Mỗi lần ra cổng trường đón con tan học, dễ dàng thấy một nhóm phụ huynh tụ tập trò chuyện, mà chủ đề trung tâm luôn xoay quanh con cái.

Nghe kỹ một lúc sẽ thấy, phần lớn phụ huynh đều đang than phiền con “nổi loạn”:

làm bài tập thì chậm chạp, bị mắng một câu là quăng bút; đồ chơi bày bừa không dọn, bị nhắc vài câu là nằm lăn ra sàn… Trong lời kể của cha mẹ, đứa trẻ hiện lên với thái độ “con cứ vậy đấy, bố mẹ làm gì được con”.

Cha mẹ tức giận, trách con ngang bướng, thiếu hiểu chuyện, nhưng rất ít người thử nhìn vấn đề từ góc độ khác:

Tại sao trẻ lại trở nên như vậy?

Cần biết rằng, khi còn nhỏ, các em cũng từng ngoan ngoãn, biết nghe lời và tiếp thu ý kiến của cha mẹ.

Thực tế, sự “nổi loạn” không tự nhiên mà có, mà bắt nguồn từ cách cha mẹ phê bình sai lầm.

Vốn dĩ, phê bình là để giúp con nhận ra lỗi và sửa sai, nhưng khi lời trách mắng quá nặng nề, nó lại trở thành áp lực, đẩy con về phía đối lập, khiến con chọn cách “buông xuôi” để phản kháng.

Ba kiểu phê bình sai lầm khiến trẻ càng buông xuôi

1. Phê bình bằng cách “dán nhãn”

Nhiều cha mẹ khi mắng con thường nói: “Con thật ngu”, “Con vô dụng”…

Những lời này không còn là phê bình hành vi, mà là phủ nhận chính con người của trẻ. Ở độ tuổi còn nhỏ, nhận thức về bản thân chưa hoàn thiện, nếu thường xuyên bị gắn mác “kém cỏi”, trẻ sẽ dần tin rằng mình thật sự vô giá trị, không xứng đáng được công nhận.

2. Phê bình bằng cách so sánh

Một số cha mẹ hay đem con mình so với “con nhà người ta”, liên tục nhắc đến ưu điểm của người khác và hạ thấp con mình.

Đây là kiểu phê bình dễ làm tổn thương nhất. Trẻ sẽ cảm thấy mình luôn kém cỏi, sự tồn tại của mình chỉ để làm cha mẹ thất vọng. Lâu dần, sự tự tin bị bào mòn, trẻ dễ nảy sinh tâm lý chống đối và buông xuôi.

3. Phê bình bằng cách “lật lại chuyện cũ”

Có cha mẹ luôn nhắc lại lỗi cũ, một việc nhỏ cũng bị đem ra trách móc nhiều lần.

Cha mẹ nghĩ rằng làm vậy để con nhớ lâu và không tái phạm. Nhưng với trẻ, điều đó khiến các em cảm thấy lỗi lầm của mình không bao giờ được bỏ qua, như thể bản thân đầy khuyết điểm. Ban đầu có thể còn muốn sửa sai, nhưng lâu dần sẽ nảy sinh tâm lý “dù sao cũng vậy thôi”, rồi mặc kệ tất cả.

Nhiều phụ huynh có thể thắc mắc

“Vậy trẻ sai thì không được mắng sao? Nếu không quản, chẳng phải sẽ càng hư?”

Thực ra, không phải là không được phê bình, mà vấn đề nằm ở cách phê bình có đúng hay không.

Mục đích của phê bình là giúp trẻ nhận ra và sửa sai, chứ không phải để cha mẹ trút giận.

Phê bình hiệu quả không phải là quát to hơn, mà là nói đúng và nói trúng. Cốt lõi của việc phê bình là: tập trung vào vấn đề, không công kích con người.

Ba nguyên tắc quan trọng khi phê bình trẻ

1. Chỉ nói về sự việc

Khi trẻ mắc lỗi, cha mẹ chỉ cần nhắc đến lỗi hiện tại, không nói những lời làm tổn thương nhân cách, cũng không lôi chuyện cũ ra.

Ở thời điểm vừa mắc lỗi, trẻ thường có tâm lý sợ và muốn sửa. Lúc này, cha mẹ cần giúp con hiểu rõ “con sai ở đâu”. Nhiều khi trẻ biết mình sai nhưng không hiểu sai ở điểm nào, nên khó sửa.

2. Bình tĩnh trước khi nói

Nhiều cha mẹ mắng con trong trạng thái tức giận, không kiểm soát được cảm xúc, dẫn đến nói ra những lời tổn thương.

Dù con mắc lỗi gì, cha mẹ cũng nên bình tĩnh trước, rồi mới xử lý. Khi bình tĩnh, lời nói sẽ nhẹ nhàng hơn, tránh làm tổn thương con và giúp cuộc trò chuyện sau đó hiệu quả hơn.

3. Kết hợp hướng dẫn và động viên

Phê bình không chỉ là trách móc. Nhiều khi cách nói nhẹ nhàng lại thuyết phục hơn.

Cha mẹ nên:

Giữ thái độ bình tĩnh Nói rõ lần sau con nên làm gì Đưa ra hướng dẫn cụ thể

Đồng thời, khi trẻ có tiến bộ, cần kịp thời động viên để tăng động lực sửa sai.

Lời kết

Trên hành trình nuôi dạy con, không ít lần cha mẹ cảm thấy thất vọng, thậm chí muốn mắng thật nặng, đặc biệt khi thấy con buông xuôi.

Nhưng thực tế, quát mắng không giải quyết được vấn đề. Điều quan trọng là giữ chừng mực trong lời nói, tránh đẩy con ngày càng xa khỏi cha mẹ.

Nguồn: Sohu