Gần đây, truyền thông Trung Quốc chia sẻ câu chuyện một bé gái 9 tuổi được chẩn đoán dậy thì sớm khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Không ít người lập tức nghĩ đến những nguyên nhân quen thuộc như ăn nhiều đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn hay thừa cân.

Nhưng khi bác sĩ xem xét kỹ sinh hoạt hằng ngày của trẻ, một chi tiết tưởng như vô hại lại được nhắc đến: Thói quen bật đèn ngủ suốt đêm.

Ánh sáng ban đêm không chỉ được quan tâm vì khả năng ảnh hưởng đến giấc ngủ. Một số nghiên cứu gần đây còn ghi nhận mối liên hệ giữa phơi nhiễm ánh sáng vào ban đêm với thời điểm dậy thì, chuyển hóa đường, nguy cơ tim mạch và béo phì.

Bé gái 9 tuổi đã có kinh nguyệt, xương phát triển vượt tuổi

Theo tờ Dongguan Daily, bé gái 9 tuổi 7 tháng, được gọi là Tiểu Lệ, được mẹ đưa đến bệnh viện sau khi xuất hiện kinh nguyệt.

Kết quả kiểm tra khiến gia đình bất ngờ: Bé cao 1,4m, nặng 45kg, BMI 22,9 và thuộc nhóm béo phì. Trong khi đó, tuổi xương đã tương đương 12 tuổi 3 tháng, cao hơn đáng kể so với tuổi thật.

Các bác sĩ ước tính bé chỉ còn khoảng 10 cm tiềm năng tăng chiều cao. Chiều cao trưởng thành dự kiến thấp hơn khoảng 8 cm so với chiều cao di truyền ước tính do xương đã tiến gần đến giai đoạn đóng.

Cuối cùng, bé được chẩn đoán dậy thì sớm.

Gia đình cho biết trẻ không thường xuyên ăn gà rán hay các loại thực phẩm được nhiều người cho rằng có thể gây dậy thì sớm. Khi xem xét lại sinh hoạt của bé, bác sĩ phát hiện nhiều yếu tố có thể cùng góp phần:

Bé thường ăn tới 2 bát cơm mỗi bữa, thêm bánh mì, bánh ngọt vào bữa phụ, khiến tổng lượng tinh bột và năng lượng khá cao. Trẻ thường ngủ muộn, khoảng 23h, ít vận động và có tình trạng thừa cân. Gia đình sử dụng một số sản phẩm có hương thơm, cốc nhựa và đặc biệt là bật đèn ngủ suốt đêm.

Cần lưu ý, dậy thì sớm là vấn đề có nhiều nguyên nhân và không thể khẳng định riêng chiếc đèn ngủ là nguyên nhân trực tiếp. Tuy nhiên, ánh sáng ban đêm là một yếu tố đang ngày càng được quan tâm vì có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và hormone.

Vì sao ánh sáng ban đêm được nhắc đến khi nói về dậy thì sớm?

Ban đêm là thời điểm cơ thể tăng tiết melatonin, một hormone có vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kỳ ngủ - thức.

Một số nghiên cứu cho thấy ánh sáng vào ban đêm có thể làm giảm tiết melatonin. Trong khi đó, melatonin có mối liên hệ với hoạt động của trục hormone sinh dục.

Một nghiên cứu được công bố năm 2025 trên Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism ghi nhận mối liên quan giữa mức độ tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm trong phòng ngủ và nguy cơ xuất hiện các dấu hiệu dậy thì sớm hơn.

Theo kết quả nghiên cứu, nhóm trẻ tiếp xúc với ánh sáng ban đêm ở mức cao nhất có thời điểm dậy thì sớm hơn vài tháng so với nhóm tiếp xúc thấp nhất. Khi thời gian tiếp xúc với ánh sáng từ 3 lux trở lên tăng thêm 30 phút, nguy cơ phát triển tuyến sinh dục sớm hơn cũng tăng ở cả bé trai và bé gái.

Tuy nhiên, đây là mối liên hệ được ghi nhận trong nghiên cứu, không đồng nghĩa cứ bật đèn ngủ là trẻ sẽ dậy thì sớm.

Với trẻ nhỏ, điều quan trọng vẫn là xem xét tổng thể nhiều yếu tố như di truyền, dinh dưỡng, cân nặng, vận động, giấc ngủ, hormone và môi trường sống.

Không chỉ trẻ em, người lớn cũng nên chú ý ánh sáng khi ngủ

Nếu dậy thì sớm là vấn đề được quan tâm ở trẻ, ánh sáng ban đêm còn có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác ở người trưởng thành.

1. Có thể liên quan đến nguy cơ tim mạch

Một nghiên cứu quy mô lớn của các nhà nghiên cứu Australia công bố năm 2025, trên dữ liệu khoảng 88.000 người, ghi nhận rằng mức độ tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm càng cao thì nguy cơ mắc một số bệnh tim mạch như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và suy tim càng tăng.

Mức tăng cao nhất được ghi nhận lên tới 56%.

Kết quả này tiếp tục gợi ý rằng môi trường ánh sáng vào ban đêm có thể là một yếu tố đáng chú ý đối với sức khỏe tim mạch, dù vẫn cần thêm nghiên cứu để làm rõ cơ chế và mối quan hệ nhân quả.

2. Có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa đường

Một nghiên cứu công bố năm 2025 trên Ecotoxicology and Environmental Safety cũng ghi nhận mối liên hệ giữa cường độ ánh sáng trong phòng ngủ vào ban đêm với insulin, chỉ số kháng insulin và một số chỉ dấu chuyển hóa.

Nói đơn giản, phòng ngủ càng sáng vào ban đêm, một số chỉ số liên quan đến chuyển hóa đường càng có xu hướng bất lợi.

3. Có liên quan đến nguy cơ tăng cân

Đáng chú ý, một nghiên cứu theo dõi hơn 43.000 phụ nữ trong trung bình 5,7 năm từng ghi nhận rằng những người ngủ trong môi trường có ánh sáng hoặc bật tivi có nguy cơ tăng cân cao hơn so với những người ngủ trong bóng tối.

Nhóm ngủ với ánh sáng có nguy cơ tăng từ 5 kg trở lên cao hơn khoảng 17%; nguy cơ thừa cân và béo phì cũng tăng lần lượt khoảng 22% và 33%.

Những kết quả này không có nghĩa ánh sáng là nguyên nhân duy nhất khiến một người tăng cân hay mắc bệnh. Nhưng chúng là thêm một lý do để đừng xem nhẹ môi trường phòng ngủ.

Tưởng phòng ngủ đã tối nhưng vẫn còn những “nguồn sáng vô hình”

Nhiều gia đình tắt đèn lớn, nhưng phòng ngủ vẫn không thực sự tối.

Đó có thể là:

Ánh sáng từ điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi trước giờ ngủ. 

Đèn ngủ, đèn đường hoặc ánh sáng từ xe cộ bên ngoài cửa sổ. 

Đèn báo của điều hòa, router Wi-Fi, ổ cắm điện, tivi và các thiết bị điện tử. 

Ánh sáng xanh từ màn hình được sử dụng ngay trước khi đi ngủ.

Vì vậy, thay vì chỉ chú ý đến chiếc đèn ngủ, cha mẹ có thể kiểm tra toàn bộ phòng ngủ của trẻ.

4 việc đơn giản nên làm từ tối nay

1. Cố gắng để phòng ngủ tối khi trẻ ngủ

Có thể sử dụng rèm cản sáng. Nếu phòng vẫn bị ánh sáng bên ngoài chiếu vào, bịt mắt ngủ cũng là một lựa chọn.

2. Tắt các nguồn sáng không cần thiết

Đèn báo của router, ổ cắm, thiết bị điện tử... nếu có thể tắt thì nên tắt hoặc che bằng vật liệu không xuyên sáng.

3. Nếu trẻ cần đèn khi thức giấc ban đêm, chỉ nên bật trong thời gian ngắn

Không nhất thiết phải để đèn sáng suốt đêm. Nếu cần ánh sáng, nên chọn loại có cường độ thấp và hạn chế ánh sáng trắng, xanh.

4. Hạn chế màn hình trước giờ ngủ

Cha mẹ nên tạo thói quen để trẻ tránh điện thoại, máy tính bảng và tivi trước khi đi ngủ, đồng thời duy trì giờ ngủ ổn định.

Một chiếc đèn ngủ nhìn qua chỉ là món đồ nhỏ trong phòng trẻ. Nhưng giấc ngủ lại là khoảng thời gian cơ thể thực hiện hàng loạt quá trình phục hồi và điều hòa hormone.

Vì thế, thay vì quá ám ảnh với một món ăn hay một loại thực phẩm nào đó, cha mẹ nên nhìn sức khỏe của trẻ theo hướng toàn diện hơn: ăn uống, vận động, cân nặng, giờ ngủ và cả môi trường ngủ đều đáng được quan tâm.