Ông Li, ngoài 40 tuổi (Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc) chưa từng nghĩ đến cảm giác ngứa da dai dẳng của mình lại là dấu hiệu ung thư gan giai đoạn muộn.

Ông kể, mình vốn thuộc tuýp da khô nên hay ngứa vào mùa đông do da khô hơn bình thường. Tuy nhiên, thời tiết đã sang hè rồi mà da ông vẫn rất ngứa, đặc biệt là ở vùng chân và tay. Tin rằng đây chỉ là phản ứng dị ứng thời tiết thông thường, ông tự mua thuốc về uống tại nhà.

Ngứa da bất thuờng, nhất là ở lòng bàn tay hay chân có thể do ung thư gan (Ảnh minh họa)

Suốt 2 tháng ròng rã dùng từ thuốc bôi tới thuốc uống, cơn ngứa của ông Li không những không dứt mà còn lan rộng khắp thân trên, dữ dội đến mức không thể chịu nổi. Ngứa da đi kèm mệt mỏi, da vàng đi như dị ứng. Thế là ông quyết định đi khám da liễu.

Trớ trêu thay, bác sĩ da liễu phát hiện bất thường và khuyên ông kiểm tra gan - mật - tụy. Kết quả phát hiện ông mắc ung thư gan đầu giai đoạn 3. Ông vừa ngỡ ngàng, vừa hối hận vì không đi khám sớm hơn. 

Tại sao ung thư gan gây ngứa da?

Bác sĩ Ma Suping (Hà Nam, Trung Quốc) là người trực tiếp điều trị cho ông Li giải thích, mối liên hệ giữa ngứa da và ung thư gan nằm ở cơ chế bài tiết mật. Khi khối u phát triển hoặc chức năng gan suy giảm gây tắc nghẽn đường mật, các muối mật không thể xuống ruột mà trào ngược vào máu.

Sự tích tụ muối mật nồng độ cao trong máu sẽ kích thích trực tiếp lên các đầu dây thần kinh dưới da, tạo ra cảm giác ngứa ngáy dữ dội và kéo dài. Khác với dị ứng thông thường sẽ đáp ứng tốt với thuốc bôi hoặc thuốc uống, cơn ngứa do gan thường không thuyên giảm và có xu hướng tăng nặng theo thời gian.

4 dấu hiệu sớm của ung thư gan cần chú ý

Tiến sĩ Guo Peng, Giám đốc Khoa Gan mật tại Bệnh viện Xiyuan thuộc Học viện Y học Cổ truyền Trung Quốc cảnh báo rằng gan không có thụ thể cảm nhận đau nên khi tế bào gan bị tổn thương nghiêm trọng, cơ thể thường không phát ra cảnh báo đau đớn trực tiếp. Thay vào đó, những biểu hiện bất thường trên da chính là những "mật mã" mà gan gửi đi để tìm kiếm sự giúp đỡ.

Ngoài ngứa da còn có 4 dấu hiệu quan trọng để phát hiện bệnh sớm cần hết sức lưu ý:

1. U mạch hình mạng nhện

Đây là những nốt ruồi đỏ nhỏ có các mạch máu li ti tỏa ra xung quanh như chân nhện, thường xuất hiện ở cổ, ngực hoặc tay. Nguyên nhân do khả năng chuyển hóa estrogen của gan bị suy giảm, khiến nồng độ hormone này trong máu tăng cao kích thích giãn mao mạch. Cách phân biệt: Dùng vật nhọn ấn vào tâm điểm màu đỏ, các "chân nhện" sẽ biến mất và xuất hiện lại ngay khi buông tay. Nếu là nốt ruồi ruồi thông thường, màu sắc sẽ không biến đổi rõ rệt như vậy.

2. Chứng khó tiêu và/hoặc chán ăn kéo dài

Bệnh về gan có thể gây ra chán ăn dai dẳng (Ảnh minh họa)

Gan đóng vai trò tiết mật để tiêu hóa chất béo, nên khi gan "ốm", cơ thể thường bị đầy hơi, khó tiêu và sợ đồ dầu mỡ. Nhiều người thường tự mua thuốc dạ dày để uống, nhưng nếu tình trạng chán ăn đi kèm với sụt cân không rõ lý do, bạn cần đi kiểm tra gan ngay lập tức. Cách phân biệt: Rối loạn tiêu hóa thông thường sẽ khỏi sau 1 - 2 tuần điều chỉnh chế độ ăn, trong khi chán ăn do gan thường dai dẳng và đi kèm cảm giác mệt mỏi kiệt sức.

3. Chảy máu không rõ nguyên nhân

Gan là nơi tổng hợp các yếu tố đông máu thiết yếu. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình này bị gián đoạn dẫn đến hiện tượng chảy máu nướu răng, chảy máu cam thường xuyên hoặc xuất hiện các vết bầm tím (xuất huyết dưới da) dù không va chạm. Cách phân biệt: Nếu các vết xuất huyết xuất hiện tự nhiên, rải rác và khó cầm máu, đây là dấu hiệu cảnh báo chức năng tổng hợp của gan đang gặp vấn đề nghiêm trọng, khác hẳn với tổn thương va đập thông thường.

4. Da và/hoặc mắt vàng bất thường

Sự tích tụ bilirubin trong máu do gan không thể chuyển hóa hết sẽ khiến lòng trắng mắt và da chuyển sang màu vàng sáp. Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh gan nhưng thường bị bỏ qua ở giai đoạn nhẹ vì nhiều người cho rằng do thức đêm hoặc thiếu ngủ. Cách phân biệt: Vàng da do thực phẩm (như ăn quá nhiều cà rốt) thường chỉ xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân và không làm vàng lòng trắng mắt. Vàng da bệnh lý gan sẽ biểu hiện rõ nhất ở kết mạc mắt.

5 việc nên làm để bảo vệ gan, phòng ung thư gan

Để giữ gan luôn khỏe mạnh và chủ động ngăn ngừa tế bào ác tính hình thành, Tiến sĩ Zeng Jianyong thuộc Bệnh viện trực thuộc đầu tiên của Đại học Hạ Môn (Phúc Kiến, Trung Quốc) khuyên bạn nên thực hiện ngay 5 thay đổi sau:

- Ngủ sớm để gan tự phục hồi: Khung giờ từ 23 giờ đến 3 giờ sáng là "thời điểm vàng" để gan lọc máu và tái tạo tế bào. Việc thức khuya kéo dài sẽ gây căng thẳng oxy hóa, làm sản sinh các gốc tự do tấn công trực tiếp nhu mô gan, vì vậy hãy đảm bảo ngủ trước 23 giờ.

- Kiểm soát thực phẩm và nấm mốc: Tuyệt đối không ăn ngũ cốc, hạt hoặc dùng đũa gỗ bị mốc vì chúng chứa aflatoxin - độc tố gây ung thư gan hàng đầu. Nên ưu tiên các loại rau họ cải, quả mọng và protein lành mạnh như cá, đậu phụ để cung cấp nguyên liệu sửa chữa tế bào gan. Hạn chế bia rươụ.

- Vận động để giảm mỡ nội tạng: Tập thể dục như đi bộ nhanh, bơi lội ít nhất 150 phút mỗi tuần giúp ngăn chặn lớp mỡ dày bao phủ gan. Giảm mỡ nội tạng là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm gan nhiễm mỡ không do rượu, tiền đề nguy hiểm dẫn đến xơ hóa và ung thư.

Vận động vừa phải nhưng đều đặn giúp phòng ngừa ung thư gan (Ảnh minh họa)

- Dùng thuốc và thực phẩm bổ sung có kiểm soát: Hầu hết các loại thuốc giảm đau, kháng sinh và thực phẩm chức năng đều phải chuyển hóa qua gan. Việc lạm dụng hoặc tự ý uống thảo dược không rõ nguồn gốc sẽ ép gan làm việc quá tải, dễ gây nhiễm độc gan cấp tính và suy giảm chức năng thải độc.

- Giãn cơ và giải tỏa áp lực tâm lý Căng thẳng kéo dài gây tắc nghẽn lưu thông khí huyết, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nuôi dưỡng của mạch máu gan. Các động tác giãn cơ đơn giản không chỉ giúp thư giãn tinh thần mà còn hỗ trợ kinh mạch gan thông suốt, giúp cơ quan này hoạt động trơn tru hơn.

Nguồn và ảnh: QQ, Family Doctor, Healthline