Ung thư thường được xem như một "vận rủi" - điều xảy ra hoàn toàn ngẫu nhiên và nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Thực tế, đúng là không ai có thể kiểm soát sức khỏe của mình một cách tuyệt đối. Bạn có thể tránh đường, tập thể dục mỗi ngày mà vẫn mắc ung thư.

Không chỉ những gì bạn ăn ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư, mà cách bạn chế biến thực phẩm cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, có một phương pháp nấu ăn rất phổ biến có thể làm tăng mức độ tiếp xúc với các hóa chất gây ung thư.

Vậy làm thế nào để bảo vệ bản thân? Dưới đây là những điều bạn cần lưu ý khi nấu ăn, theo khuyến cáo của các chuyên gia ung thư.

Sai lầm trong căn bếp cần tránh: Bác sĩ ung thư cảnh báo

Việc tái sử dụng dầu ăn trong bếp có thể khiến bạn cảm thấy tiết kiệm và "khéo léo", nhưng thực tế lại có thể khiến bạn vô tình tiếp xúc nhiều hơn với các hóa chất gây ung thư.

Bác sĩ Wasif Saif, chuyên gia ung thư tại Karmanos Cancer Institute, giải thích rằng khi dầu ăn được đun ở nhiệt độ cao để chiên, đặc biệt là khi bị đun đi đun lại nhiều lần — chúng sẽ xảy ra quá trình phân hủy hóa học, tạo ra nhiều hợp chất có khả năng gây hại.

Ông cho biết: "Trong số các sản phẩm phân hủy này, đáng chú ý có peroxide lipid, aldehyde và một số hợp chất thơm, vốn đã được chứng minh trong các nghiên cứu thực nghiệm là có liên quan đến khả năng gây ung thư hoặc gây đột biến".

Chuyên gia dinh dưỡng ung thư Amanda Celone tại Yale Cancer Center cũng đồng tình rằng việc tái sử dụng dầu ăn là nguy hiểm.

Bà cho biết: Mỗi lần dầu bị đun nóng ở nhiệt độ cao, nhiệt sẽ làm phá vỡ cấu trúc của dầu, tạo ra các dạng lipid bị oxy hóa hoặc biến đổi. Về lý thuyết, những sản phẩm này có thể thúc đẩy stress oxy hóa và phản ứng miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.

Không chỉ dừng lại ở đó, bác sĩ Saif cho biết việc đun lại dầu còn khiến các mảnh thức ăn cháy tích tụ trong dầu, làm gia tăng sự hình thành các hợp chất độc hại.

Ông nói thêm: Những hợp chất này có thể được hấp thụ vào cơ thể qua thực phẩm chiên hoặc hít phải qua khói khi nấu ăn. Việc tiếp xúc kéo dài với lipid bị oxy hóa và các hóa chất liên quan có liên quan đến stress oxy hóa, viêm và tổn thương DNA tế bào - những cơ chế sinh học quan trọng trong quá trình hình thành ung thư về lâu dài.

Cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh rằng: Mỗi lần bạn ăn đồ chiên là bạn đang tiếp xúc với những hóa chất nguy hiểm này.

Theo Celone, thường xuyên ăn đồ chiên có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư như ung thư tuyến tiền liệt, dạ dày và đại tràng. Ngoài ra, một số bằng chứng từ nghiên cứu trên chuột cho thấy dầu ăn tái sử dụng có thể làm tăng nguy cơ di căn phổi ở những con chuột đã mắc ung thư vú.

Các chuyên gia cũng giải thích rằng sự biến đổi hóa học nguy hiểm này có thể xảy ra với bất kỳ loại dầu ăn nào khi bị tái sử dụng, nhưng những loại dầu giàu chất béo không bão hòa (như dầu đậu nành, dầu ngô, dầu hướng dương) đặc biệt dễ bị oxy hóa hơn, từ đó tạo ra các hợp chất độc hại nhanh hơn

Ngược lại, bác sĩ Saif cho biết: Các loại dầu giàu chất béo đơn hoặc bão hòa như dầu ô liu nguyên chất, dầu bơ, dầu lạc, dầu cải... có khả năng chống lại quá trình oxy hóa tốt hơn và giữ được cấu trúc ổn định lâu hơn khi gặp nhiệt.

Cách nấu ăn an toàn hơn

Để hạn chế tiếp xúc với các hợp chất có khả năng gây ung thư, bạn không nên tái sử dụng dầu ăn khi nấu nướng. Bởi các loại dầu giàu chất béo bão hòa như dầu ô liu nguyên chất hay dầu bơ có tốc độ phân hủy chậm hơn, bác sĩ Saif khuyến nghị nên ưu tiên sử dụng chúng trong gian bếp hằng ngày.

Không chỉ bền hơn khi gặp nhiệt, hai chuyên gia cũng cho biết những loại dầu này còn giàu chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng viêm. Bác sĩ Saif nhấn mạnh: "Viêm mạn tính và tổn thương do stress oxy hóa là những yếu tố đã được công nhận có liên quan đến sự phát triển của nhiều bệnh mạn tính, bao gồm cả ung thư".

Một điểm cộng khác của các loại dầu như dầu ô liu nguyên chất là chúng còn giúp tăng khả năng hấp thu các vitamin tan trong chất béo (như A, D, E, K) từ thực phẩm khi kết hợp cùng. Nói cách khác, lợi ích không chỉ dừng lại ở một điểm.

Ngoài ra, bác sĩ Saif cũng đề cập đến dầu hạt lanh và dầu óc chó - hai loại dầu tốt cho sức khỏe nhờ hàm lượng omega-3 cao. Tuy nhiên, vì có điểm bốc khói thấp, chúng chỉ nên dùng để trộn salad hoặc thêm vào món ăn sau khi nấu, không phù hợp để đun nấu ở nhiệt độ cao.

Nhìn chung, khi sử dụng dầu ăn, bạn nên ghi nhớ 5 nguyên tắc quan trọng sau:

Không tái sử dụng dầu chiên nhiều lần

Không đun dầu vượt quá điểm bốc khói

Bảo quản dầu tránh ánh sáng và nhiệt để hạn chế oxy hóa

Ưu tiên các phương pháp nấu như nướng, hấp hoặc xào thay vì chiên ngập dầu

Để giảm nguy cơ ung thư qua chế độ ăn, nên chọn các loại dầu giàu chất béo đơn và chất chống oxy hóa như dầu ô liu nguyên chất và dầu bơ, đặc biệt khi không bị đun lại nhiều lần ở nhiệt độ cao

Khi áp dụng những nguyên tắc này, bạn sẽ giảm được lo lắng về việc vô tình tiếp xúc với các chất gây ung thư trong gian bếp.