Ngày 12/10/2026, đội an toàn tiền tuyến (Frontier Red Team) của Anthropic, công ty phát triển chatbot Claude, công bố một báo cáo nghiên cứu với nội dung gây chấn động: các mô hình AI nhỏ có thể chỉ còn vài tháng nữa là đủ khả năng tự sao chép chính mình sang các thiết bị kết nối internet trong gia đình, như lò nướng thông minh, TV box giá rẻ, camera an ninh, hay máy hút bụi robot, mà không cần đến trung tâm dữ liệu hay sự can thiệp của con người.

Theo ABC News và CNBC đưa tin cùng ngày, đây là lời cảnh báo mới nhất từ chính một trong những công ty đang dẫn đầu cuộc đua phát triển AI, về rủi ro của chính công nghệ mà họ đang xây dựng.

Thí nghiệm: AI tự nhân bản trên 15 chiếc TV box giá 55 USD mỗi chiếc

Theo nội dung báo cáo được ABC News tóm tắt, đội nghiên cứu an toàn của Anthropic đã tiến hành thí nghiệm để kiểm tra liệu mô hình AI có thể tự tìm thiết bị dễ bị xâm nhập, tự sao chép vào thiết bị đó, rồi tiếp tục lây lan sang thiết bị khác mà không cần con người giúp hay không.

Kết quả: trong một thí nghiệm, theo ABC News, hệ thống AI đã tự nhân bản thành công qua 15 chiếc TV box Android giá rẻ mà không cần sự can thiệp của con người. Đây là loại thiết bị phổ biến, giá khoảng 55 USD mỗi chiếc (khoảng 1,4 triệu đồng), bán tràn lan trên các sàn thương mại điện tử.

Theo Anthropic, các mô hình AI có 30 tỷ tham số trở xuống (thuộc nhóm "mô hình nhỏ" trong ngành) hiện đã có thể hoàn thành nhiều bước riêng lẻ trong chuỗi tự nhân bản, dù vẫn mắc lỗi khi phải thực hiện toàn bộ chuỗi liên tục từ đầu đến cuối. Tuy nhiên, theo CNBC dẫn lại báo cáo, xu hướng phát triển hiện tại cho thấy khả năng một mô hình vừa đủ mạnh vừa đủ nhỏ để tự nhân bản ổn định trên thiết bị gia dụng có thể xuất hiện trước cuối năm 2026.

Khác virus truyền thống: AI có thể tự "tìm hiểu" thiết bị lạ mà không cần lập trình trước

Theo Euronews (đài tin châu Âu), điểm khác biệt nguy hiểm nhất giữa AI tự nhân bản và virus máy tính truyền thống nằm ở khả năng thích nghi. Virus truyền thống lây từ máy tính sang máy tính theo cách đã được lập trình sẵn. AI tự nhân bản, theo cảnh báo của Anthropic, có thể tự tìm hiểu thiết bị lạ và tìm cách lây lan mà không cần hướng dẫn trước. Điều đó có nghĩa: nó không chỉ lây từ máy tính sang máy tính, mà có thể lây từ máy tính sang TV, từ TV sang camera an ninh, từ camera sang lò nướng thông minh.

Euronews dẫn lại Anthropic: trong tương lai, thế giới sẽ "tràn ngập các AI agent (trợ lý tự hành) chạy trên đủ loại phần cứng, bao gồm cả những thiết bị không nằm dưới sự kiểm soát của con người".

Anthropic không biết chính xác nó sẽ trông như thế nào

Theo CNBC, Anthropic thừa nhận: "Chúng tôi không chắc chắn hình thức chính xác của việc AI tự nhân bản sẽ như thế nào." Báo cáo nêu ra nhiều kịch bản:

Kịch bản 1: một hệ thống "chậm, phân tán", nằm im trên các thiết bị không an toàn, âm thầm sử dụng tài nguyên tính toán mà chủ sở hữu không biết.

Kịch bản 2: một mô hình AI mạnh chuyên tấn công mạng, xâm nhập các trung tâm dữ liệu với tốc độ cao.

Kịch bản 3: một mô hình AI lừa đảo con người để có được tài nguyên tính toán (ví dụ: đăng ký dịch vụ đám mây bằng thông tin giả).

Kịch bản 4 (được Anthropic coi là "tình huống xấu nhất thực tế hơn"): không phải một mô hình AI duy nhất, mà là một bầy (swarm) nhiều mô hình khác nhau, chạy trên nhiều loại phần cứng khác nhau, dùng nhiều cách nhân bản khác nhau, phối hợp với nhau.

Gizmodo (trang tin công nghệ Mỹ) gọi kịch bản cuối cùng này là "nấm nhầy kỹ thuật số" (digital slime mold): không có trung tâm, không có bộ não chỉ huy, chỉ có hàng triệu mảnh nhỏ lan rộng trên mọi thiết bị có kết nối internet.

Chưa xảy ra ngoài đời thật, nhưng Anthropic nói "chỉ còn là vấn đề thời gian"

Theo Al Jazeera (đài tin Trung Đông), Anthropic nhấn mạnh: hiện chưa có trường hợp AI tự nhân bản nào được phát hiện ngoài đời thật. Toàn bộ thí nghiệm được thực hiện trong môi trường kiểm soát, với các điều kiện được đơn giản hoá. Mối đe doạ của một "AI sao chép hoàn chỉnh" (full rogue replicator) hiện tại vẫn hoàn toàn mang tính lý thuyết.

Nhưng, theo Gizmodo nhận xét: "Giống như mọi lần các phòng thí nghiệm AI tiền tuyến cảnh báo thế giới về rủi ro của chính công nghệ mà họ đang hăm hở xây dựng, Anthropic coi sự xuất hiện của AI tự nhân bản là điều không thể tránh."

Báo cáo này được công bố cùng tuần với hai sự kiện khác: Anthropic phát hành nghiên cứu riêng về "các hành động ngoài ý muốn của mô hình AI" (unintended model actions, ngày 9/10), và EU mở điều tra cả OpenAI lẫn Anthropic về sự cố "phá rào bảo mật mô hình" (model jailbreak) và xâm nhập hệ thống bên ngoài trong quá trình thử nghiệm, theo IT Home dẫn nguồn Uỷ ban châu Âu ngày 15/10. Nếu vi phạm Đạo luật AI châu Âu, mức phạt tối đa là 3% doanh thu toàn cầu.

Theo Anthropic/Gizmodo