Ngày nay, quạt điện gần như trở thành thiết bị không thể thiếu trong mỗi gia đình, đặc biệt vào mùa hè. Có người thích để quạt đứng yên, hướng thẳng vào vị trí ngồi để cảm nhận luồng gió mạnh và rõ hơn. Có người lại bật chế độ quay liên tục, nhất là khi trong phòng có nhiều người hoặc muốn gió lan đều khắp không gian.

Từ thói quen tưởng như rất nhỏ này, một câu hỏi quen thuộc được đặt ra: Bật quạt quay có tốn điện hơn so với để quạt đứng yên hay không?

Quạt quay có tốn điện hơn không?

Về nguyên lý, khi bật chế độ quay, quạt không chỉ vận hành motor chính để tạo gió mà còn kích hoạt thêm cơ chế đảo hướng, giúp đầu quạt di chuyển qua lại. Vì vậy, chế độ quay có thể khiến thiết bị tiêu thụ thêm một lượng điện nhất định so với khi đứng yên

Tuy nhiên, mức chênh lệch này thường không phải là yếu tố khiến hóa đơn điện tăng mạnh. Theo Dreo, một nhà sản xuất thiết bị làm mát, mức tiêu thụ điện của quạt tháp thường dao động khoảng 30-100W, tùy mẫu quạt và chế độ vận hành. Khi chạy ở tốc độ thấp, quạt có thể tiêu thụ khoảng 30-50W; ở tốc độ trung bình khoảng 50-70W; còn tốc độ cao có thể lên tới 70-100W hoặc hơn.

Điều này cho thấy, yếu tố ảnh hưởng lớn hơn đến tiền điện không chỉ là quạt có quay hay không, mà là quạt đang chạy ở mức gió nào và chạy trong bao lâu. Một chiếc quạt bật số lớn suốt nhiều giờ rõ ràng sẽ tốn điện hơn đáng kể so với việc chỉ bật thêm chế độ đảo gió trong thời gian ngắn.

Trang Ideal Home cũng dẫn phân tích cho rằng điện năng tiêu thụ của quạt phụ thuộc vào kích thước, công suất, tốc độ gió và thời gian hoạt động. Một số mẫu quạt nhỏ có thể chỉ dùng khoảng 25W, trong khi quạt lớn hoặc quạt sàn chạy tốc độ cao có thể vượt 100W.

Nói cách khác, bật quạt quay có thể tốn điện hơn một chút, nhưng người dùng không cần quá lo lắng về riêng nút “quay”. Điều đáng chú ý hơn là thói quen bật quạt số cao liên tục, để quạt chạy cả khi không có người trong phòng hoặc dùng quạt sai cách khiến hiệu quả làm mát kém.

Khi nào nên bật quay, khi nào nên để đứng yên?

Chế độ quay không đơn thuần là một tính năng phụ. Trong nhiều trường hợp, nó giúp quạt làm mát hiệu quả hơn.

Theo Better Homes & Gardens, quạt có chế độ oscillation giúp luồng gió được phân bổ rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào một hướng cố định. Khi đầu quạt di chuyển qua lại, không khí trong phòng được lưu thông đều hơn, hạn chế cảm giác bí và giảm các vùng nóng cục bộ.

Vì vậy, nếu phòng có nhiều người, không gian tương đối rộng hoặc người dùng muốn làm mát toàn bộ khu vực sinh hoạt, bật quạt quay là lựa chọn hợp lý. Luồng gió không thổi dồn vào một người mà được chia đều, tạo cảm giác dễ chịu hơn.

Ngược lại, nếu chỉ có một người ngồi làm việc, đọc sách hoặc nghỉ ngơi ở một vị trí cố định, để quạt đứng yên có thể cho cảm giác mát nhanh hơn. Khi đó, toàn bộ luồng gió tập trung vào một hướng, giúp người dùng cảm nhận rõ hơn.

Tuy nhiên, không nên để quạt thổi trực diện vào mặt, đầu hoặc cơ thể trong thời gian dài, đặc biệt khi ngủ. Luồng gió liên tục có thể khiến một số người bị khô mắt, khô mũi, khô da hoặc cảm thấy mệt mỏi khi thức dậy. Cách hợp lý hơn là chỉnh quạt lệch hướng, để gió đi qua cơ thể hoặc lưu thông trong phòng thay vì “xả” thẳng vào người suốt đêm.

Chỉnh quạt đúng cách vừa mát, vừa tiết kiệm

Một lưu ý quan trọng là quạt không làm giảm nhiệt độ phòng như điều hòa. Bộ Năng lượng Mỹ cho biết quạt tạo cảm giác mát nhờ chuyển động không khí trên da. Với quạt trần, việc dùng quạt kết hợp điều hòa có thể giúp người dùng tăng nhiệt độ cài đặt điều hòa khoảng 4°F, tương đương hơn 2°C, mà vẫn giữ được cảm giác thoải mái.

Do đó, thay vì luôn bật số lớn, người dùng nên chọn mức gió vừa đủ. Trong phòng điều hòa, quạt có thể được dùng để hỗ trợ luân chuyển khí lạnh, giúp căn phòng mát đều hơn mà không cần hạ nhiệt độ điều hòa quá sâu.

Vị trí đặt quạt cũng rất quan trọng. Quạt nên được đặt ở nơi thoáng, không bị rèm cửa, tường hoặc đồ đạc che chắn quá sát. Ban ngày nắng gắt, nếu mở cửa để khí nóng bên ngoài tràn vào rồi bật quạt, căn phòng có thể càng oi hơn. Cách hiệu quả hơn là kéo rèm ở hướng nắng chiếu, hạn chế hấp nhiệt, sau đó mở cửa vào sáng sớm hoặc buổi tối khi bên ngoài mát hơn để quạt hỗ trợ lưu thông không khí.

Về an toàn, người dùng cần vệ sinh lồng quạt và cánh quạt định kỳ, không dùng thiết bị khi dây điện, phích cắm có dấu hiệu lỏng, nóng hoặc hư hỏng. Trước khi vệ sinh hay di chuyển quạt, nên tắt và rút điện hoàn toàn.