Diễn dàn Pháp luật ASEAN năm 2025 tại Malaysia

Theo Kế hoạch, sự phát triển mạnh mẽ của dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với quản trị nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh việc thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đặc biệt trong khu vực công, quá trình này cũng đặt ra nhiều thách thức pháp lý mới, phức tạp và mang tính xuyên biên giới, đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện theo hướng linh hoạt, đồng bộ và kịp thời.

Kế hoạch nêu rõ, AI ngày càng được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho các cơ quan pháp luật và tư pháp trong toàn bộ quy trình xây dựng và thi hành pháp luật, từ phân tích chính sách, hỗ trợ soạn thảo văn bản, rà soát mâu thuẫn pháp luật đến theo dõi thi hành và nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra dựa trên dữ liệu. Đối với ASEAN, AI được xác định là một động lực quan trọng của chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế khu vực theo Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp và hợp tác giữa các quốc gia thành viên.

Theo Bộ Tư pháp, mặc dù ASEAN còn đối mặt với nhiều khó khăn như sự khác biệt về hệ thống pháp luật, ngôn ngữ, trình độ phát triển, khung pháp lý về AI chưa đồng bộ và năng lực số còn hạn chế, đây cũng là cơ hội để các nước thành viên tăng cường trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ thực tiễn tốt. Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo vào tháng 12/2025 nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI theo hướng an toàn, có trách nhiệm và dựa trên nền tảng pháp luật. Đồng thời, nhiều bộ, ngành, địa phương đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật.

Diễn đàn pháp luật ASEAN "Kinh nghiệm quốc tế về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại trong khuôn khổ Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế (HCCH)" năm 2022.

Trong gần hai thập kỷ qua, Bộ Tư pháp đã duy trì Diễn đàn Pháp luật ASEAN như một cơ chế trao đổi chuyên sâu về pháp luật và tư pháp trong khu vực. Tại Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp ASEAN lần thứ 13 và Hội nghị Quan chức Pháp luật cao cấp ASEAN lần thứ 24 tổ chức tại Philippines vào tháng 11/2025, Việt Nam đã đề xuất đăng cai tổ chức Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 với chủ đề về ứng dụng AI trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Diễn đàn dự kiến diễn ra từ ngày 17 đến 19/8/2026 tại Khách sạn Pan Pacific, Hà Nội, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Diễn đàn được tổ chức nhằm chia sẻ kinh nghiệm, thực hành tốt của các quốc gia ASEAN về ứng dụng AI trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số. Đồng thời, sự kiện hướng tới mục tiêu thúc đẩy nâng cao năng lực số của các cơ quan pháp luật, tư pháp và đội ngũ cán bộ trong hoạt động chuyên môn; tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết khu vực về chuyển đổi số và ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật, qua đó hỗ trợ ASEAN nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện khung pháp lý hài hòa, hiện đại, có khả năng thích ứng trước các thách thức pháp lý trong kỷ nguyên số.

Theo Kế hoạch, Diễn đàn dự kiến có khoảng 100 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự. Đại biểu trong nước gồm lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Bộ Tư pháp, đại diện các cơ quan của Đảng, các bộ, ngành, cơ quan tư pháp, Quốc hội, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Hội Luật gia Việt Nam và các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp. Đại biểu quốc tế gồm lãnh đạo Bộ Tư pháp Philippines, Trưởng Quan chức Pháp luật cao cấp của 10 nước ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, đại diện một số tổ chức quốc tế như ERIA, UNDP, UNCITRAL, Liên minh châu Âu, OECD cùng các đối tác của ASEAN.

Chương trình nghị sự của Diễn đàn gồm phiên khai mạc với phát biểu chào mừng của Lãnh đạo Chính phủ Việt Nam, diễn văn đặc biệt của Lãnh đạo Bộ Tư pháp Philippines và phát biểu khai mạc của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam.

Phiên toàn thể thứ nhất gồm bốn nội dung chính: Báo cáo dẫn đề của Việt Nam về "Ứng dụng AI trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam: thực trạng, thách thức và triển vọng"; ứng dụng AI trong phát triển Cổng thông tin pháp luật quốc gia nhằm nâng cao khả năng tiếp cận, tra cứu và hỗ trợ thi hành pháp luật; khung pháp luật và chính sách của các quốc gia ASEAN về chuyển đổi số và ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; kinh nghiệm ứng dụng AI trong hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận pháp luật.

Phiên toàn thể thứ hai tập trung vào các mô hình và thực hành tốt về ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; định hướng tăng cường hợp tác giữa các cơ quan pháp luật và tư pháp ASEAN trong lĩnh vực chuyển đổi số và ứng dụng AI; cùng các mô hình và thực tiễn tốt về trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm thông qua kinh nghiệm của châu Âu.

Bên cạnh đó, Diễn đàn còn có các phiên thảo luận chuyên đề về định hướng chủ quyền quốc gia đối với trí tuệ nhân tạo và quản trị hợp tác trong khu vực công của ASEAN; trọng tài trong kỷ nguyên số; cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và kinh nghiệm quốc tế. Diễn đàn cũng tổ chức phiên thảo luận trực tiếp kết hợp trực tuyến với chủ đề "Khai thác trí tuệ nhân tạo cho quản trị thông minh: Cơ hội và thách thức đối với ASEAN".

Theo Kế hoạch, kết quả đầu ra dự kiến của Diễn đàn là Kỷ yếu hội thảo, bao gồm các bài tham luận, bài trình bày, video tóm tắt và chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia ASEAN và các đối tác. Bộ Tư pháp cũng sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai công tác truyền thông trước, trong và sau Diễn đàn; tổ chức triển lãm giới thiệu các sản phẩm, thành tựu về công nghệ và trí tuệ nhân tạo của Việt Nam; đồng thời chuẩn bị các điều kiện về lễ tân, hậu cần và hoạt động bên lề nhằm bảo đảm Diễn đàn được tổ chức thành công.