Mới đây, tài khoản Threads có tên jonakta đăng ảnh một hũ muối tôm ớt Tây Ninh của thương hiệu Dh Foods kèm lời than thở: "Bạn ở Việt Nam tặng mình muối tôm, bảo là chấm dưa hấu ăn. Mình chấm thử thì chỉ thấy mặn chứ chẳng có vị gì. Rốt cuộc nên dùng vào món gì đây?"

Chỉ sau chưa đầy một ngày, khu vực bình luận biến thành một "hội nghị ẩm thực" đúng nghĩa, nơi cả người Hàn lẫn người Việt sống tại Hàn cùng nhau giải cứu hũ muối đang bị dùng sai cách.

Sai ngay từ đầu: không ai chấm dưa hấu với muối tôm cả

Bình luận được thả tim nhiều nhất, hơn 80 lượt, chỉ ra đúng vấn đề: "Ở Việt Nam người ta dùng muối này chấm trái cây, nhưng không ai chấm dưa hấu đâu. Chủ yếu là các loại quả giòn, hơi chua, hoặc dưa chuột. Giờ đang mùa đào ở Hàn, bạn thử chấm đào giòn xem, nhai một lúc sẽ thấy vị ngọt bật lên. Nhưng muối này thuộc loại mặn đậm, nên chấm nhẹ tay thôi".

Hàng loạt người khác đồng loạt gọi tên "chân ái" thật sự của muối tôm: xoài xanh, ổi, cóc, những loại quả chua giòn đặc trưng của Việt Nam. Một người khẳng định chắc nịch: "Cái này là để chấm mấy quả chua như xoài xanh Việt Nam hay đào giòn, dưa hấu là không nhé!". Chủ bài đăng đọc xong cũng đành thừa nhận: "Dưa hấu đúng là không hợp thật". Một tài khoản người Việt sống tại Hàn thì tiếc nuối hộ: "Đúng ra phải chấm ổi hoặc xoài giòn mà ở Hàn thì chẳng có cả hai", lập tức được người khác vào xác nhận "chấm ổi là chuẩn, ngon lắm".

Đỉnh điểm là một bình luận kèm ảnh thực tế: Xoài xanh thái miếng, bên cạnh là nhúm muối tôm đã vơi đi trông thấy, kèm đúng một chữ "Tuyệt nhất". Bức ảnh như lời khẳng định rằng khi gặp đúng loại quả, hũ muối tôm lập tức phát huy công lực.

Không dừng ở trái cây, dân mạng Hàn còn tự sáng tạo hàng loạt công thức tận dụng vị umami từ tôm theo đúng khẩu vị bản địa. Một người mách nêm vào canh jjigae hay pha bột chiên bánh jeon thay muối thường: "Vị ngọt của tôm dậy lên, món ăn đậm đà hẳn, mình toàn dùng khi chiên bánh". Người khác quả quyết chấm thịt ba chỉ nướng samgyeopsal là đỉnh nhất, vì "muối này đậm vị, hợp với đồ ăn béo ngậy hơn là món thanh đạm". Có người gợi ý cho vào canh đậu tương thay tôm khô, người thì bảo nêm canh giải rượu, canh trứng, canh giá đỗ đều hợp, người lại rủ chấm trứng luộc với dưa chuột.

Chủ bài đăng liên tục trả lời từng gợi ý với thái độ vừa biết ơn vừa tiếc hùi hụi: "Canh jjigae với bánh jeon thì mình chưa nghĩ tới luôn, cảm ơn nhé", "Chấm samgyeopsal chắc chắn ngon..!! Sao mình không nghĩ ra nhỉ", "Ba chỉ nướng hay bò bít tết chấm cái này chắc bá cháy".

Thậm chí khi một người rủ "dùng cho món tôm đi", jonakta còn thật thà đáp: "Món tôm thì mình chỉ có mỗi mì ly vị tôm thôi..", để rồi nhận lại gợi ý sang chảnh hơn hẳn: "Gambas!!". Một phụ huynh còn vào khoe thành quả áp dụng ngay: "Hôm qua nhà mình nướng thăn bò chấm thử, bọn trẻ với mình chỉ chấm mỗi muối đó thôi".

Đằng sau hũ muối là một di sản quốc gia và giấc mơ doanh thu nghìn tỷ

Câu chuyện vui trên Threads thực ra chạm đúng vào một ngành hàng đang lên của Việt Nam. Nghề làm muối Tây Ninh phát triển mạnh từ năm 1990, từ vài chục cơ sở ban đầu đã tăng lên vài trăm cơ sở, tập trung tại Trảng Bàng, Gò Dầu và thành phố Tây Ninh. 

Tháng 2/2023, nghề thủ công làm muối ớt Tây Ninh chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Giá muối dao động trung bình từ 80.000 đến 250.000 đồng/kg tùy tỷ lệ tôm, và nghề này mang lại doanh thu nhiều tỷ đồng mỗi năm cho người dân địa phương.

Ở quy mô doanh nghiệp, Dh Foods, chính là thương hiệu trên hũ muối của jonakta, là cái tên đã đưa muối tôm Tây Ninh đi xa nhất. Năm 2023, công ty đạt doanh thu 180 tỷ đồng, sở hữu hơn 170 mã sản phẩm và lần đầu đưa được gia vị Việt lên kệ hai chuỗi siêu thị Pháp Carrefour và E.Leclerc. Để vào được thị trường Nhật Bản, sản phẩm phải vượt qua bài kiểm định với hơn 1.000 chỉ tiêu phân tích, và đến nay đã xuất khẩu sang 14 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Hàn Quốc. Xuất khẩu hiện chiếm gần 10% doanh thu, công ty đặt mục tiêu nâng lên 30%, với tham vọng xa hơn là IPO khi chạm mốc doanh thu nghìn tỷ.

Nói cách khác, việc một hũ muối tôm xuất hiện trong bếp của một người Hàn bình thường, rồi được chính cộng đồng nước sở tại nghĩ ra cách dùng theo khẩu vị của họ, chính là thứ mà mọi doanh nghiệp xuất khẩu gia vị đều mơ ước: sản phẩm không chỉ được bán, mà đang được bản địa hóa. Chỉ cần nhớ một điều, đừng chấm dưa hấu.