên, khiến em bé 8 tháng rưỡi bị rơi khỏi giường. May mắn là em bé không bị thương nghiêm trọng, nhưng câu chuyện này cho thấy áp lực thể chất khi chăm con đôi khi vượt quá sức chịu đựng của nhiều phụ huynh.

Sự kiệt sức về tinh thần: Áp lực âm thầm nhưng nặng nề

Nếu sự mệt mỏi về thể chất dễ nhận thấy, thì sự kiệt quệ về tâm lý lại âm thầm hơn nhưng cũng dễ khiến cha mẹ gục ngã.

Một khảo sát của Hiệp hội Tâm lý học Mỹ năm 2023 cho thấy:

41% phụ huynh cảm thấy căng thẳng mỗi ngày; 48% cho biết có những ngày họ không thể sinh hoạt bình thường vì áp lực quá lớn

Nguồn áp lực này đến từ rất nhiều phía. Trẻ nhỏ liên tục đặt câu hỏi, khóc lóc vô cớ hoặc cần được dỗ dành, khiến cha mẹ phải duy trì trạng thái cảm xúc cao độ suốt ngày. Khi nguồn năng lượng cảm xúc cạn kiệt, chỉ một chuyện nhỏ cũng có thể khiến cha mẹ mất bình tĩnh, sau đó lại rơi vào cảm giác tự trách bản thân.

Ngoài ra, nhiều phụ huynh còn phải đối mặt với khủng hoảng về bản sắc cá nhân. Sau khi có con, sự nghiệp, các mối quan hệ xã hội và sở thích cá nhân đều bị thu hẹp. Không ít bà mẹ cảm thấy mình dần trở thành một “người mẹ không còn tên riêng”, vừa chán nản với những việc lặt vặt khi chăm con, vừa cảm thấy tội lỗi vì chính cảm giác chán nản đó.

Thêm vào đó là áp lực từ xã hội: hình ảnh “người mẹ hoàn hảo”, những lời phán xét về cách nuôi con, hay sự khác biệt trong quan điểm nuôi dạy giữa thế hệ ông bà và cha mẹ trẻ.

Một khảo sát trên hơn 24.000 gia đình còn cho thấy một điều khá bất ngờ: những phụ huynh cố gắng nuôi dạy con theo hướng độc lập và kiên cường thường cảm thấy mệt mỏi và cô đơn hơn, bởi họ phải chống lại nhiều quan điểm nuôi dạy con phổ biến xung quanh.

Vì sao việc nuôi con lại dễ khiến cha mẹ kiệt sức?

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân sâu xa của sự mệt mỏi khi nuôi con nằm ở hai yếu tố chính: cảm giác mất kiểm soát và việc chăm con không có ranh giới rõ ràng.

Trẻ nhỏ vốn rất khó đoán. Chỉ một cơn sốt, một lần té ngã hay một cơn khóc kéo dài cũng có thể khiến mọi kế hoạch của cha mẹ bị đảo lộn. Cuộc sống của nhiều gia đình vì thế trở thành trạng thái “chữa cháy liên tục”.

Khác với công việc nơi công sở, việc chăm con không có giờ tan làm. Những khoảng thời gian rảnh rỗi ngắn ngủi trong ngày cũng không đủ để bù lại sự thiếu hụt nghỉ ngơi kéo dài.

Bên cạnh đó, ở nhiều gia đình, người mẹ vẫn được mặc định là người chịu trách nhiệm chính trong việc chăm con. Tình trạng “nuôi con như mẹ đơn thân dù vẫn có chồng” hay những mâu thuẫn trong việc nhờ ông bà hỗ trợ càng khiến gánh nặng đè lên vai người chăm sóc chính.

Khi xã hội bắt đầu chú ý đến áp lực nuôi con

Điều tích cực là cuộc thảo luận lần này đã khiến nhiều người bắt đầu quan tâm hơn đến vấn đề nuôi dạy trẻ.

Một số đại biểu tại Trung Quốc gần đây đã đề xuất cải thiện các tiện ích thân thiện với trẻ em ở nơi công cộng, tăng cường cơ sở vật chất cho gia đình có con nhỏ nhằm giúp việc đưa trẻ ra ngoài trở nên dễ dàng hơn.

Các chuyên gia tâm lý cũng nhấn mạnh rằng sự mệt mỏi khi nuôi con không phải là thất bại cá nhân của cha mẹ, mà là dấu hiệu cho thấy hệ thống hỗ trợ gia đình vẫn chưa đủ.

Để giảm bớt áp lực này, cần có sự thay đổi từ nhiều phía:

Gia đình cần chia sẻ trách nhiệm nuôi con công bằng hơn Xã hội cần thấu hiểu và bớt khắt khe với cha mẹ Các chính sách hỗ trợ nuôi con cần được hoàn thiện

Nuôi con không nên là “cuộc chiến cô đơn”

Cuộc thảo luận đang lan rộng trên mạng xã hội thực chất là một “cửa xả cảm xúc” tập thể của hàng triệu bậc cha mẹ.

Nó nhắc nhở mọi người rằng sự vất vả khi nuôi con không phải điều hiển nhiên cũng không phải là sự than vãn vô cớ. Đó là những hy sinh thầm lặng mà cha mẹ dành cho con mỗi ngày.

Hy vọng rằng mỗi bậc cha mẹ đang tất bật trong hành trình nuôi con sẽ nhận được sự thấu hiểu từ gia đình và sự hỗ trợ từ xã hội, để việc nuôi dạy trẻ không còn là một cuộc chiến đơn độc.