Trẻ em vốn có bản tính tò mò và thường dùng miệng để thử mọi thứ khi khám phá thế giới xung quanh. Tuy nhiên, trong vô vàn những vật dụng nhỏ bé trong nhà, pin cúc áo (pin đồng xu) chính là "sát thủ thầm lặng" đáng sợ. Bởi nó phổ biến, dễ khiến trẻ bị thu hút, dễ dàng lọt vào thực quản nhưng lại để lại những hậu quả thảm khốc chỉ trong thời gian ngắn. Trong khi nhiều người lớn chủ quan khi sử dụng nó, thậm chí là chủ quan khi biết trẻ nuốt phải pin cúc áo.

Câu chuyện của một bé trai 3 tuổi, con chị Linlin (Trung Quốc) là một bài học đắt giá về sự cảnh giác của phụ huynh khi sử dụng pin cúc áo trong nhà.

Các bậc phụ huynh hãy cẩn thận, trông nom trẻ kỹ khi có sửa dụng pin cúc áo trong gia đình

Chị Linlin kể, hôm đó chị đang vừa nấu cơm vừa tranh thủ giặt quần áo thì thấy chồng vào nhà tắm tìm dụng cụ lấy ráy tai. Đó là loại máy nhỏ cầm tay chạy bằng pin cúc áo. Chị gọi với ra ngoài phòng khách dặn chồng để xa tầm tay của con. Thế nhưng, chỉ vài phút sau, có điện thoại gọi đến và người chồng quên luôn lời vợ dặn, bỏ dụng cụ lên bàn. Khi quay lại, thấy máy bị tháo tung, thiếu mất 1 viên pin nên không hoạt động được. Anh hỏi con trai thì cậu bé quả quyết phủ nhận, tìm hết phòng khách cũng không thấy. 

Nghe tiếng ồn ào, chị Linlin vội vã chạy ra. Chỉ nghe chồng nói sơ qua mắt chị đã đỏ hoe vì lo lắng. Chị cố gắng dịu dàng hỏi lại con lần nữa nhưng bé vẫn nói "con không nuốt". Vậy là chị vào bếp, lấy 1 thìa mật ong cho con uống rồi bắt chồng lái xe đưa con đi cấp cứu ngay lập tức.

Ông nội của cậu bé và người bố đều cảm thấy chị Linlin đang nghiêm trọng hoá vấn đề. Họ nói: "Chắc gì thằng bé đã nuốt". "Nếu nuốt phải đã làm sao, chỉ là một viên pin bé tí, có thể thải ra khi đại tiện". "Một viên pin nhỏ xíu có thể nguy hiểm tới mức nào được chứ. Anh đã đi làm mệt cả ngày rồi".

Viên pin cúc áo mà bé trai 3 tuổi của chị Linlin nuốt phải gây nguy hiểm dù tới bệnh viện ngay sau đó

Mắt đã ngấn lệ nhưng chị Linlin không tranh cãi với họ. Chị ôm con ra khỏi nhà, bắt taxi đến thẳng bệnh viện. Sau khi đứa bé được cấp cứu thành công, lấy được viên pin cúc áo ra ngoài, chị mới ngồi bệt xuống hành lang bệnh viện mà khóc nức nở. Một vị bác sĩ tới an ủi chị và nói: "Chị xử lý như vậy là rất nhanh trí, rất giỏi. Chị chính là người cứu được thực quản của cháu bé".

Tại sao pin cúc áo lại nguy hiểm hơn các dị vật khác khi trẻ em nuốt phải?

Theo Thạc sĩ Nam Quán Trúc thuộc Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) và bệnh viện trực thuộc đại học này, sự nguy hiểm của pin cúc áo nằm ở cơ chế hình thành mạch điện ngay trong cơ thể. Thực quản là một ống mô mềm ẩm ướt, chứa đầy chất điện giải. Khi pin bị mắc kẹt, mô thực quản đóng vai trò như một "dây dẫn", nối liền hai cực của pin tạo thành mạch điện ngắn.

Dòng điện liên tục chạy qua lớp niêm mạc mỏng màng sẽ gây ra phản ứng điện phân nước, tạo ra chất kiềm mạnh (xút ăn mòn) tại cực âm. Chất này làm tan chảy protein, xà phòng hóa chất béo và dẫn đến hoại tử hóa lỏng mô.

Ông nhấn mạnh rằng tổn thương này không chỉ xảy ra trên bề mặt mà nhanh chóng xâm nhập sâu. Nó thể xuyên thủng thành thực quản chỉ trong vòng 2 giờ, gây nhiễm trùng trung thất hoặc rò mạch máu lớn dẫn đến tử vong.

Ngay cả khi được lấy ra thành công, việc nuốt phải pin cúc áo vẫn để lại di chứng

Ngay cả khi lấy được pin ra, trẻ vẫn đối mặt với hậu quả lâu dài là hẹp thực quản do mô sẹo co rút. Nhiều bệnh nhân phải trải qua các cuộc phẫu thuật nong thực quản đau đớn suốt đời, thậm chí phải tái tạo thực quản mới từ đoạn dạ dày hoặc ruột.

Giải mã "thìa gia vị" cứu mạng: Sức mạnh của mật ong đặc

Hành động của chị Linlin nghe thì lạ nhưng thật ra lại rất chuẩn khoa học. Đây là kiến thức chị học được nhờ đọc một bài báo đưa tin trẻ em nuốt phải pin cúc áo dẫn tới hoại tử thực quản.

Nghiên cứu mới nhất về vấn đề này cũng được công bố trên tạp chí Laryngoscopy của các chuyên gia tai mũi họng tại Bệnh viện Nhi Philadelphia (Mỹ). Mật ong đặc có độ pH trung tính và độ nhầy cao, khi đi vào thực quản sẽ tạo thành một lớp màng bao phủ vật lý giữa bề mặt viên pin và niêm mạc.

Lớp màng này có tác dụng làm chậm quá trình phản ứng điện hóa tạo chất kiềm, giúp kéo dài thời gian bảo vệ mô thực quản trước khi pin được lấy ra bằng thủ thuật y tế. Mật ong giúp giảm thiểu đáng kể mức độ bỏng sâu và nguy cơ thủng thực quản. Tuy nhiên, các bác sĩ lưu ý chỉ sử dụng mật ong cho trẻ trên 1 tuổi và đây chỉ là biện pháp sơ cứu tạm thời trên đường đến bệnh viện, không có tác dụng ngăn ngừa tác hại khi nuốt phải pin cúc áo.

Nên làm gì khi trẻ nuốt phải pin cúc áo?

Thạc sĩ Nam Quán Trúc cho biết, trên thực tế không phải hụ huynh nào cũng có kiến thức xử trí và kiểm soát được sự hoảng loạn khi trẻ nuốt phải dị vật, bao gồm cả pin cúc áo như trường hợp chị Linlin. Vì vậy, cách tốt nhất là cố gắng để trẻ không thể lại gần những nơi có dị vật một mình, phòng bệnh hơn chữa bệnh. 

Còn nếu nghi ngờ trẻ nuốt phải pin cúc áo, cha mẹ cần thực hiện ngay các bước sau:

- Nếu trẻ khó thở, mặt tím tái, cần thực hiện ngay thủ thuật Heimlich.

- Nếu trẻ vẫn thở được, hãy giữ trẻ bình tĩnh để tránh pin di chuyển gây nghẹn đường thở.

- Cho trẻ uống khoảng 10ml mật ong đặc mỗi 10 phút một lần (tối đa 6 lần) trong thời gian chưa thể đi cấp cứu. Tuyệt đối không cho trẻ ăn thêm đồ ăn khác hoặc ép trẻ nôn, vì điều này có thể làm trầm trọng thêm vết bỏng ở đường tiêu hóa.

Tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong trong mọi trường hợp

Quan trọng nhất, cần nhớ, dù dùng mật ong hay phương pháp sơ cứu nào cũng phải đưa trẻ đi cấp cứu càng sớm càng tốt ngay sau đó. Thông báo rõ hoặc mang theo loại pin trẻ nuốt phải. Bác sĩ sẽ sắp xếp chụp X-quang, CT và ưu tiên phương pháp nội soi để gắp pin ra sớm nhất có thể, ngăn chặn hóa chất rò rỉ phá hủy nội tạng.

Để phòng ngừa, hãy thường xuyên kiểm tra tất cả thiết bị sử dụng pin nhỏ như điều khiển, đồ chơi, nhiệt kế và đảm bảo nắp pin được siết chặt bằng ốc vít. Vứt bỏ pin cũ ngay lập tức vào thùng rác kín và cất giữ pin dự phòng ở nơi trẻ không thể với tới. Giám sát chặt chẽ khi trẻ chơi với các thiết bị điện tử. 

Nguồn và ảnh: Baidu Health, Zhihu, Daily Mail